Ulttyq ónerimizdiń jaǵdaiy qazir qandai deńgeide? Janyńdy tebirentip, əsem əýeni qulaǵyńnyn quryshyn qandyryp, sózi súiegińnen ótetin, qundy, tárbielik məni bar, ulttyq boiaýy bar ənder qanshalyqty? Tyńdarmandardyń talǵamy qandai?
Osy suraq meni keiingi kezde jii mazalaidy. Nege deseńiz tanyp bitpeitin ənshiler sanynyń kóbeiiýi. Bəri ənshi bolyp sahnada ən salyp, toilarda dúrkiretip júrgisi keledi-aq. Jaqsy ǵoi... əý demeitin qazaq joq. Biraq, birnərseni umyttyq. Ənder men ənshilerdiń kóbeiýinen sapasyz, jylańqy ənder kóbeidi. Bul degenimiz halyqty jigersizdik pen namyssyzdyqqa jəne halyqty talǵamsyzdyqqa tərbieleýde.
Jylańqy, sapasyz ənder adamnyń psihologiiasyna tikelei əser etýde, muny men kóńilsizdik pen muń basýǵa aparar týra jol dep túsinemin. Sol ənderimen kúlli halyqqa qandai tərbie berýde? Sonyń kesirinen qoǵamda súiiktisinen airylǵan, mahabbatqa toimaǵan, saǵynyshyn ańsaǵan, súiemin dep kúiip qalǵan ənderge san jetpeidi. Bir kúnde on ən shyqsa onyń segizi mahabbat týraly ənder desem artyq emes. Kim qandai ənshi ekenin tanyp bilmeimiz, əni qulaqta jattalyp qalmaityn ənshiler jetip artylady. Bəriniki bir saryn qulaqtyń mezin shyǵaratyn ənder. Kieli sahnany bazarǵa ainaldyrǵandai kúidemiz. Ónerimiz kúizeliske ushyramasa eken deimiz. Mahabbat týraly ənderge qarsy emespin, degenmen tyńdarmandaryn baýrap alsa, sózi jigerli oi tastaityn, əýezdi, tárbielik məni bolsa, əýennen ulttyq kolorit estilip tursa...
Al, keibir ənshilerimizde harakter joq, harizmatika jetispeidi. Onymen qosa saýattylyq jetispei jatady. Ony kóp jerde baiqaimyn. Kóbisi kitap oqymaidy, qoǵammen aralaspaidy, tarihyn bilmeidi... Baiaǵy kezde ən aitý úshin komissiia quramynan ótken sapaly ənder ǵana aitylatyn edi. Sonyń jemisiniń arqasynda nebir keremet ənder týyndady. Əset Beiseýov, Shəmshi Qaldaiaqov, Nurǵisa Tilendiev syndy taǵy birqatar óner adamdarynyń ənderi synnan súrinbei ótip, əli kúnge deiin eskirmei, tyńdarmandarynyń kóńilin tapty. Ónerde syn óte qajet... Syn aitylmasa óner jetimniń kúiin keshedi. Qazir kim ən jazǵysy kelse de, ən aitqysy kelse de jol ashyq, óz erki boldy. Óitkeni ózderiniń talǵamdaryna sai ən aitýda. "Tyńdasa tyńdasyn, tyńdamasa qoisyn" degendei... Tyńdarmandary bola ma, ən ózine sai kele ma shataǵy joq. Iə, aitý kerek estrada ənshileriniń arasynda ózim moiyndaityn jaqsy ənshiler bar. Kópke topyraq shashpaimyn. Óitkeni ózim de óner salasynyń bir aǵysynda bolǵan soń pikir bildirýge, ulttyq ónerge janashyr retinde jazýǵa quqyǵym bar dep bilemin.
Taǵy bir aita keterlik jait, dəstúrli ənder men kúi óneri týraly. Kezinde ulttyq arnadan kórsetilgen dəstúrli ənderdiń "ən aitys", "kúi tartys" baǵdarlamasy bolatyn. Əý basynda qýanǵan jaiymyz bolǵanymen, keiingi jyldary múlde joq boldy. Sol kezde baiqaǵanym, halyqtyń dəstúrli ənge degen qyzyǵýshylyǵy oianǵan edi. Halyq kompazitarlaryn tanyp, ənniń shyǵý tarihyn bilip qalǵan edik... ókinishke orai dəstúrli ənderge kóńil kóp bólinbeidi.
Aitar bolsaq, Qazaqstanda dəstúrli ənderdi dəripteitin əýe tolqyny ol - Qazaq radiosy men Shalqar radiosy ǵana... Ókinishke orai. Ər ənshi óziniń əni, óneri arqyly halyqty tərbieleitinin umytpaǵan abzal. Óner adamy ol - halyq ainasy. Óner degen qasietti uǵymdy bylǵap, ulttyǵymyzdy joǵaltyp almaiyq. Halyqty jigerli, tərbielik məni basym, aitar oiy bar, sózi astarly, tereń maǵynaly, halyqtyń rýhyn asqaqtatatyn (patriottyq ) ənder kóp bolsyn degen tilegim ǵana...
Qalqaman Abdrahmanuly,
Ult portaly
