.webp)
Foto: newslab.ru
Premer-ministrdiń orynbasary – Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva kinoteatrlardyń qyzmetine qatysty Májilis depýtattarynyń saýalyna jaýap berdi. Osy oraida Ult.kz tilshisi jaqsy kassa jinaǵan otandyq filmderdi tizbektep kórdi.
Qazaqstan kino keńistiginde sońǵy jyldary tosyn paradoks qalyptasty: bir jaǵynan, kassa milliardtarmen ólshenedi, ekinshi jaǵynan, kinoteatr sany ulttyq suranysty ótei almai otyr.
Premer-ministrdiń orynbasary – Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva Májilis depýtattarynyń saýalyna bergen jaýabynda eldegi kinoinfraqurylym ahýalyn naqty derektermen kórsetti. Búginde Qazaqstanda 404 kinozaly bar 100-ge jýyq kinoteatr jumys isteidi. Al saraptamalyq baǵalaý boiynsha qajettilik – keminde 2000 zal. Bul – jai statistika emes. Bul – ulttyq kinonyń taralý geografiiasyna tikelei áser etetin másele.
Qalada – ekran bar, aýylda – múmkindik joq
Kinoteatrlardyń basym bóligi iri qalalarda ornalasqan. Óńirlerde, shaǵyn qalalar men aýyldarda turaqty kino kórsetý infraqurylymy joqtyń qasy. Sońǵy bes jylda otandyq filmderge suranys artqanyna qaramastan, zal sany kóbeimegen.
Jyl saiyn shamamen 400 film prokatqa shyǵady. Sonyń ishinde qazaqstandyq kartinalardyń úlesi jyl saiyn ósip keledi:
2021 jyly – 31 film;
2022 jyly – 60 film;
2023 jyly – 79 film;
2024 jyly – 94 film;
2025 jyly – 103 film.
San ósip keledi. Biraq ekran az. Salystyrý úshin: 68 million halqy bar Frantsiiada 7000-ǵa jýyq kinoteatr bar. Iaǵni 10 myń turǵynǵa – bir zal. Bul kórsetkishke memleket qoldaýymen jetken. Al bizde memlekettik qoldaý kinoteatrlarǵa emes, kóbine óndiris salasyna baǵyttalǵan.
Ministrdiń aitýynsha, kinoteatrlar tabys ákeletin jeńil oiyn-saýyq kartinalaryn kórsetýge beiim. Ulttyq filmderdi turaqty kórsetý mindeti zańnamalyq turǵyda bekitilmegen. 2019 jyly qabyldanǵan Kinematografiia týraly zań ázirlengen kezde mundai norma qarastyrylǵanymen, retteýshilik áserdi taldaý oń qorytyndy bermegen. Sebebi bul jeke kásipkerlik sýbektileriniń múddesine áser etedi. Demek, ulttyq kino naryq zańdylyǵyna tolyq táýeldi.
2025 – milliardtar sóilegen jyl
2025 jyl Qazaqstan kino naryǵy úshin erekshe kezeń boldy. Halyqaralyq blokbasterler men otandyq filmder arasyndaǵy báseke buryn-sońdy mundai qarqyn alǵan emes.
Máselen, álemdik animatsiialyq hit Ańdar shahary 2 Qazaqstanda 2 milliard teńgeden asa kassa jinap, jyldyń kóshbasshylarynyń birine ainaldy. Bul jahandyq kontenttiń yqpaly áli de kúshti ekenin kórsetedi.
Alaida basty jańalyq – qazaq filmderiniń buryn bolmaǵan qarjylyq nátijege jetýi.
Milliardtan asqan otandyq jobalar:
«Taptym-aý seni» – shamamen 1,8 mlrd teńge;
«Ystyq uia» – 1,7 mlrd teńgeden astam;
«Dástúr» – 1,7 mlrd teńgege jýyq;
«QAITADAN» – 1 mlrd teńgeden asqan.
Bul – kezdeisoq tabys emes. Bul – kórermen talǵamynyń ózgergeniniń dáleli. Sońǵy jyldary ulttyq kino janrlyq turǵyda batyl qadam jasady. Komediia, áleýmettik drama, otbasylyq hikaia – barlyǵy da kórermen ómirimen astasyp jatyr. Ekrannan kórermen «ózin» izdeidi. Al prodiýser soǵan jaýap berip otyr.
Prokatta erekshe nátije kórsetken kartinalardyń biri – «Aýrý». 21+ sanatymen shyqqan psihologiialyq triller milliard teńgeden astam tabys jinady. Bul kórermenniń tek jeńil komediiaǵa ǵana emes, kúrdeli ári aýyr taqyryptarǵa da daiyn ekenin kórsetti.
Kommertsiialyq tabystyń taǵy bir mysaly – «Bisharashki». Buǵan deiin qalyptasqan aýditoriiasyn saqtap qalǵan joba 2025 jyly da milliardtyq mejeden asty.
Sol siiaqty Kelinjan seriiasynyń kezekti bólimi de turaqty kórermenin joǵaltpai, joǵary kassa kórsetti.
Bul derekter bir nárseni aiqyn ańǵartady: qazaq kinosy kommertsiialyq turǵydan ózin-ózi aqtai alatyn deńgeige jetti.
2026 – komediiadan dramaǵa aýysqan jyl
2026 jyl bastalmai jatyp-aq jańa jobalar legi jariialandy. Alaida negizgi suraq ózgermeidi: óndiris qarqyny sapamen qabysyp otyr ma? Kútilip otyrǵan jobalar arasynda:
«Qushaqtashy, mama», «Tastamashy, mama», «Peiish-2» – ana men bala arasyndaǵy názik bailanysty arqaý etetin dramalar;
«Ǵashyqpyn saǵan» – alǵashqy mahabbat, názik sezim týraly film;
«Ohota na rozovogo zaitsa» – psihologiialyq triller janry;
«Erekshe» – sporttyq motivatsiialyq drama;
«Kopy v kino: Operatsiia 667» – ekshn men komediia;
«Posledniaia liýbov» – mahabbat dramasy;
«Chernyi dvor v kino» – Qazaqstan –Qyrǵyzstan birlesken joba.
Janrlyq ártaraptandyrý baiqalady. Bul oń úrdis, biraq sarapshylar stsenarii sapasy, rejisserlik batyldyq, akterlik mektep deńgeii týraly alańdaýshylyq bildiredi.
Búgingi kórermen álemdik striming platformalaryn kóredi. Demek, ol salystyrady. Al salystyrý bar jerde talap ta joǵary. Kassalyq tabys – tek qarjy kórsetkishi emes, ol qoǵamdyq suranystyń ólshemi. Eger filmge milliardtaǵan teńge jinalsa, demek milliondaǵan kórermen bilet alǵan. Alaida ulttyq kino tek tabys tabatyn quralǵa ainalyp ketpeýi kerek. Ol qoǵamdyq oi qalyptastyratyn, til men qundylyqty saqtaityn mádeni alań.
Búgingi jaǵdai kúrdeli. Atap aitqanda, óndiris sany ósip keledi, kórermen bar, kassa rekord jańartyp jatyr, biraq infraqurylym jetkiliksiz, al sapa máselesi kún tártibinen túsken joq. Eger memleket kinoteatr infraqurylymyn damytýǵa batyl qadam jasasa, al kinoóndirýshiler mazmun men naryq tepe-teńdigin saqtai alsa qazaq kinosynyń jańa dáýiri bastalýy múmkin.
Aqbota Musabekqyzy
