Foto: Energetika ministrligi
Kaspii qubyr konsortsiýmynyń (KQK) Teńiz terminalyna kezekti shabýyl jasalyp, saldarynan syrtqy ailaq qondyrǵysyna aitarlyqtai zaqym keldi, dep habarlady 29 qarashada KQK baspasóz qyzmeti. Buǵan deiin drondar Novorossiiskidegi KTK Teńiz terminalynyń ákimshilik ǵimaratyn zaqymdaǵan, odan bólek «Shesharis», «Kropotkinskaia» iri munai aidaý keshenderine shabýyl jasaǵan bolatyn. Bul stantsiialar arqyly qazaqstandyq munai da tasymaldanady. Tamyzda qazaqstandyq munai jóneltiletin Reseidiń Ýst-Lýga porty da ýkrainalyqtardyń dron shabýylyna tap boldy.
Saiasattanýshy Dosym Sátpaev Ýkrainadaǵy soǵys áldeqashan eki eldiń energetikalyq infraqurylymyna soqqy berý olardyń áskeri taktikasynyń bir bóligine ainalǵan dep esepteidi. Bul týraly Ult.kz habarlaidy.
Foto: Ashyq derekkózden
Resei birinshi bolyp Ýkrainanyń energetikalyq infraqurylymdaryna shabýyl jasap, Ýkraina da qarymta jaýap qaitarǵan tuǵyn. Saiasattanýshynyń pikirinshe Ýkraina qarsylasynyń "álsiz tusy" – Reseidiń áskeri biýdjetine qarjy quiýǵa múmkindik beretin munai-gaz infraqurylymy. Sondyqtan soǵysyp jatqan eki tarap ta qarsylasynyń qorǵanysyndaǵy álsiz jerlerdi izdep, raketa men dron arqyly ózara shabýyldardyń sanyn arttyra beredi.
"Bul bolashaqty kózdeýge de qajet. Sebebi taraptardyń árqaisysy kez kelgen yqtimal kelissóz protsesinde óz qolynda artyqshylyq bolǵanyn qalaidy – eger ol kelissóz jalpy bastalsa", - deidi Dosym Sátpaev óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda.
Osyǵan bailanysty Reseidiń munai-gaz infraqurylymyna jasalǵan dron shabýyldarynyń sany kóbeidi. Alaida bul memleket biýdjetiniń kóp bóligin munai shikizaty quraityn Qazaqstan úshin úlken qaýip bolyp otyr. Saiasattanýshynyń sózinshe bul tikelei nemese janama túrde Nazarbaev dáýirindegi "alysty kóre almaýshylyq" qylmysynyń tutqynyna ainalǵan Qazaqstandy da qozǵai beredi.
"Dál alǵashqy prezident tusynda el álemdik ekonomikanyń shikizat qosymshasy retinde táýeldiligin azaitpai, eksporttyq munai resýrstarynyń bárin KTK dep atalatyn bir ǵana «qorjynǵa» salyp qoidy. Árine, bul KTK aktsionerleriniń bárine, eń aldymen Reseige tiimdi boldy. Al 30 jyldan astam ýaqytta sol sheteldik kompaniialardyń qatysýymen ózge balama baǵyttardy damytyp qana qoimai, eń aldymen, shikizattyq ekonomikanyń qurylymyn ózgertip, ony shikizat eksportyna táýeldiligi az, anaǵurlym ártaraptandyrylǵan etýge bolar edi.
Qazir el bir ǵana qubyrdyń tutqyny bolyp otyr. Bul uzaqqa sozylady. Jaǵdaidy tez arada túzetý múmkin emes. BTD jaqyn arada balamaǵa ainalmaidy, Qytaiǵa baǵyttalǵan munai qubyry da solai – onda jalpy munai tutyný birtindep azaiady. Aitpaqshy, bul jahandyq trend jaqyn bolashaqta Qazaqstan úshin edáýir qaýipti. «Tas dáýiri tas taýsylǵandyqtan aiaqtalǵan joq. Sol siiaqty munai dáýiri de munai taýsylǵandyqtan aiaqtalmaidy», – degen edi Saýd Arabiiasynyń munai ónerkásibi ministri sheih Ahmed Zaki Iamani. Árine, «jańa munai» retinde sirek kezdesetin metaldar men strategiialyq materialdar kelýi múmkin. Olardy munaiǵa qaraǵanda tasymaldaý áldeqaida jeńil. Biraq munda da Qazaqstannyń shikizat jetkizýshisi retinde qalyp qoiý qaýpi bar. Nassim Nikolas Talebtiń aitýynsha, qandai «qara aqqýlardyń» keletinin bilmeseńiz, júieńizdiń álsizdigin minimizatsiialańyz, sonda ol kez kelgen jaǵdaiǵa daiyn bolady", - deidi Dosym Sátpaev.
Aita keteiik, Kaspii qubyr konsortsiýmy Resei, Qazaqstan, AQSh jáne Batys Eýropanyń birqatar elderiniń otyn-energetika salasyndaǵy jetekshi kásiporyndaryn biriktiredi. Atap aitqanda, KQK Qazaqstandaǵy Teńiz, Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq tárizdi úsh iri ken ornynan munai tasymaldaýdy qamtamasyz etedi. Qazaqstan munaiynyń 80 % KQK arqyly tasymaldanady.
2024 jyly Qazaqstannyń munai tasymaldaý kólemi shamamen 63 myń tonnany qurady, sonyń ishinde atalǵan kólemniń shamamen 74 paiyzy sheteldik júk jóneltýshilerdiń úlesine tiesili.
Qazaqstannyń negizgi eksporttyq taýary shiki munai – 15,7 mlrd dollar (52,9%) quraidy.
