Qazirgi ýaqytta ulttyq ekonomikany COVID-19 daǵdarysyna deiingi qalypqa keltirý mindeti tur. Bul týraly QR Prezidenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategiialyq zertteýler institýty Almaty qalasy ókildiginiń basshysy, ekonomika ǵylymdarynyń PhD doktory Ásel Áben aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
«Aldyn ala málimetter boiynsha, 2020 jyldyń sońynda Qazaqstan ekonomikasyndaǵy quldyraý 2,6% qurady. Kútiletin boljamdyq 3% jáne basqa elderdegi ekonomikalyq quldyraý kórsetkishterimen salystyrǵanda (Resei - 3,8%, Qyrǵyzstan - 7,5%, AQSh - 4,3%, Germaniia - 6% jáne t.b.) biz jyldy jaǵymdy deńgeimen aiaqtadyq. Daǵdarysqa qarsy qabyldanǵan sharalarǵa bailanysty, bul jalpy ishki ónimniń shamamen 9% qurady. Soǵan qaramastan quldyraý áli júrip jatyr. Al bul degenimiz – jumys oryndarynyń qysqarýy, turǵyndardyń tabysynyń tómendeýi, tutynýshylar suranysynyń azaiýy jáne ózgesi», - deidi Á.Áben.
Spikerdiń aitýynsha, qazirgi ýaqytta ulttyq ekonomikany COVID-19 daǵdarysyna deiingi qalypqa keltirý mindeti tur.
«Sarapshylardyń pikirinshe, qolaily syrtqy jáne ishki jaǵdailarda Qazaqstan daǵdarysqa deiingi deńgeige osy jyldyń aiaǵynda, 2021 jyldyń ekinshi jartysynda oralyp, 2022 jyly qalypty ósý traektoriiasyna jete alady. Sonymen, biyl ekonomika 3,5-4% deńgeiinde ósedi dep kútilýde, kelesi jyly qalypty ósim 2-2,5% quraidy», - deidi ol.
Ásel Áben atap ótkendei, syrtqy jaǵymdy jaǵdailar, eń aldymen, munai men metaldyń turaqty baǵasymen jáne halyqaralyq saýdanyń qalpyna kelýimen bailanysty. Ishki jaǵdailar úkimet júrgizetin áleýmettik-ekonomikalyq saiasatqa qatysty qalyptasady.
«Qazaqstan Respýblikasy Úkimetiniń jalpy saiasaty ekonomikanyń ózin-ózi qamtamasyz etýin arttyrýǵa, sapaly investitsiialardy tartýǵa, kásipkerlikti, infraqurylymdy, sapaly tsifrlandyrýdy damytýǵa, halyqtyń tabysyn arttyrýǵa jáne jumyspen qamtýdy qamtamasyz etýge, sondai-aq básekege qabiletti adami kapitaldy damytýǵa baǵyttalǵan.
Qazirgi ýaqytta QR Úkimeti ekonomikalyq qyzmetti qoldaýǵa baǵyttalǵan antitsikldyq makroekonomikalyq saiasatty jalǵastyrýǵa nietti. Ekonomikaǵa salyqtyq-biýdjettik qoldaý kórsetý jalǵasady. Salyqtyq jeńildikter men áleýmettik shyǵyndardyń ósýi ishki tutynýdy yntalandyrady. Biyl 1 millionnan astam biýdjettik sala qyzmetkerleriniń jalaqysy ósedi.
Úlken mýltiplikativti yqpaly bar qurylys indýstriiasy ekonomikanyń qozǵaýshy kúshi bolyp qala beredi. 2,2 trln. teńge kólemindegi investitsiiasynyń arqasynda biyl 17 mln. sharshy metrdi quraityn turǵyn úi paidalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Óndiris salasynda shikizattyq emes salalardy, shaǵyn jáne orta biznesti qoldaý men damytýǵa basa nazar aýdarylady. JIÓ-ge qatysty ShOB úlesin 30%, al 2025 jylǵa qarai - 35% deiin jetkizýge baǵyttalǵan strategiialyq maqsat qoiyldy. Bul baǵytta «Qarapaiym zattardyń ekonomikasy» baǵdarlamasyna erekshe nazar aýdarylady, ony iske asyrýǵa byltyr jalpy 1 trillion tengeden astam qarajat bólingen. Qarajattardy igerý kelesi baǵyttar boiynsha júzege asyrylady – óńdeý ónerkásibi jáne qyzmet kórsetý, agroónerkásiptik keshendegi óndiris jáne qaita óńdeý. 2021 jyly et, sút óńdeýge, astyq pen maily daqyldardy tereń óńdeýge jáne t.b. baǵyttarmen bailanysty 40 investitsiialyq jobany júzege asyrý josparlanyp otyr.
Óziniń jeke jaǵyn óndirisin qurýǵa «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń qatysýymen «Bastaý» baǵdarlamasynan ótken ózin-ózi jumyspen qamtyǵan jáne jumyssyz adamdarǵa jeńildikpen nesie berý úshin mikroqarjy uiymdaryn qurý da ońtaily yqpal etýi kerek. Barlyǵy 1,3 millionnan astam adam túrli jumyspen qamtylatyn bolady», - dedi ol.
Ekonomika ǵylymdarynyń doktory aityp ótkendei, taǵy bir nazar aýdarylǵan baǵyt – qaita qalpyna keletin energiia kózderin damytý.
«Jalpy qýaty 391,09 MVt bolatyn 23 qaita qalpyna keletin energiia nysanyn engizý josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta elektr energiiasynyń jalpy kóleminde qaita qalpyna keletin energiia kózderiniń úlesi 2% asty.
Memleket basshysy keńeitilgen otyrysta Qazaqstan Respýblikasy Úkimetiniń aldyna birqatar negizgi mindetterdi qoidy. Jaqyn bolashaqtyń basty máselesi – halyqty vaktsinatsiialaý. Halyqtyń ómiri men densaýlyǵy, eldegi epidemiologiialyq jaǵdaidyń turaqtylyǵy jáne ekonomikalyq belsendiliktiń qalpyna kelýi osy is-sharanyń saýatty ótkizilýine bailanysty», - dep túiindedi spiker.
.jpeg)