قازٸرگٸ ۋاقىتتا ۇلتتىق ەكونوميكانى COVID-19 داعدارىسىنا دەيٸنگٸ قالىپقا كەلتٸرۋ مٸندەتٸ تۇر. بۇل تۋرالى قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى الماتى قالاسى ٶكٸلدٸگٸنٸڭ باسشىسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ PhD دوكتورى ەسەل ەبەن ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«الدىن الا مەلٸمەتتەر بويىنشا, 2020 جىلدىڭ سوڭىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى قۇلدىراۋ 2,6% قۇرادى. كٷتٸلەتٸن بولجامدىق 3% جەنە باسقا ەلدەردەگٸ ەكونوميكالىق قۇلدىراۋ كٶرسەتكٸشتەرٸمەن سالىستىرعاندا (رەسەي - 3,8%, قىرعىزستان - 7,5%, اقش - 4,3%, گەرمانييا - 6% جەنە ت.ب.) بٸز جىلدى جاعىمدى دەڭگەيمەن اياقتادىق. داعدارىسقا قارسى قابىلدانعان شارالارعا بايلانىستى, بۇل جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ شامامەن 9% قۇرادى. سوعان قاراماستان قۇلدىراۋ ەلٸ جٷرٸپ جاتىر. ال بۇل دەگەنٸمٸز – جۇمىس ورىندارىنىڭ قىسقارۋى, تۇرعىنداردىڭ تابىسىنىڭ تٶمەندەۋٸ, تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىنىڭ ازايۋى جەنە ٶزگەسٸ», - دەيدٸ ە.ەبەن.
سپيكەردٸڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا ۇلتتىق ەكونوميكانى COVID-19 داعدارىسىنا دەيٸنگٸ قالىپقا كەلتٸرۋ مٸندەتٸ تۇر.
«ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قولايلى سىرتقى جەنە ٸشكٸ جاعدايلاردا قازاقستان داعدارىسقا دەيٸنگٸ دەڭگەيگە وسى جىلدىڭ اياعىندا, 2021 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا ورالىپ, 2022 جىلى قالىپتى ٶسۋ تراەكتوريياسىنا جەتە الادى. سونىمەن, بيىل ەكونوميكا 3,5-4% دەڭگەيٸندە ٶسەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە, كەلەسٸ جىلى قالىپتى ٶسٸم 2-2,5% قۇرايدى», - دەيدٸ ول.
ەسەل ەبەن اتاپ ٶتكەندەي, سىرتقى جاعىمدى جاعدايلار, ەڭ الدىمەن, مۇناي مەن مەتالدىڭ تۇراقتى باعاسىمەن جەنە حالىقارالىق ساۋدانىڭ قالپىنا كەلۋٸمەن بايلانىستى. ٸشكٸ جاعدايلار ٷكٸمەت جٷرگٸزەتٸن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق ساياساتقا قاتىستى قالىپتاسادى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ جالپى ساياساتى ەكونوميكانىڭ ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋٸن ارتتىرۋعا, ساپالى ينۆەستيتسييالاردى تارتۋعا, كەسٸپكەرلٸكتٸ, ينفراقۇرىلىمدى, ساپالى تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋعا, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا جەنە جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا باعىتتالعان.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قر ٷكٸمەتٸ ەكونوميكالىق قىزمەتتٸ قولداۋعا باعىتتالعان انتيتسيكلدىق ماكروەكونوميكالىق ساياساتتى جالعاستىرۋعا نيەتتٸ. ەكونوميكاعا سالىقتىق-بيۋدجەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ جالعاسادى. سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر مەن ەلەۋمەتتٸك شىعىنداردىڭ ٶسۋٸ ٸشكٸ تۇتىنۋدى ىنتالاندىرادى. بيىل 1 ميلليوننان استام بيۋدجەتتٸك سالا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جالاقىسى ٶسەدٸ.
ٷلكەن مۋلتيپليكاتيۆتٸ ىقپالى بار قۇرىلىس يندۋستريياسى ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كٷشٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. 2,2 ترلن. تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ ينۆەستيتسيياسىنىڭ ارقاسىندا بيىل 17 ملن. شارشى مەتردٸ قۇرايتىن تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ٶندٸرٸس سالاسىندا شيكٸزاتتىق ەمەس سالالاردى, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ مەن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلادى. جٸٶ-گە قاتىستى شوب ٷلەسٸن 30%, ال 2025 جىلعا قاراي - 35% دەيٸن جەتكٸزۋگە باعىتتالعان ستراتەگييالىق ماقسات قويىلدى. بۇل باعىتتا «قاراپايىم زاتتاردىڭ ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى, ونى ٸسكە اسىرۋعا بىلتىر جالپى 1 تريلليون تەنگەدەن استام قاراجات بٶلٸنگەن. قاراجاتتاردى يگەرۋ كەلەسٸ باعىتتار بويىنشا جٷزەگە اسىرىلادى – ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندەگٸ ٶندٸرٸس جەنە قايتا ٶڭدەۋ. 2021 جىلى ەت, سٷت ٶڭدەۋگە, استىق پەن مايلى داقىلداردى تەرەڭ ٶڭدەۋگە جەنە ت.ب. باعىتتارمەن بايلانىستى 40 ينۆەستيتسييالىق جوبانى جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ٶزٸنٸڭ جەكە جاعىن ٶندٸرٸسٸن قۇرۋعا «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قاتىسۋىمەن «باستاۋ» باعدارلاماسىنان ٶتكەن ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعان جەنە جۇمىسسىز ادامدارعا جەڭٸلدٸكپەن نەسيە بەرۋ ٷشٸن ميكروقارجى ۇيىمدارىن قۇرۋ دا وڭتايلى ىقپال ەتۋٸ كەرەك. بارلىعى 1,3 ميلليوننان استام ادام تٷرلٸ جۇمىسپەن قامتىلاتىن بولادى», - دەدٸ ول.
ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايتىپ ٶتكەندەي, تاعى بٸر نازار اۋدارىلعان باعىت – قايتا قالپىنا كەلەتٸن ەنەرگييا كٶزدەرٸن دامىتۋ.
«جالپى قۋاتى 391,09 مۆت بولاتىن 23 قايتا قالپىنا كەلەتٸن ەنەرگييا نىسانىن ەنگٸزۋ جوسپارلانعان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ جالپى كٶلەمٸندە قايتا قالپىنا كەلەتٸن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ ٷلەسٸ 2% استى.
مەملەكەت باسشىسى كەڭەيتٸلگەن وتىرىستا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ الدىنا بٸرقاتار نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸ قويدى. جاقىن بولاشاقتىڭ باستى مەسەلەسٸ – حالىقتى ۆاكتسيناتسييالاۋ. حالىقتىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعى, ەلدەگٸ ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ تۇراقتىلىعى جەنە ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ قالپىنا كەلۋٸ وسى ٸس-شارانىڭ ساۋاتتى ٶتكٸزٸلۋٸنە بايلانىستى», - دەپ تٷيٸندەدٸ سپيكەر.
.jpeg)