Amerikanyń áýe shabýylyna qarsy júiesiniń tehnologiialyq jáne kontseptýaldyq daǵdarysy jańa faktilermen rastalyp otyr. Úsh táýliktiń ishinde Iemen Saýd Arabiiasyna ballistikalyq zymyrandarmen soqqy jasady, dep jazady Sputnik agenttigi.
AQSh óndirisiniń Patriot zenittik zymyran keshenderi bar pozitsiialyq aýdandar kezekti ret hýsitterdiń zymyrandyq shabýyldaryna jaýap qatpady.
Saýdtyqtardyń soqqylaryna iemendik kóterilisshiler 23 jáne 26 qańtarda ballistikalyq zymyrandardan oq atý arqyly jaýap berdi. Túrli aqparat kózderi boiynsha, bul zymyrandar jergilikti nemese irandyq óndiris buiymy bolyp sanalady. Ortasha qashyqtyqqa ushýǵa arnalǵan barlyq tórt zymyran shamamen 1000 kilometrdi, Patriot keshenderi ornalasqan alty aýdandy eńserip, sońǵy sátte ǵana Er-Riiaddyń shetki aimaǵynda THAAD júielerimen tosqaýyl qoiyldy. 26 qańtarda BAQ el astanasynyń aspanynda ballistikalyq zymyrandardyń biri kózi joiylǵanyn jáne diplomatiialyq oramda jarylys bolǵany týraly habarlady. Osylaisha, jaqynda ǵana áýedegi shabýylǵa qarsy qorǵanys aýdandaryn qosymsha Patriot ZZK-men "nyǵaitý" tiisti nátije bergen joq.
2020 jyldyń 23 qarashasynda hýsitter Saýd Arabiiasynyń Djidda qalasyndaǵy Saudi Aramco memlekettik munai-gaz kompaniiasynyń taratý stantsiiasyna Quds-2 zymyrandaryn baǵyttady. 2019 jyldyń jeltoqsanynda Iemennen iske qosylǵan zymyrandyq shabýylmen Nadjran provintsiiasyndaǵy áskeri lagerdi qiratty. Sol jyly qyrkúieginde kóterilisshiler Saýd Arabiiasynyń birqatar nysanyna qanatty jáne shabýyldaýshy zymyrandarmen soqqy jasap, Saýd Arabiiasyn munai óndirisiniń 60%-inen ýaqytsha aiyrdy. Hýsitter 2019 jyldyń tamyz aiynda Djizan áskeri áýejaiyna ballistikalyq zymyrandarmen shabýyl jasady. Osy atalǵan oqiǵalardyń barlyǵynda Patriot ZZK negizinde qurylǵan áýe shabýylyna qorǵanys júiesi Saýd Arabiiasynyń nysandaryn áýe shabýyldarynan qorǵai almady.
Kópnysandy (ámbebap) Patriotzenittik zymyran kesheni pozitsiialyq aýdandardyń zymyranǵa qarsy qorǵanysyna, aerodinamikalyq nysandardy anyqtaý jáne joiýǵa arnalǵan. Nysandy soǵys jaǵdaiynda dóp tigizip qulatý yqtimaldylyǵy – shamamen 50% (árqaisysyna keminde eki zymyran kerek). PAC-1 jáne PAC-2 modifikatsiiasyndaǵy Patriot ZZK jaryqshaqty áskeri bóligi oq tigen kúnniń ózinde de R-17 nemese "Skad" syndy tozyǵy jetken ballistikalyq zymyrandardyń da kózin joia almaidy. Patriot ZZK-nyń bir batareiasy shamamen 600 million dollar turady.
Ótken jyldardaǵy áskeri qaqtyǵystarda Patriot kesheni onymen amerikalyq mamandardyń jumys isteýine qaramastan jeńilis taýyp jatyr. Pentagonnyń málimetinshe, 2020 jyldyń qańtarynda Irannyń zymyrandyq soqqylarynan Iraktaǵy amerikalyq 100-den astam áskeri kóz jumdy. AQSh-tyń sheteldegi áskeri bazasynda áýedegi shabýylǵa qarsy qorǵanys júiesi múlde joq degendi elestetý qiyn. Biz tehnologiialyq daǵdarystyń kýási bolyp otyrmyz. Patriot ZZK-ny modernizatsiialaý múmkindikteri taýsyldy, onyń kostrýktsiiasy kontseptýaldy turǵydan eskirdi.
