الدىمەن كيبەر قالقان دەگەن نە? وسىنى انىقتاپ الساق. كيبەر قالقان – اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك نەمەسە كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك دەپ اتالاتىن, ياعني ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستاردىڭ, ەرتٷرلٸ اقپاراتتىق جٷيەلەردٸڭ جەنە اقپاراتتىق – كوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ سىرتقى نەمەسە ٸشكٸ كيبەرقاۋٸپتەردەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ. ال قازاقستاندا كيبەر قالقان تۇجىرىمداماسىن ٸسكە اسىرۋ 2 كەزەڭنەن تۇرادى: بٸرٸنشٸ كەزەڭ - 2017-2018 جىلدار; ەكٸنشٸ كەزەڭ - 2019-2022 جىلدار. وسى ورايدا «ۇلت» پورتالى قازاقستاندا ٶز ٶندٸرٸسٸنٸڭ كيبەر قالقانى قاشان پايدا بولۋى مٷمكٸن دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ٸزدەپ كٶردٸ.
قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان ەبدٸقالىقوۆ كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك سالاسىندا وتاندىق ٶنٸمگە كٶشۋ تۋرالى بۇعان دەيٸن دە ايتىپ جٷرگەنٸ بەلگٸلٸ. مينيسترلٸك ٶكٸلٸنٸڭ ايتۋىنشا, ول ٷشٸن جاستار جاعىنا كٶبٸنە قولداۋ بٸلدٸرٸپ كەلەدٸ.
«بٷگٸنگٸ تاڭدا Astana hub جاس كادرلار ۇستاحاناسى بار. بۇل جەردە اكسەلەراتسييادان ٶتٸپ, كەيٸن «قازاقستاننىڭ كيبەرقالقانى» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋعا قاتىساتىن بالالار. قارجى تۇرعىسىنان مەملەكەت قاجەتتٸنٸڭ بەرٸن جاسادى. باستاپقىدا وسى باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋعا 28 ملرد تەڭگە سالىندى», - دەدٸ رۋسلان ەبدٸقالىقوۆ.
وسى ورايدا بيىل T&T Security كومپانييالارى مەن Trend Micro Incorporated كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى ەلەمدٸك كٶشباسشى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ تانىستىرىلىمى ٶتكەنٸن ەستەرٸڭٸزگە سالامىز.
قازٸرگٸ تاڭدا ماماندار دا قازاقستاندا ٶز ٶندٸرٸسٸنٸڭ كيبەر قالقانى قاشان پايدا بولاتىنىن دٶپ باسىپ ايتا المايدى. سەبەبٸ قازاقستان بۇعان دايىن ەمەس. بۇل تۋرالى قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان ەبدٸقالىقوۆ بىلاي دەدٸ:
«قازاقستان دايىن ەمەس دەيمٸز. دەگەنمەن, اتالعان باعدارلامانىڭ بٸر ەرەكشەلٸگٸ – بٸز ۋاقىت ٶتە كەلە يمپورتتى الماستىرۋ پروتسەدۋراسىن جٷرگٸزۋٸمٸز كەرەك. بٸز قازٸر قولداناتىن شەتەلدٸك ٶنٸمدەردٸ وتاندىق ٶنٸمدەرمەن الماستىرامىز», - دەدٸ مينيسترلٸك ٶكٸلٸ.
قازاقستاندا ٶز ٶندٸرٸسٸنٸڭ كيبەر قالقانىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن مەملەكەت وتاندىق كومپانييالارعا شەتەلدٸك انالوگتارعا قاتىستى ارتىقشىلىقتى جاعدايدا بولۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر. تٸزٸلٸم بارلىق مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردى ٶنٸمدٸ دەل وسى تٸزٸلٸمنەن ساتىپ الۋعا مٸندەتتەيدٸ.
وسى ورايدا «ۇلت» پورتالى ٸت مامانى تيمۋر بەكتۇردان پٸكٸر سۇراپ, كيبەر قالقاننىڭ جەتٸلۋٸ مەن قالىپتاسۋى تۋرالى سۇراپ كٶردٸ.
«قازٸرگٸ تاڭدا كيبەر قالقان دەگەننٸڭ نە ەكەنٸنەن مەن بەرە بەرمەيمٸز. دەگەنٸمەن كيبەر قالقان دەگەن ەڭ الدىمەن قاۋٸپسٸزدٸك ەكەنٸن ەسكەرسەك دەيمٸز. اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك دەگەن ٶتە ماڭىزدى. قازٸر ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر قارقىندى تٷردە دامىپ, قولدانىسقا يە بولىپ وتىرعانى بەلگٸلٸ. بۇل اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قاتاڭ ساقتاۋعا مەجبٷرلەيدٸ. سەبەبٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر اشىق اقپاراتتى ۇستاپ, قاۋٸپسٸزدٸك سودان تۋىندايدى», - دەيدٸ ٸت مامانى.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, كيبەر قالقان دەگەنٸمٸز – اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك نەمەسە كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك دەپ اتالاتىن, ياعني ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستاردىڭ, ەرتٷرلٸ اقپاراتتىق جٷيەلەردٸڭ جەنە اقپاراتتىق – كوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ سىرتقى نەمەسە ٸشكٸ كيبەرقاۋٸپتەردەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ. ال قازاقستاندا كيبەر قالقان تۇجىرىمداماسىن ٸسكە اسىرۋ 2 كەزەڭنەن تۇرادى: بٸرٸنشٸ كەزەڭ-2017-2018 جىلدار; ەكٸنشٸ كەزەڭ-2019-2022 جىلدار.
ايتا كەتەيٸك, كيبەر قالقاندى جٷزەگە اسىرۋجىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸندە قازاقستان كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك بويىنشا جاھاندىق يندەكستە 40-شى ورىندا تۇر. حالىقتىڭ كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك قاتەرلەرٸ تۋرالى حاباردار بولۋ دەڭگەيٸ 63% - دى, ال اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەرمەن قامتاماسىز ەتٸلۋ 46% - دى قۇرايدى. سونداي-اق, قازاقستاندا اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك بويىنشا 2 جەدەل ورتالىق جەنە كومپيۋتەرلٸك ينتسيدەنتتەرگە ەرەكەت ەتۋ بويىنشا 3 قىزمەت جەنە 700-دەن استام بٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر ورنالاسقان.
