© AFP 2023 / MARK WILSON
12 mamyrda Bas prokýratýrada Ekonomikalyq resýrstardyń zańsyz shoǵyrlanýyna qarsy is-qimyl máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq komissiianyń kezekti otyrysy ótti. Oǵan bas prokýror Berik Asylov qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Vedomstvo málimetinshe, otyrysta jumystyń nátijeleri, jekelegen ister boiynsha tyiym salynǵan múlikti qabyldaý tetikteri, sondai-aq paralleldi qarjylyq tergep-tekserýler júrgizý týraly másele qaraldy.
"Quqyq qorǵaý organdaryna qarajatty jylystatý belgilerimen tabys alýǵa bailanysty ister boiynsha tiimdi paralleldi tergep-tekserýler uiymdastyrý tapsyryldy. Bul negizgi qylmys boiynsha mán-jailardy anyqtaýmen qatar múlikti zańsyz shyǵarý, qylmystyq jolmen alynǵan aqshany zańdastyrý faktilerin anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Komissiia qylmystyq ister boiynsha zalaldy óteý kezinde memleket múddelerin saqtaý, tórelik jáne ózge de táýekelderdi esepke alý qajettigin kórsetti. Bas Prokýror Asylov Komissiia músheleriniń aldynda el Prezidentiniń aktivterdi qaitarý jónindegi tapsyrmasyn sapaly oryndaýdyń erekshe mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul rette tergep-tekserýler men tekserister orbitasyna adal biznesti tartýǵa jol berilmeitinine nazar aýdaryldy" - delingen habarlamada.
Tutastai alǵanda, búgingi tańda memleketke ortaq kúsh-jigermen 760 mlrd teńgeden astam somaǵa aktivter qaitarylǵan, onyń ishinde sheteldik iýrisdiktsiialardan - 575 mln dollar.
"Qaitarý sharalary Komissiianyń barlyq múshesimen jáne tartylǵan memlekettik organdarmen qabyldanady.
Joǵarǵy Sot buryn negizsiz oligopoliia sýbektileriniń paidasyna shyǵarylǵan sheshimderge Bas Prokýrordyń 24 narazylyǵyn qanaǵattandyrdy. Mysaly, Almaty aýyr mashina jasaý zaýytynyń 31% aktsiiasyn jekeshelendirýdi zańsyz dep taný týraly sot sheshimi qabyldandy. Basqa jaǵdaida Joǵarǵy Sottyń qaýlysy astanalyq «Dýman» qonaq úi kesheniniń ielerinen 1,3 mlrd teńge óndirip alýǵa múmkindik berdi.
Budan basqa sottar zańsyz satylǵan memlekettik múlikti qaitarý jónindegi ondaǵan talaptardy qanaǵattandyrdy. Olardyń ishinde óndiristik nysandar, bazarlar, kommertsiialyq úi-jailar, elitalyq ýchaskeler jáne t.b. bar" - delingen vedomstvo habarlamasynda.
Máselen, sot sheshimi boiynsha AMÓZ menshigine Atyraý qalasyndaǵy Suiytylǵan munai gazdy saqtaý parkiniń 50% úlesi qaitarylǵan.
Sondai-aq, quqyq qorǵaý organdary qylmystyq ister sheńberinde jalpy somasy 620 mlrd teńgege aktivterdi qaitarýdy qamtamasyz etken, onyń ishinde sheteldik iýrisdiktsiialardan - 575 mln dollar.
Bas prokýratýra málimetinshe, basqa memleketterge quqyqtyq kómek kórsetý týraly 100-den astam suraý hat joldandy. Olar boiynsha 100 mln AQSh dollarynan asatyn múlikke tyiym salyndy.
Qarjy ministrligi qarjy-ónerkásip toptarynyń (QÓT) kásiporyndarynan qosymsha 100 mlrd teńgeden astam salyq óndirip alǵan.
Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligi QÓT kompaniialaryna 7 mlrd teńgege jýyq aiyppul salsa, BQDA 4 mlrd teńgege sanktsiialar qoldanǵan.
Prokýrorlardyń sharalarymen oligopoliia sýbektilerine buryn negizsiz berilgen nemese nysanaly maqsaty boiynsha paidalanylmaityn 460 myń gektardan astam jer qaitarylǵan.
Sondai-aq naryqtyq baǵasynan 4 ese tómen baǵamen satyp alynǵan Almatynyń kóterme saýda naryǵyndaǵy úlesi, oligopoliia sýbektileriniń menshiginde zańsyz bolǵan Almaty áýejaiynyń 17 kommertsiialyq úi-jailary memleketke qaitarylǵan.
"Shetelde múlikti anyqtaý maqsatynda sheteldik áriptestermen jáne halyqaralyq uiymdarmen ózara is-qimylǵa erekshe nazar aýdarylady.
Aǵymdaǵy jyldyń sáýir aiynda Shveitsariiada Qazaqstannyń Bas prokýratýrasy men Bazel basqarý institýty arasynda yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoiyldy. Osy institýttyń quramyna kiretin Aktivterdi qaitarý jónindegi halyqaralyq ortalyǵy (ICAR) – álemdegi eń iri ortalyqtardyń biri.
Bul baǵyttaǵy jumys jalǵasyp jatyr. Komissiia qyzmeti aiasyndaǵy sharalar kesheni ekonomikalyq resýrstar tar sheńberdegi tulǵalardyń qolynda shoǵyrlanýdy toqtatqanǵa deiin jáne adal básekelestik paida bolǵanǵa deiin qabyldanatyn bolady" - dep habarlady vedomstvo baspasóz qyzmeti.
