Keńes áskerleri degende «Zulymdyq imperiiasynyń» shetelderge jasaǵan qandy joryqtary eske túsedi. KSRO quramyndaǵy bodan ulttardyń egemendikti kózdegen kóterilisteri men qozǵalystaryn aiaýsyz basyp janyshtaǵany da oiǵa oralady. Keńes áskerleriniń Polsha, Finliandiia (1939), Iran (1941), Vengriia (1956), Chehoslovakiia (1968), Aýǵanstan (1979-1989) elderine, Almaty (1986), Tbilisi (1989), Baký (1990), Erevan (1990) t.b. qalalaryna jasaǵan joryqtary men jazalaý sharalary áli jadymyzdan óshken joq.
Qazaqstanda Keńes úkimetin kúshtep ornatý, ujymdastyrý, kámpeskeleý sharalaryna qarsy kóterilgen jergilikti turǵyndardy júzdep, myńdap oqqa bailaǵan jazalaýshy áskeri jasaqtar jáne asharshylyq náýbetinen bas saýǵalap shetelderge bet burǵan qaraly kóshterdi qyryp tastaǵan shekarashylar da jadymyzda. Ásirese, 1986 jyldyń jeltoqsanynda Almatynyń ortalyq alańynda aq qar, kók muz ústinde qansyrap jatqan jigitter men itke talanǵan qyzdar Keńes áskerleriniń zorlyq-zombylyǵyn umyta almaidy!
Árine, Keńes áskerleriniń quramynda qazaqstandyqtar men qazaqtardyń da qyzmet etkeni ras. Álgindei soǵystar men shaiqastarǵa qatysqan jerlester men qandastardyń ary men qoly taza dep eshkimniń kepildik bere almaityny da shyndyq. Iá, olar bar bolǵany buiryqty oryndady…
Endi olardy aiyptaý qiyn, al dáripteý múlde aqylǵa syimaidy! Solai bola tura, Kereký qalasynda Keńes áskerleri dáriptelip, olardyń qurmetine keshendi eskertkish ornatyldy! Bir túsiniksiz jait, eskertkishtiń Qazaqstannyń kúntizbesinde joq KSRO áýe desanty áskerleriniń ataýly kúni 2 tamyzda ashylýy. Dál sol kúni Kerekýdegi Keńes desantshylary QR Prezidenti Q. Toqaevtyń epidemiiaǵa bailanysty jariialaǵan karantin talaptaryn aiaqasty ete otyryp, ortalyq kóshelerde zańsyz sherýge shyqty! Kólik qozǵalysyna kedergi keltirgen áreketteri júrginshilerdiń narazylyǵyn týdyryp, politsiianyń nazaryna ilindi.
«Barlyq soǵystar jáne shaiqastardyń qazaqstandyq jaýyngerlerine olardyń erlikteri men ataqtary úshin! Igilikti urpaqtarynan», «Biz qai jerde bolsaq, jeńis sonda!» tárizdi jazbalar jáne keńestik áskeri forma kigen jaýyngerlerdiń sýretterimen bezendirilgen eskertkishterde qazaqstandyq patriotizmniń isi de joq! Bir sýrette tipti RF Qarýly kúshteriniń ókili beinelengen siiaqty. Shyny qorap ishine Keńes odaǵy kezeńindegi shekarashynyń, desantshynyń, teńizshiniń mańdai tusyna qyzyl juldyz taǵylǵan bas kiimderi qoiylypty.
Osy tusta aita keteiin, Aqsý qalasynda teńizshilerge arnalǵan monýment ornatylypty. Alty qyrly tuǵyryna «Baltiiskii flot», «Chernomorskii flot», «Tihookenskii flot», «Severnyi flot», «Kaspiiskaia flotiliia» degen sózder orys tilinde jazylǵan! Budan bul monýmenttiń Keńes odaǵy teńiz flotyn dáripteýge arnalǵan nysan ekeni ańǵarylady. Endi bizdiń oblysta Keńes odaǵy Qarýly kúshteriniń jaiaý áskerleri men ishki ister áskerleriniń, áskeri ushqyshtary men tankisteriniń, t.b. qurmetine eskertkishter ornatý isi qolǵa alynatyn shyǵar…
Durysyn aitsaq, oblys ortalyǵy men qalalarynda, tipti aýyldyq eldi mekenderde Uly Otan soǵysynda erlikpen qaza tapqan bozdaqtar men jeńispen elge oralǵan jerles maidangerlerdiń, sondai-aq Keńes odaǵy batyrlarynyń qurmetine turǵyzylǵan monýmentter, keshendi eskertkishter, ózge de nysandar az emes qoi. Jas urpaqty qazaqstandyq patriotizmge baýlityn áskeri jáne beibit sharalar sondai nysandardyń janynda ótkizilýge tiisti emes pe!
Meniń oiymsha, memlekettik saiasat pen ulttyq ideologiia tiisti deńgeide júrgizilmegen óńirde Keńes desantshylary uiymynyń, Keńes odaǵyn kókseitin áskeri qoǵamdyq birlestikterdiń murat-múddesi joǵary turady…
PS: Memleketshildik ustanymdaǵy oblystyq qoǵamdyq uiymdardyń biri jáne otanshyl azamattar maqalada baiandalǵan máseleler jóninde oblys ákimi, oblys prokýrory, UQK oblystyq departamenti men oblys politsiia departamenti basshylarynyń atyna ótinish hat tapsyrdy.
Arman QANI,
Pavlodar qalasy
