Búgin onlain konferentsiia aiasynda QR densaýlyq saqtaý ministri Aleksei Tsoi jáne QR densaýlyq saqtaý vitse-ministri Ajar Ǵiniiat koronavirýs infektsiiasy boiynsha aǵymdaǵy jaǵdai týraly baiandap berdi.
A. Tsoi atap aitqandai, aǵymdaǵy aidyń úsh aptasynda jalpy tósek-oryn qory 30,4 myńnan 49,7 myń infektsiialyq jáne provizorlyq tósek-orynǵa deiin ulǵaidy. Tósek-oryn qorynyń ósýi 19,3 myń birlikti qurady.
Provizorlyq statsionarlarda tósek-oryndardyń bos bolmaýy 20%-ǵa, reanimatsiialyq tósek-oryndardyń bos bolmaýy 6%-ǵa tómendedi. Ambýlatoriialyq deńgeide úide meditsinalyq kómek kórsetý úshin birinshi rettik meditsinalyq-áleýmettik kómektiń 2 962 mobildi brigadasy quryldy.
Búgingi kúni infektsiialyq jáne provizorlyq statsionarlarda 1 958 ÓJJ apparaty bar, ákimdiktermen birlesip qosymsha 4 183 apparat satyp alynady.
21 855 tósek-oryn ottegige qosylady. Onyń ishinde 17 762 tósek-oryn memleket tarapynan da, demeýshiler men azamattardan kelip túsip jatqan ottegi kontsentratorlarymen ottegige qosylady
Qosymsha 100 jyljymaly meditsinalyq keshen jetkizý josparlanýda, olar óńirlik aýqymda jáne eń bastysy, aýylda kómek kórsete alady. BMK-nyń bul josparly jinaǵy rentgen jabdyqtaryn, ÝDZ, EKG, ginekologiialyq, qaraý kabinetterin, materialdy alý pýnktterin qamtidy.
Qazaqstanda jedel aýrýhanaǵa jatqyzý men júginý sanynyń azaiýy boiynsha turaqty dinamika baiqalady
Jalpy, qabyldanǵan jedel sharalardy eskere otyryp, eki apta ishinde mynadai oń nátijelerge qol jetkizildi:
● COVID-19 juqtyrýdyń táýliktik ósimi 4%-dan 2,1%-ǵa deiin tómendedi;
● COVID-19-dan jazylǵandar sany 60%-ǵa artty;
● jedel járdem shaqyrýlar sany 23%-ǵa azaidy;
«Bul kórsetkishter qazir dinamikanyń turaqtanǵanyn aiqyn kórsetedi. Biz túrli óńirlerde dárigerlermen áńgimelesken kezde dárigerler birtindep ádettegi jumys rejimine kirisip jatqanyn, sharalar júieli túrde júzege asyryla bastaǵanyn kórip otyrmyz. Densaýlyq saqtaý júiesiniń birden azaiyp ketpeitini túsinikti, biraq bizde aiqyn oń ózgerister bar. Biz jumysty júielendirip, qoljetimdiliktiń artyp, mobildi brigadalardyń ulǵaiǵanyn kórip otyrmyz. Eki apta buryn bul mobildi brigadalar bolǵan joq, al qazir biz qalai artqanyn kórip otyrmyz», — dedi A. Tsoi.
Sapaly josparlaý men dári-dármekterdi satyp alýǵa asa zor kóńil bólinedi.
1) Sertifikattaý jáne tirkeý rásimderi, sondai-aq bir rettik ákelý rásimderi ońailatyldy (dári-dármekterdi sertifikattaý merzimderi qysqartyldy jáne 1 aidan 3 kúnge deiin ońailatyldy, bir rettik ákelý táýlik ishinde beriledi, COVID-19 emdeýge arnalǵan jańa preparattardy tirkeý rásimi jedeldetildi).
2) Arnaiy borttar esebinen dárilik zattarmen bólshek saýdany molyqtyrý júrgizilýde (Resei men Úndistanǵa 4 mln qorap dári-dármek ákelýge 6 arnaiy aviareis uiymdastyryldy, olar óńirler ákimdikteri arasynda teńdei bólingen).
3) Óńirlerde arnaiy turaqtandyrý qorlary quryldy.
4) Ambýlatorlyq dári-dármektermen qamtamasyz etý tizimin keńeitý júrgizilýde (COVID-19 nozologiiasy ambýlatoriialyq deńgeide engiziledi, onyń ishinde 8,6 mlrd teńgeden astam somaǵa alynǵan dárilik zattardyń 5 ataýy shamamen 1 mln adamdy qamtityn bolady.
5) SQ-Farmatsiia dári-dármekterdiń ailyq qoryn qalyptastyrdy (shilde aiynyń sońyna deiin barlyq óńirlik aýrýhanalarǵa dári-dármek jóneltiledi, odan ári naryqty jáne aýrýhanalardy meditsinalyq preparattarmen tolyqtyrý úshin SQ-Farmatsiia qoimalaryna eki ailyq qordy toltyrý josparlanýda).
