Qazbek Quttymuratuly 1970 jyly Oral oblysy, Taipaq aýdany, Jamanqudyq aýylynda týǵan. Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Memlekettik Ulttyq ýniversiteti jýrnalistika fakýltetiniń túlegi. 2001 jyly “Saǵynysh” atty jeke jinaǵy jaryq kórgen.
Qazaq poeziiasyna ózindik qoltańbasymen kelgen aqynnyń bir top óleńin nazarlaryńyzǵa usynamyz.
KÚZGI “KÓBELEK”
Sekildi muńǵa batqan aqyldy qyz
Kúz keldi. Bireýlerge aqyrǵy kúz.
Meniń de sońǵym bolsań ókinbes em
Aparsań bolashaqqa hatymdy, Kúz.
Taǵy da kúnder keldi kóleńkesiz,
Kóńilsiz keń jailaýdyń óleń tósi.
Bilegen jer-jahandy Patsha-Qudai
Tarihqa bu kúzdi de jóneltesiz.
Kúz keldi. Áli de anyq júz keleri,
Kózine kókirektiń muń keledi.
Ańsaýmen kútip em ǵoi birdeńeni
Tapty ma baiǵus kóńil izdegenin.
Aqynnyń syryna jurt úńilgen be,
Shydaidy, ne kórmegen bizdiń keýde.
Bul kúzdiń sary qanat “kóbelegi”
Ushady jalǵyz ret – úzilgende.
Kúz keldi, bireýlerdiń sońǵy kúzi,
Jylýy az, ózge kúnnen kem qyzyǵy.
Kóńilge kóktem salǵan esteliktiń
Jarar ed taptalmasa endigi izi…
* * *
Saiasatyńmen birge
Jaiǵan malyń qalyp,
Parasatyńmen birge
Paiǵambaryń ketpegei...
Kóleńkege de senbegen
Kóp kúdigiń qalyp
Iilýdi bilmegen
Tektiligiń ketpegei.
Qyrǵynǵa salyp synaǵan
Qyryq uldyń ishinde
Qyryndaý týǵan ul bar-dy,
Qydyryń birge ketpegei...
Elińniń azyp qariiasy
Jylanyp aqqan dariia Syr,
Armandai bolǵan Aralyńdy
Kózińniń jasymen toltyrasyń ba, neǵylasyń?
Qiia almai júrsiń uiqyńdy,
Namyssyz buzdy syiqyńdy.
Anańnyń tilin túsinbei
Azǵyndap ketken ul turdy.
Ultyńnyń qamyn qýarǵa
Urpaǵyń turdy qosylmai
Boztorǵai basyp shyǵarǵan
Kókektiń jumyrtqasyndai...
ADASQAN ULDYŃ ORALÝY
Jym-jyrt túnde jolǵa jalǵyz túsip em,
Saýǵa mas bop, masqa saý bop kórinip.
Bir nur kórip júregimniń ishinen
Dúnieáýi qyzyqtardan bezinip.
Ketip edim. Ótken eles qaldy áreń.
Áldeqaidan quiylady keýdeme ún.
Men Qudaidy kókte ǵoi dep oilap em,
Júregimde júr eken-aý Ol meniń.
Adaspaimyn. Júrip kelem betke alyp,
Qudaiymnyń jyr oqyǵan kúbirin.
Ár sózinen kór kózime ot daryp
Erinimde qaitalandy úzik ún.
Únsizdiktiń daýysynan kúi estip,
Úzik únim órli áýenge ainaldy.
Muń men Zarǵa maidan ashtym kúres qyp,
Topyraǵyn kókke ushyrdym jalǵannyń.
Senen basqa súigenim joq, jan – kýá,
Jeńdim barlyq qorqynyshyn qaterdiń.
O, Qudaiym, kelip turmyn aldyńa-
Ne jazasyń?! Mańdaiymdy ákeldim…
ÓZIM JÁNE ÓZGE
Oilanýǵa ýaqyt kóp,
Oilanýǵa kún kelte.
Oi túbine súńgip kór tirligińde úlgerseń.
Oilanýmen men daǵy qansha tańdy atyrdym,
Áldeqashan bilgenmin jaqynym kim, jatym kim.
Baqytym ba bul múmkin,
Sorym ba álde, kim bilsin?
