فوتو: اشىق دەرەككٶزدەن
بٷگٸندە جىلقى سانى 4,2 ميلليونعا جەتتٸ دەسەك تە بۇل سالادا قولعا الاتىن بٸرقاتار مەسەلە بار دەپ ەسەپتەيدٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى امانجول ەلتاي. ا. ەلتاي جىلقىنىڭ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمٸ, ات سپورتى, جىلقى مەدەنيەتٸنٸڭ ناسيحاتتالۋىنا قاتىستى بٸرقاتار مەسەلە كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا ەلٸمٸز جىل سايىن 160 مىڭ توننادان استام جىلقى ەتٸن ٶندٸرەدٸ. الايدا بۇل مول رەسۋرستىڭ دەنٸ ٶڭدەلمەيدٸ, ٸشكٸ نارىقتىڭ ٶزٸندە ساتۋ جٷيەسٸ رەتتەلمەگەن, سوندىقتان شەتەلدەردەن ساپاسىز ارزان ەت يمپورتتاۋعا مەجبٷرمٸز.
«بيە سٷتٸ مەن قىمىز — جاي عانا دەستٷرلٸ سۋسىن ەمەس, دەنساۋلىققا شيپاسى مول فۋنكتسيونالدىق تاعام. سوندىقتان, بيە سٷتٸن ٶڭدەيتٸن كەسٸپورىندار اشىپ, شەتەلگە ەكسپورتتاۋ — ماڭىزدى مٸندەت», - دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار كادر مەسەلەسٸن دە كٶتەرٸپ, شاباندوز, اتبەگٸ, تاعاشى, يپپولوگ-ۆەتەرينار, زووتەحنيك-كونەۆود, اتقا مٸنۋ نۇسقاۋشىسى سىندى نەگٸزگٸ ماماندىقتار بويىنشا ەلٸمٸزدە جٷيەلٸ بٸلٸم بەرۋ ەلٸ جولعا قويىلماعانىن جەتكٸزدٸ. جەنە كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ارنايى بٶلٸمدەر اشۋ, مەملەكەتتٸك گرانتتار بٶلۋ قاجەت دەپ وتىر.
مەكتەپ باعدارلاماسىنا جىلقى مالى تۋرالى اقپارات كەرەك
«جاس ۇرپاق اراسىندا جىلقى مەدەنيەتٸن ناسيحاتتاۋ – ستراتەگييالىق ماڭىزى بار مٸندەت. قازٸرگٸ مەكتەپ باعدارلامالارىندا جىلقىنىڭ قازاق مەدەنيەتٸندەگٸ, تاريحىنداعى ورنى جٷيەلٸ تٷردە قامتىلماعان. وسى ورايدا مەكتەپ باعدارلاماسىنا جىلقىنىڭ اناتوميياسى, كٷتٸمٸ, ەرەكشە قاسيەتتەرٸ جايلى ارنايى مودۋل ەنگٸزۋ كەرەك. قازٸرگٸ يپپودرومداردىڭ كٶبٸ جاڭارتۋدى قاجەت ەتەدٸ, كەيبٸر ٶڭٸرلەردە مٷلدەم جوق. وسىعان بايلانىستى ٶڭٸرلەرٸندە كەمٸندە بەس زاماناۋي ات سپورتى كەشەنٸن سالۋ قاجەت. الماتىداعى كەزٸندە ساتىلىپ كەتكەن مەدەني ەسكەرتكٸشتەر تٸزٸمٸندەگٸ يپپودرومدى قايتادان كوممۋنالدىق مەنشٸككە قايتارۋدى سۇرايمىز.
اقتٶبەدە پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن اشىلعان جىلقى شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ارنالعان عىلىمي - زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جۇمىسى جاندانۋ ٷشٸن قارجىلىق مەسەلەسٸن شەشۋ قاجەت. ۇلتتىق ات سپورتى ويىندارىن ەتنوفەستيۆالدەرمەن ٷندەستٸرۋ, اۋىلدار مەن شاعىن قالالاردا كلۋبتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماڭىزدى», - دەيدٸ دەپۋتات.
ول ٶز ەلٸمٸزدٸڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق كٶشپەندٸلەر ويىنىن جىل سايىن ەر ايماقتا كەزەكپەن دەستٷرلٸ ٶتكٸزۋدٸ ۇسىندى.
سونىمەن قاتار امانجول ەلتاي يپپوتەراپييانىڭ قاسيەتتەرٸنە توقتالىپ, ول - ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالالار ٷشٸن عىلىمي تۇرعىدا دەلەلدەنگەن تيٸمدٸ وڭالتۋ ەدٸسٸ. اقش, گەرمانييا, كانادا سيياقتى ەلدەردە بۇل تەجٸريبە ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنە ەنگٸزٸلگەن. زەرتتەۋلەر كٶرسەتكەندەي, اتقا مٸنۋ , اۋتيزم, دتسپ جەنە باسقا دا نەۆرولوگييالىق دياگنوزدارمەن ٶمٸر سٷرەتٸن بالالاردىڭ قوزعالىس كوورديناتسيياسىن, سٶيلەۋ جەنە ەموتسيونالدىق دامۋىن ەدەۋٸر جاقسارتاتىنىن جەتكٸزدٸ.
«وسىعان بايلانىستى يپپوتەراپييانى تممك جەنە مەمس پاكەتتەرٸنە ەنگٸزٸپ, ماماندار دايارلاپ, ٶڭٸرلەردە وڭالتۋ ورتالىقتارى جانىنان بٶلٸمشەلەر اشۋ قاجەت.بۇل — ينكليۋزيۆتٸك قوعام قۇرۋعا جاسالعان ناقتى قادام», -دەدٸ مەجٸلٸسمەن ٶز سٶزٸندە.
«جىلقىنىڭ قازاق تاريحىنداعى رٶلٸن سيمۆوليكالىق تۇرعىدان مويىنداۋ – ۋاقىت تالابى»
كٶپتەگەن مەملەكەتتەردە جىلقىعا ارنالعان ۇلتتىق كٷندەر بار, سوندىقتان دەپۋتات قازاقستاندا دا «تۇلپار كٷنٸ»- دەپ ارنايى داتانى بەكٸتۋدٸ ۇسىندى.
«جىلقى تەك تاريحي مۇرا ەمەس, ەكونوميكانىڭ, سپورتتىڭ, بٸلٸم مەن مەديتسينا سالالارىنىڭ, ۇلتتىق يديولوگييانىڭ تولىققاندى بٸر بٶلٸگٸنە اينالۋى تيٸس», - دەدٸ دەپۋتات ەلتاي.
امانجول ەلتايدىڭ ٷكٸمەت نازارىنا ۇسىنعان مەسەلەلەرٸ:
جوعارىداعى باستامالاردى مەملەكەتتٸك باعدارلامالار مەن سالالىق جول كارتالارىنا ەنگٸزۋ, اتاپ ايتقاندا:
– اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوباعا, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ كەسٸبي باعدار جەنە ازاماتتىق تەربيە باعىتىنداعى باعدارلامالارىنا;
– دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە ەڭبەك مينيسترلٸكتەرٸنٸڭ وڭالتۋ قىزمەتتەرٸن كەڭەيتۋ جوسپارلارىنا;
– مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ ۇلتتىق مۇرانى ساقتاۋ جەنە ۇلتتىق سپورت تٷرلەرٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ساياساتىنا ەنگٸزۋ.
– «تۇلپار كٷنٸ» ۇلتتىق مەرەكەسٸن رەسمي تٷردە بەكٸتۋ;
– جىلقى شارۋاشىلىعى جەنە يپپوتەراپييا سالالارىندا كادر دايارلاۋ ستاندارتتارى مەن وقۋ باعدارلامالارىن ەزٸرلەۋ;
– يپپوتەراپييانى بيۋدجەت جەنە مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸ ەسەبٸنەن قارجىلاندىرىلاتىن مەديتسينالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ.
