Qazirgi ýaqytta mektepte oqý qyzyq emes. Google kóke aman bolsyn. Balalar kóshire salady. Bul ispen buryn stýdentter ainalysýshy edi. Burnaǵy kúni óz kózimmen kórdim. Balam internetten esse kóshirip otyr eken. Úndemedim. Bastaýyshtaǵy oqýshy esse tabiǵatyn qaidan bilsin! Eń jamany, kóshirme dúniesin muǵalimi madaqtap oń baǵalap jatsa, sol - qasiret.
Ýniversitet stýdentteri úshin internet materialy diplomǵa azyq, emtihanǵa qazyq bolýda. Stýdentterdi qoishy, ǵalymdardyń kúni ǵalamtorsyz qarań. Einshtein plagiattyń kókesi tehnologiianyń tóresi bolatynyn bilmei ǵapyl qaldy-aý. Doktorlardan uiat, professorlardan murat ketkeli ǵylymnyń sorabyn múk basqaly qashan!
Balabaqshadan kelgen bóbegim tárbieshisiniń taqpaq jattaý tapsyrǵanyn aitty. Maqul. Biraq qaǵazǵa basyp ap kelgen taqpaqtyń tórt tarmaǵy tórt jaqqa qarap tur eken. Internetten kóshirgenin birden bildim. Tárbieshisine habarlasyp, narazylyq tanytyp em, "tańdaýym durys" dep bet baqtyrmady. Meniń óleń shatpaqtap júrgen dúldúl ekenimdi qaidan bilsin. Sóz sarasyn bilmegen soń, sańylaý qaidan bolsyn.
Aýdandyq gazet redaktsiiasynda qyzmet etkenimde, prokýror gazetke basýǵa maqala alyp keldi. Tanys dúnie sekildi. Byltyrǵy gazet sanyna úńilsem, bir depýtattyń maqalasy eken. Qaz qalpynda. Piraqańdardyń bedeli myqty ǵoi. Sol kúii qaita basylyp kete bardy.
Mádeni qaiyrshylyq degen bolýshy edi. Qazirgi kezde "mádeni urlyq" paida boldy. Jýrnalister arasynda tipti sotsialistik jarys sekildi sipat aldy. Maqalańnyń shápkesi teris ainalyp, ózge saittarda ilýli turady. Mádeni qylmys endi bul, áriptester! Bir press relizdiń qanshama kóshirmesi bizdi asyrap otyr, á?
Ánshilerdiń daýsy da kseroksten ótedi-aý. Toidyń áýeni tonyn aýystyrmaidy. Estrada áni eserliginen tanbaidy. Ózbekke jien, qyrǵyzǵa baýyr, orysqa tamyr, shetelge úiir bolǵan soń, Magdanellolar máńgirip, Originaldar ókirip júredi. Ónerdegi kóshirme - ómirdegi kóshirme.
Sán álemindegi kóshirmeden kóz ashpaimyz. Qaisy arý, qaisy janǵa dárý ekeninen ajyrtýdan qaldyq. Bir poshymdy erin, bir pishindi qas-qabaq, birdei shanshylǵan naiza-kirpik, bir qalypta qiylǵan shash úlgisi. Áiel álemindegi ádemilik, qyz betindegi qyzyl opanyń kóshirme astynda qalǵany kádik.
Kóshirme derti tender álemine de jetti. Birin biri ainymaityn AQ, jańylmaityn JShS qaptady. Shoshqasha balalap, bir emshekti emip otyratyn holdingter bitten beter órýde. Sáýlet-sáni kelisken ǵimarattar bir qalyptan shyqqandai, ár aýdanǵa tapjylmai qonjiiady. Biraq quny jer men kóktei bolady-dúr. Kóshirmemen sheneýnikter de aýyryp júr. Bir-birimen jarysyp, balany shetel asyrýdan uialmaidy, kottedj salýdan qinalmaidy.
Kóshirmege daý joq eken! Biznestiń sabasyn sapyratyndar kóbeidi. Jan daýasyn emdeitinder eleńdetti. "Ózger" desedi. Biraq bir sonardan shyqqandai, táp-táýir tursynbaevalar, maiyspaityn matailar, elden erek esentaevalar eselendi. Tabynýshylaryn bir izben júrgizetin jeke ileý, jeke patshalyq quryp alǵan desedi.
Bári djinsy kigenderden bastaldy. Basynda biteý edi. Balaǵy kesildi. Tizesi jyrtyldy. Butyna qol salardai boldy. Kiim túrlendi. Qalyp irilendi. Aldy-arty qyz boldy. Oń-soly erkek boldy. Qyz ben jigit elden erek boldy. Sahnada shashyn julqyp biledi, kim kóringendi súiredi. Murynǵa saqina, betke tatýaj tústi. Afrikalyq. Amerikalyq. Eýropalyq boldy. Bári de bir-birinen ajyraǵysyz. Amal qaisy? Kóshirme!
Kóshirme ǵylymyn zerttegim kelip júr. Shoshqa taǵalap jatqym kelmeidi. Bailardyń metodikasyn, bilimdilerdiń pedagogikasyn, kúshtilerdiń mentalitetin kóshirip alǵym keledi. Shamam kelmei jatyr. Bet-álpetimdi sholaiyn dep, ainaǵa qarap em. Shoshydym. Beinem joq. Ǵaiyp bopty. Jótkirinip em, daýsym joq bop shyqty. Kinálini taptym. Klonym shyqqan eken. Sol páleket urlap ketipti bárin!
Máńgirip júrmin. Klonymdy izdeimin! Qoǵam sondai.
Solar. Solar - dirijer! Qudiret! Bárin kóshirme qylǵysy keledi. Qyldy da. Birdei daýystaityn. Birdei sóileitin. Bir syzyqpen júretin. Lám demeitin. Láppái deitin. Birdei kiinetin adamdar kerek. Qalypqa túsken qoǵam úshin bárin kóshirip basyp jatyr. Bárin de! Qytailardy jolda qaldyrdyq
Uiat!
Dirijer, qaidasyz?! Qutqaryńyz!..
Nurtai Tekebaev