Al, ázirshe Ai aýnap, kókiregimde Kún kúlsin.
Men Álemniń birtutas jalǵyzdyǵyn bilgen em,
Biraq oiym oiansa mazasyzdaý kúige enem.
Aram oiym aitady:
-Qaitesińder ezbelep,
Bólinedi bul Álem Ózim jáne Ózge bop!
Ózegińe kim jaqyn- ózim dep bil, aimalas,
Ókindirgen qaisysy, qarsy tur da maidan ash!
...Bizdiń jaqta kún batty.
Basqa jerde tań jetip,
Bizde boran, al onda jatyr bulbul ándetip.
Ákesi óldi bireýdiń.
Kórshi aýylda ul týyp,
Qýandy-ai bir kóńiliniń bútindelip jyrtyǵy.
Ras, ras. Qaitesiń, ómir degen osylai,
Ózim eń ǵoi sen keshe Ózge boldyń, dosym-ai.
Kóp nárseniń áli de syryn bilmei ókindim,
Bizge kórinbeituǵyn Aidyń beti sekildi.
Ǵajaiybym kóp áli, oidyń jetpes óresi,
Al sen nege, janym-aý, kóz jasyńdy tógesiń?!
Jaqyn tartyp, janyńdy jubatar em, bolmaidy,
Óziń emes, ózgemin.
Meni qinar sol qaiǵy.
Jalǵyzsyrap jaqsy júr, qorlyq kórip ne túrli,
Jaqyndassa tebetin attas zariad sekildi.
Ózińdi ózińnen basqa túsinbeidi sezgenim-
Ózge jandy qinaidy ózge qaiǵy, ózge muń.
Kinálaman eshkimdi.
Túsinikti bilgenge,
Ózimdi ózim túsinbei alasuryp júrgende,
Kimge baryp kiná artam.
Seni qinap qaiteiin,
Júregim-aý, óziń tap, keselińniń ait emin.
Men Álemniń birtutas jalǵyzdyǵyn bilgen em,
Biraq oiym oiansa mazasyzdaý kúige enem.
Siyp turǵan bir basqa midyń eki bóligi
Keńirdektep aitysar eki álemge bólinip.
Osy daýdy sheshe almai tárki boldy tyń kúshim,
Al sen qalai shesher eń?
Aityp kórshi, bilgishim?!
Qinalasyń qaiteiin, jaýap bermei qoi onda,
Tynysh ómir qalasań uiyqtai ber, oianba.
Al men kúresip júrmin,
Kúresemin shaldyǵyp,
Táńiri salǵan is osy, osy meniń Taǵdyrym.
Kerek dese men daǵy bólinemin ekige-
Ózim jáne Ózge bop. Ekeýi de jetimek...
Osy ekeýi ǵoi meniń qos qanatym bilgenge,
Biriktirsem ekeýin, jalǵyz bolam bir demde.
Jiegine kóz jetpes bir Álemge ainalyp,
Jatsam sosyn, shirkin-ai, osy meniń armanym!
Al ázirge men júrmin qaq bólinip ekige
Ózim jáne Ózge bop. Ekeýi de - Jetimek...
* * *
“Áldile, ólim, áldile”
Maǵjan
Sarylyp qansha kúttim, Ajal, seni
Tunshyǵyp, qamaǵanda tozań seli.
Janymdy Ibilisten arashalap
Perishtem Ázireiil ózi alsa edi…
Talaidan qalǵan ómir maǵynasyz,
Sińirip boldy-aý ábden janyma syz.
Sýyq kór jymiiady salqyn maǵan:
“Enseńiz qushaǵyma arylasyz”.
Bar edi Jerde jalǵyz jubanyshym,
Airyldym,
Arman taýym qulady shyn.
Men qazir myń jasaǵan qariiamyn,
Sarqylǵan boiymdaǵy bula kúshim…
Al, meni, Ajal, qylmai bekerge alań,
Tileidi jalǵyz tilek keterde adam:
Bazaryn bul dúnieniń tartyp alǵan
Sol bir jan duǵa qylsa jeter maǵan.
* * *
"Jalǵan kezip Jardy izdeýmen zarlanǵan
Paqyr edim, kórdim seni.
Bar ma arman?