Izraildiń zymyranǵa qarsy qorǵanys uiymynyń eks-basshysy Ýzi Rýbin amerikalyq zenittik zymyran júiesiniń Saýd Arabiiasyndaǵy bul osaldyǵyn Patriot kókjiek ústindegi nysandardy ǵana kóretinin jáne tómen ushatyn júielerdi anyqtai almaýymen túsindirdi. Rýbin tómen ushatyn, tipti, jer betindegi nysandardy da typ-tipyl etip joiatyn reseilik "PantsirS-1" zenittik zymyrandyq-zeńbirektik keshenin satyp alýdy usyndy. Er-Riiad bul aqylǵa qulaq túrip, qazir AQSh-tyń tyiym salýyna qaramastan, Siriiadaǵy soǵys jaǵdaiynda synaqtan ótken reseilik ZZZK-ny satyp alý máselesi qarastyrylyp jatyr.
AQSh Memlekettik departamenti buǵan deiin Saýd Arabiiasyna quny 15 milliard dollardy quraityn THAAD júielerin (44 qondyrǵy, 360 zymyran jáne jeti radar) jetkizýdi maquldaǵan. Bir keshenge radar, alty iske qosý qondyrǵysy jáne 48 zymyran kiredi. Alaida satyp alý qaýipsizdikke kepildik bermeidi.
Amerikanyń zymyranǵa qarsy zamanaýi THAAD ázirlemesi nysannyń kózin joiý úshin apparattyq bloktyń kinetikalyq energiiasyn qoldanady. Dástúrli oqtumsyǵy joq, bir zymyranmen traektoriiasy berilgen dáldiktegi bir ǵana nysandy joiýǵa bolady. THAAD kesheniniń dáldeý qashyqtyǵy 200 kilometrge deiingi qashyqtyq. Biraq ol aerodinamikalyq nysandarmen, iaǵni ushqyshsyz ushý apparattary jáne qanatty zymyrandarmen soǵysýda tiimdi emes.
2014 jyldan beri Iemende úkimettik kúshter men sheiitterdiń "Ansar Allah" qozǵalysynan shyqqan hýsittik kóterilisshileri arasynda azamattyq soǵys júrip jatyr. 2015 jyldyń naýryz aiynan beri Saýd Arabiiasy bastaǵan arab elderiniń áskeri koalitsiiasy úkimet kúshterine qoldaý kórsetýde. Al hýsitterge sheiittik Iran kómektesip jatyr.
"Ansar Alla" sheiittik qozǵalysynyń joǵarǵy saiasi keńesi Iemen aýmaǵynyń 20 %-ne ielik etedi. Munda eldegi halyqtyń 70%-i turady. Hýsitterdiń turaqty oryn almastyrýǵa arnalǵan áskeri bazalary joq. Arab koalitsiiasynyń ushaqtary olardyń kózin joia alady. Kóterilisshiler jasaǵy taýdaǵy úńgirler men jer asty túnelderine turaqty oryn aýystyryp turady. Hýsitterdiń qoldan jasaǵan jaǵalaýdaǵy zymyran keshenderi qarsylastyń óz kemelerin eleýli qashyqtyqta ustaýyna sebepshi bolyp otyr.
Saýd Arabiiasy batys óndirisiniń zamanaýi qarý-jaraǵyn paidalansa, iemendik kóterilisshiler irandyq qarýdy kádege jaratýda. Sondai-aq, olardy S-75 zenittik zymyran júieleriniń modifikatsiiasy – ballistikalyq Qaher M-1 men Qaher M-2 bar.
Aýqymdy qarajatqa satyp alǵan zamanaýi qarýy bar Saýd Arabiiasy jeńiske jetetinine senim bolǵanymen, is júzinde iemendik kóterilisshilerdiń turaqty ári dóp tigen soqqylarynan Er-Riiadty THAAD zamanaýi mobildik júiesi de qorǵai almai tur.
