Aldymen Kiber qalqan degen ne? Osyny anyqtap alsaq. Kiber qalqan – aqparattyq qaýipsizdik nemese kiberqaýipsizdik dep atalatyn, iaǵni elektrondyq aqparattyq resýrstardyń, ártúrli aqparattyq júielerdiń jáne aqparattyq – kommýnikatsiialyq infraqurylymnyń syrtqy nemese ishki kiberqaýipterden qaýipsizdigi. Al Qazaqstanda Kiber qalqan tujyrymdamasyn iske asyrý 2 kezeńnen turady: birinshi kezeń - 2017-2018 jyldar; ekinshi kezeń - 2019-2022 jyldar. Osy oraida «Ult» portaly Qazaqstanda óz óndirisiniń kiber qalqany qashan paida bolýy múmkin degen saýalǵa jaýap izdep kórdi.
QR tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrliginiń Aqparattyq qaýipsizdik komiteti tóraǵasynyń orynbasary Rýslan Ábdiqalyqov kiberqaýipsizdik salasynda otandyq ónimge kóshý týraly buǵan deiin de aityp júrgeni belgili. Ministrlik ókiliniń aitýynsha, ol úshin jastar jaǵyna kóbine qoldaý bildirip keledi.
«Búgingi tańda Astana hub jas kadrlar ustahanasy bar. Bul jerde akseleratsiiadan ótip, keiin «Qazaqstannyń Kiberqalqany» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa qatysatyn balalar. Qarjy turǵysynan memleket qajettiniń bárin jasady. Bastapqyda osy baǵdarlamany iske asyrýǵa 28 mlrd teńge salyndy», - dedi Rýslan Ábdiqalyqov.
Osy oraida biyl T&T Security kompaniialary men Trend Micro Incorporated kiberqaýipsizdik salasyndaǵy álemdik kóshbasshy arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń tanystyrylymy ótkenin esterińizge salamyz.
Qazirgi tańda mamandar da Qazaqstanda óz óndirisiniń kiber qalqany qashan paida bolatynyn dóp basyp aita almaidy. Sebebi Qazaqstan buǵan daiyn emes. Bul týraly QR tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrliginiń Aqparattyq qaýipsizdik komiteti tóraǵasynyń orynbasary Rýslan Ábdiqalyqov bylai dedi:
«Qazaqstan daiyn emes deimiz. Degenmen, atalǵan baǵdarlamanyń bir ereksheligi – biz ýaqyt óte kele importty almastyrý protsedýrasyn júrgizýimiz kerek. Biz qazir qoldanatyn sheteldik ónimderdi otandyq ónimdermen almastyramyz», - dedi ministrlik ókili.
Qazaqstanda óz óndirisiniń kiber qalqanyn júzege asyrý úshin memleket otandyq kompaniialarǵa sheteldik analogtarǵa qatysty artyqshylyqty jaǵdaida bolýǵa múmkindik berip otyr. Tizilim barlyq memlekettik organdar men kvazimemlekettik sektordy ónimdi dál osy tizilimnen satyp alýǵa mindetteidi.
Osy oraida «Ult» portaly IT mamany Timýr Bekturdan pikir surap, kiber qalqannyń jetilýi men qalyptasýy týraly surap kórdi.
«Qazirgi tańda Kiber qalqan degenniń ne ekeninen mán bere bermeimiz. Degenimen kiber qalqan degen eń aldymen qaýipsizdik ekenin eskersek deimiz. Aqparattyq qaýipsizdik degen óte mańyzdy. Qazir áleýmettik jeliler qarqyndy túrde damyp, qoldanysqa ie bolyp otyrǵany belgili. Bul aqparattyq qaýipsizdikti qatań saqtaýǵa májbúrleidi. Sebebi áleýmettik jeliler ashyq aqparatty ustap, qaýipsizdik sodan týyndaidy», - deidi IT mamany.
Esterińizge sala keteiik, Kiber qalqan degenimiz – aqparattyq qaýipsizdik nemese kiberqaýipsizdik dep atalatyn, iaǵni elektrondyq aqparattyq resýrstardyń, ártúrli aqparattyq júielerdiń jáne aqparattyq – kommýnikatsiialyq infraqurylymnyń syrtqy nemese ishki kiberqaýipterden qaýipsizdigi. Al qazaqstanda Kiber qalqan tujyrymdamasyn iske asyrý 2 kezeńnen turady: birinshi kezeń-2017-2018 jyldar; ekinshi kezeń-2019-2022 jyldar.
Aita keteiik, kiber qalqandy júzege asyrýjyń birinshi kezeńinde Qazaqstan Kiberqaýipsizdik boiynsha jahandyq indekste 40-shy orynda tur. Halyqtyń kiberqaýipsizdik qaterleri týraly habardar bolý deńgeii 63% - dy, al aqparattyq qaýipsizdik salasyndaǵy qyzmetkerlermen qamtamasyz etilý 46% - dy quraidy. Sondai-aq, Qazaqstanda aqparattyq qaýipsizdik boiynsha 2 jedel ortalyq jáne kompiýterlik intsidentterge áreket etý boiynsha 3 qyzmet jáne 700-den astam bilikti memlekettik qyzmetkerler ornalasqan.