Tanydyń ba, qasietti qabyrǵam,
Qalybymda qaljyraǵan, shal bolǵan?!
Qamyr boldy saqaldan jas qumǵa aýnap.
Qaiyrly bol, qara kózde tunǵan baq" -
Jamaly aidai has sulýdyń aldynda
Ájim-ájim bir qara shal tur zarlap.
Qartty biri ǵaibattaidy, biri aiap
"Bizdi aqyry kezdestirgen Qudai aq" -
Dep qariia qaitalaidy duǵasyn
Al qyz bolsa qashyp berdi qý aiaq.
Ushty baqyt,
Qartty Qudai qaldy atyp,
Ketti sulý beisharany zarlatyp.
Eki qolyn sozady ol: "Toqtai tur,
Saqalymmen másiń súrtsem - sol baqyt...
Tanymadyń, kóziń tuman máńgirgen.
Janym, ánim, ajyrai ma máńgi irgem?
Senen shyqqan jalǵyz aýyz sóz úshin
Tamuqty da tóńkerýge barmyn men."
Shal jylaidy ókshe izine sájde etip,
Budan asqan baqyt joqtai ózge túk.
"Bul ómirde bar bolǵanyń úshin-aq
Men Allaǵa rahmet aitam, kór de tur..."
* * *
Sen ómirge kelmei-aq qoi, sábi muń,
Dala ańsaǵan balasyndai tar úidiń
Qarap júrmei baqyt taýyp alarsyń
Bas qatyrǵan tirliginen fánidiń.
"Keshir" deme sáýlesimen keshki únniń,
Seniń mahabbatyńnan soń es kirdi.
Men perishte emespin ǵoi kúnásiz,
Ol da biraq kinálamas eshkimdi.
Muńǵa batqan jandai sulý, qaiǵyly
Buǵan tipti teńdese almas Ai nury.
Osy sezim Qudai syndy tym jumbaq,
Qudai syndy - bárinen de áigili.
Jalyqtym ba baqyt ýyn ishýden,
Muń aldynda bolady ylǵi kúshim kem.
Qýanyshty tym alysqa uzatyp,
Súisem boldy "qosh" dep turam ishimnen.
Oihoi, jalǵan, kezdesemiz biz qashan?!
Jyǵylǵan ek ómir atty muzda san.
Qai kezde de sozýǵa ázir qol úshin
Sen alaqan bolasyń ǵoi muzdasam.
Nurdan appaq, myń kúlteli jany - gúl
Jerden baqyt izdemeshi, jaryǵym.
Jeruiyqty taba almaǵan Asandai
Jerden baqyt tappaisyń ǵoi, báribir...
***
...Kúlli tamyr kúrsiniske túirelgen
Mylqaýlyqtan myzǵymaýdy úirengem.
Sen keldiń de tolǵanbasqa qoimadyń
Topyraq em qan men sútke ilengem.
Tynyshtyqbek
Rasynda da topyraq ekem men sensiz,
Bizdiń ǵumyr mahabbatpen ólshensin.
Qudailyǵymdy dálelder em ózińmen,
Sen de osyǵan, sen de osyǵan senseńshi.
Qudailyǵymdy kórsetkim joq qurtýmen,
Saitandyǵym sap bolady kúlkińnen.
Saz balshyqtan soqqan kúii qalǵansha
"Ýh" dep shyǵyp, jaiyn tapsyn shirkin dem.
Senen kelgen, senen jetken saz bólek,
Júrek qylyn tap basatyn naz da erek.
Bul sózimdi jetkizetin sóz joq-aý,
Bir-aq kórip jattap alar kóz kerek.
Sendik jannyń shymyrlaǵan sáýlesi
Talqan eter toǵysharlar táýbesin.
Jaryqqumar júregime sen úshin
Qiyn emes, qiyn emes jan keshý.
Jarylǵandar jarylar tek aǵynan,
Tózgen jan em tozaqtyń da tabyna.
Meniń jalǵyz tilegim bar.
Kúni-tún
Qudaiymdy saqtai kór!- dep jalynam.
Rasynda da topyraq ekem men sensiz,
Bizdiń ǵumyr mahabbatpen ólshensin.
Qudailyǵymdy dálelder em ózińmen,
Sen osyǵan senseńshi...
Ult portaly
