Basty mindet álemge qazaq mádenietin pash ete otyryp, onyń básekelestigin arttyrý. Bul týraly búgin Astanadaǵy halyqaralyq ǵylymi praktikalyq konferentsiiada baiandama jasaǵan QR Prezidenti Ákimshiligi Ishki saiasat bóliminiń meńgerýshisi, «Jahandaǵy zamanaýi qazaqstandyq mádeniet» jobasy boiynsha jumys tobynyń jetekshisi Aida Balaeva málim etti, dep habarlaidy Ult.kz tilshisi QazAqparat agenttigine silteme jasap.
«Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty maqalasy elimizdegi barsha jańǵyrý jumystarynyń dińine ainaldy. Bul týraly Elbasy ózi de «rýhani jańǵyrý - saiasi jáne ekonomikalyq jańǵyrýlardyń ózegi» dep atap ótken bolatyn. Sondai-aq, qoǵamdyq sanany jańǵyrtý ulttyq kodymyzdy saqtap, damytýmen birge, ony jer júzine pash etýdi kózdeidi. Ulttyń rýhy ulttyń ishinde shektelip qalmai, jahandyq álemge kirigip, jalpy adamzattyq qazynaǵa ainalýyn maqsat etedi», - dedi jiyn barysynda sóz sóilegen Aida Balaeva.
Sonymen qatar, ol jaqynda el nazaryna usynylǵan latyn grafikasyndaǵy qazaq álipbiine de toqtalyp ótti. «Latyn qarpine kóshý arqyly álemnen bizdiń ne alatynymyz jii aitylýda. Osy oraida, álemge bizdiń ne beretinimiz de nazardan tys qalmaýǵa tiis dep oilaimyn. Til - mádeniettiń máiegi bolsa, tól jazýymyzdyń latyn grafikasyna kóshýi - mádenietimizdi jahan jurtyna jetkizýdiń eń tiimdi joldarynyń biri. Álem elderiniń 70 paiyzdan astamy paidalanatyn latyn qarpine kóshý - qazaqtyń rýhyn jer júzine tanytýǵa da septigin tigizeri sózsiz», - dep atap ótti ol.
Jumys tobynyń jetekshisi sonymen qatar, Elbasynyń maqalasy aiasynda qolǵa alynǵan 6 jobanyń biri - «Jahandaǵy zamanaýi qazaqstandyq mádeniet» jobasyna da toqtaldy. Aida Balaevanyń aitýynsha, aldaǵy ýaqytta zamanaýi qazaq ádebieti álemniń alty tiline aýdarylyp, osy baǵytta ult mádenietiniń barlyq janrlary eń ozyq tásildermen jahanǵa jol tartqaly otyrǵanyn jetkizdi.
«Bul - elimizdiń rýhani, mádeni ómirinde eshqashan bolmaǵan, tuńǵysh, ári teńdessiz oqiǵa. Jer júzi Qazaqstan qandai el ekenin, qazaq qandai ult ekenin negizinen osy joba arqyly tanityn bolady. Biz bul tarihi jaýapkershilikti tereń sezinemiz. Sondyqtan, jobany iske asyrýda onyń árbir árpin muqiiat qarap, árbir qadamyn on oilanyp, toǵyz tolǵanyp jasaimyz», - dedi Aida Balaeva.
Onyń aitýynsha, jobanyń basty mindeti qazaqstandyq mádeniettiń jetistikterin ózimiz de tanyp, álemge de pash etý. Osynyń ózi qazaqstandyq mádeniettiń halyqaralyq deńgeige umtylýyna irgetas retinde qalyptasatyn bolady.
«Qazirgi kúni biz eń úzdik týyndylar men oryndaýshylardy iriktep alýdy aiaqtaýǵa jaqyndadyq. Bul biregei aýqymdy jumys. Atap aitqanda, biz alǵash ret Táýelsizdik jyldaryndaǵy mádeni jetistikterimizge tolyqqandy inventarizatsiia jasadyq. Biz zamanaýi otandyq mádeniettiń altyn qoryn júielendirdik. Bul aiqara álemge pash etýge turarlyq jetistikterdiń aýqymdy bóligi. Osy joba arqyly mádenietimiz jańa qyrynan tanylýǵa múmkindik ashylmaq. Bul rette mańyzdysy biz ótken 25 jylda qandai sharalar aýqymy atqarylǵanyna ózimiz saraptap, ózimiz baǵa bere alamyz. Táýelsizdik arqasynda ózimizdiń ulttyq mádenietimizdi jandandyrdyq. Elbasy aiqyndaǵan saiasat mádeni infraqurylymdardy damytýǵa teńdessiz kómek berdi. Tek sońǵy onjyldyqta elimizdegi mýzeiler, klýbtar men kinoteatrlar sany 50%, teatrlar - 30%, kitaphanalar sany 20% artty. Halyqaralyq deńgeidegi biregei mádeni nysandardyń iske qosylýy shyǵarmashylyq áleýettiń ashylýyna barlyq jaǵdailardy jasap otyr. Osyndai aýqymdy jumystardyń bári óz baǵasyn alýy tiis», - dedi Aida Balaeva.
Onyń aitýynsha, búgingi mindet álemge qazaq mádenietin asha otyryp, onyń básekelestigin kóterý, jańa belesterdi ashý bolyp tabylady. Bul rette jumys tobynyń jetekshisi otandyq mádeniet qairatkerleri álemdik trendterdi tanýǵa ǵana emes, oǵan der kezinde ún qatýdyń júieli múmkindigine ie bolýy shart ekenin alǵa tartty.
«Jańǵyrý aiasyndaǵy joba eki maqsatty alǵa qoiady. Bir jaǵynan jalpy qoǵamnyń sanasyn ózgertedi. Qazaqstandyq mádenietti álemdik arenada kórsetý bul elimizdiń ózinde de oǵan degen kózqarasty, ony qabyldaýdy ózgertýge baǵyttalǵan. Ekinshi jaǵynan, eń úzdik týyndylarǵa, álemdik standarttarǵa umtylýǵa tárbielei otyryp, bizdiń shyǵarmashylyq intellegentsiianyń sanasyn da ózgertedi. El ishinde ǵana emes, álemdik deńgeide suranysqa ie bolatyn týyndylar jasaityn shyǵarmashylyq, kreativti adamdardy týdyrady. Al osy rette aita keterligi, latyn grafikasyna kóshý - bul qazaqstandyq mádeniet brendin álemdik deńgeide jarnamalaýdyń qosymsha arnasy men ádis. Jahandanǵan álemde ulttyq kodty saqtaý mańyzdy aspektilerdiń biri. Latyndy engizý salt, dástúrdi saqtaýdyń ǵana emes, ony damytýdyń tikelei tetigi bolyp tabylady», - dedi A. Balaeva.
.jpeg)