Foto: Ashyq derekkózden
Búginde jylqy sany 4,2 millionǵa jetti desek te bul salada qolǵa alatyn birqatar másele bar dep esepteidi Májilis depýtaty Amanjol Áltai. A. Áltai jylqynyń azyq-túlik ónimi, at sporty, jylqy mádenietiniń nasihattalýyna qatysty birqatar másele kóterdi, dep habarlaidy Ult.kz.
Depýtattyń aitýynsha elimiz jyl saiyn 160 myń tonnadan astam jylqy etin óndiredi. Alaida bul mol resýrstyń deni óńdelmeidi, ishki naryqtyń ózinde satý júiesi rettelmegen, sondyqtan shetelderden sapasyz arzan et importtaýǵa májbúrmiz.
«Bie súti men qymyz — jai ǵana dástúrli sýsyn emes, densaýlyqqa shipasy mol fýnktsionaldyq taǵam. Sondyqtan, bie sútin óńdeitin kásiporyndar ashyp, shetelge eksporttaý — mańyzdy mindet», - deidi ol.
Sonymen qatar kadr máselesin de kóterip, shabandoz, atbegi, taǵashy, ippolog-veterinar, zootehnik-konevod, atqa miný nusqaýshysy syndy negizgi mamandyqtar boiynsha elimizde júieli bilim berý áli jolǵa qoiylmaǵanyn jetkizdi. Jáne kolledjder men joǵary oqý oryndarynda arnaiy bólimder ashý, memlekettik granttar bólý qajet dep otyr.
Mektep baǵdarlamasyna jylqy maly týraly aqparat kerek
«Jas urpaq arasynda jylqy mádenietin nasihattaý – strategiialyq mańyzy bar mindet. Qazirgi mektep baǵdarlamalarynda jylqynyń qazaq mádenietindegi, tarihyndaǵy orny júieli túrde qamtylmaǵan. Osy oraida mektep baǵdarlamasyna jylqynyń anatomiiasy, kútimi, erekshe qasietteri jaily arnaiy modýl engizý kerek. Qazirgi ippodromdardyń kóbi jańartýdy qajet etedi, keibir óńirlerde múldem joq. Osyǵan bailanysty óńirlerinde keminde bes zamanaýi at sporty keshenin salý qajet. Almatydaǵy kezinde satylyp ketken mádeni eskertkishter tizimindegi ippodromdy qaitadan kommýnaldyq menshikke qaitarýdy suraimyz.
Aqtóbede Prezident tapsyrmasymen ashylǵan jylqy sharýashylyǵyn damytýǵa arnalǵan ǵylymi - zertteý institýtynyń jumysy jandaný úshin qarjylyq máselesin sheshý qajet. Ulttyq at sporty oiyndaryn etnofestivaldermen úndestirý, aýyldar men shaǵyn qalalarda klýbtyq infraqurylymdy damytý mańyzdy», - deidi depýtat.
Ol óz elimizdiń ishinde Respýblikalyq kóshpendiler oiynyn jyl saiyn ár aimaqta kezekpen dástúrli ótkizýdi usyndy.
Sonymen qatar Amanjol Áltai ippoterapiianyń qasietterine toqtalyp, ol - erekshe qajettilikteri bar balalar úshin ǵylymi turǵyda dáleldengen tiimdi ońaltý ádisi. AQSh, Germaniia, Kanada siiaqty elderde bul tájiribe ulttyq densaýlyq saqtaý júiesine engizilgen. Zertteýler kórsetkendei, atqa miný , aýtizm, DTsP jáne basqa da nevrologiialyq diagnozdarmen ómir súretin balalardyń qozǵalys koordinatsiiasyn, sóileý jáne emotsionaldyq damýyn edáýir jaqsartatynyn jetkizdi.
«Osyǵan bailanysty ippoterapiiany TMMK jáne MÁMS paketterine engizip, mamandar daiarlap, óńirlerde ońaltý ortalyqtary janynan bólimsheler ashý qajet.Bul — inkliýzivtik qoǵam qurýǵa jasalǵan naqty qadam», -dedi májilismen óz sózinde.
«Jylqynyń qazaq tarihyndaǵy rólin simvolikalyq turǵydan moiyndaý – ýaqyt talaby»
Kóptegen memleketterde jylqyǵa arnalǵan ulttyq kúnder bar, sondyqtan depýtat Qazaqstanda da «Tulpar kúni»- dep arnaiy datany bekitýdi usyndy.
«Jylqy tek tarihi mura emes, ekonomikanyń, sporttyń, bilim men meditsina salalarynyń, ulttyq idiologiianyń tolyqqandy bir bóligine ainalýy tiis», - dedi depýtat Áltai.
Amanjol Áltaidyń Úkimet nazaryna usynǵan máseleleri:
Joǵarydaǵy bastamalardy memlekettik baǵdarlamalar men salalyq jol kartalaryna engizý, atap aitqanda:
– Agroónerkásiptik keshendi damytý jónindegi Ulttyq jobaǵa, Oqý-aǵartý ministrliginiń kásibi baǵdar jáne azamattyq tárbie baǵytyndaǵy baǵdarlamalaryna;
– Densaýlyq saqtaý jáne Eńbek ministrlikteriniń ońaltý qyzmetterin keńeitý josparlaryna;
– Mádeniet jáne sport ministrliginiń ulttyq murany saqtaý jáne ulttyq sport túrlerin damytý jónindegi saiasatyna engizý.
– «Tulpar kúni» ulttyq merekesin resmi túrde bekitý;
– jylqy sharýashylyǵy jáne ippoterapiia salalarynda kadr daiarlaý standarttary men oqý baǵdarlamalaryn ázirleý;
– ippoterapiiany biýdjet jáne mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesi esebinen qarjylandyrylatyn meditsinalyq jáne áleýmettik qyzmetter tizimine engizý.