«Bólshek saýda boiynsha biz otandyq kóterme jetkizýshilerge kómek kórsettik. Resei men Úndistanǵa 6 arnaiy áýe reisin uiymdastyrdyq. Qazir Qazaqstanǵa 4 mln-nan astam qorap dári-dármek jetkizildi. Sonymen qatar, ár aimaq osy máselemen ainalysyp jatyr, qosymsha borttar osy preparattardyń qoljetimdiligin arttyrý úshin qoiylady. Bul preparattar paida boldy. Iá, kei jerlerde biz áli de belgili bir tapshylyq baryn kórip otyrmyz, biraq jalpy jaǵdai turaqtandy. Bul preparattar túsip jatyr. Biz naryqqa ońai kirip, osy dári-dármekterdi ákelý úshin osyndai arnaiy jaǵdai jasadyq. Bul protsess rettelýi kerek. Bizdiń kompaniialar qajetti dári-dármekterdi naryqqa ýaqytyly jetkizetin bolady dep oilaimyn», — dedi ministr.
Sonymen qatar úi jaǵdaiynda jáne ambýlatoriialyq jaǵdaida koronavirýstyq infektsiiany jáne koronavirýstyq pnevmoniiany emdeýge arnalǵan 5 negizgi farmpreparatty qosý máselesi pysyqtalýda. A. Tsoidyń aitýynsha, atalǵan preparattardy patsientter óz aýrýyn aýrýhanaǵa jetkizbei, úide kómek ala alatyndai jetkizý máselesi qarastyrylýda.
Sondai-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáikes, aǵymdaǵy jyldyń qyrkúiegine qarai zerthanalardyń qýatyn táýligine 64 myń PTR-ǵa deiin arttyrý josparlanýda.
«Biz Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń PTR apparattary bar keibir veterinariialyq zerthanalaryn qaita baǵyttaimyz, olardy densaýlyq saqtaý júiesiniń qajettilikteri úshin qaita beiimdeimiz. Bul jerde Aýyl sharýashylyǵy ministrligi bizge qoldaý jasap, úi-jai, mamandar, analizatorlar bólip beredi, olar qazir testileý boiynsha tapshylyq bar aimaqtarǵa bólinedi jáne bul jumys jalǵasady», — dep túsindirdi ministr.
Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda modýldik zerthanalardyń qýatyn ulǵaitý josparlanýda. Osy qalalardyń ákimdikteri qazir bul máseleni pysyqtap jatyr jáne eki qala boiynsha eki zerthananyń jalpy qýattylyǵyn táýligine 10 myń testige deiin ulǵaitýdy kózdep otyr.
«Biz qazir statsionarǵa jatqyzý sanynyń azaiýy, jedel meditsinalyq járdemge júginýdiń tómendeýi boiynsha turaqty dinamikany kórip otyrmyz. Bul shekteý sharalarynyń, densaýlyq saqtaýdyń bastapqy býynynyń is-qimylynyń, naryqtyń dári-dármekpen molyǵýynyń kórsetkishi. Belgili bir dárilik preparattar joq, biraq jalpy jaǵdai birshama nemese qandai da bir shamada turaqtanǵanyn moiyndaý kerek. Muny biz tanystarymyz ben áriptesterimizden baiqap otyrmyz», — dedi A. Tsoi.
Qazaqstan túrli elderden vaktsina satyp alý máselesin zerdeleýde
Jýrnalisterdiń suraqtaryna jaýap bere otyryp, A. Tsoi zańnamalyq turǵyda ótemaqy tek jumys ornynda júrip koronavirýs infektsiiasymen aýyrǵan, sonymen qatar COVID-19 jumysta juqtyrǵan soń qaitys bolǵan meditsina qyzmetkerlerine tólenetinin atap ótti.
«Qazir basqa normativtik aktiler joq. Biraq biz bul máseleni qarastyryp jatyrmyz, statistikany biriktirgen soń bizde naqty shifr bolady. Bul tásildi qazir qarastyrýdamyz», — dedi ministr.
Onyń aitýynsha, qazirgi ýaqytta meditsinalyq qyzmetkerlerdiń KVI-dy tikelei jumys oryndarynda juqtyrǵany rastalǵan, 123 jáne 59 ólim-jitim bar, qazir bul Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi deńgeiinde qaralyp jatyr.
«Iá, shynymen biz osyndai tizimdi óńirlerden alyp, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligine baǵyttadyq. Budan ári tólemder memlekettik zeinetaqy tóleý qory arqyly júrgiziledi, Densaýlyq saqtaý ministrliginiń mindeti - tizimderdi jinaý jáne tapsyrý, sondai-aq, osy meditsina qyzmetkeriniń aýrýdy úide me, jumysta ma, iaǵni qaida juqtyrǵanyn zertteitin jeke epidemiologiialyq kartalar bar», — skazal A. Tsoi.
Densaýlyq saqtaý ministri sondai-aq úmitkerlerdiń sany artýy múmkin ekenin atap ótti, óitkeni óńirlerde bul másele áli pysyqtalýda.
«Bul - óńirlerden kelip túsken tizimder, qazir óńirler árbir meditsina qyzmetkeri boiynsha jumys istep jatyr, múmkin olardyń sany artady, biraq qazirgi ýaqytta ortalyq deńgeide qolymyzda bary osy», — dedi ministr.
Sonymen qatar A. Tsoi Qazaqstannyń túrli elderden vaktsina satyp alý máselesin zerdelep jatqanyn málim etti. Qazir bul preparattar klinikalyq synaqtardyń túrli satylarynan ótkizilýde.
«Reseilik vaktsina týraly bilemiz, biz reseilik áriptesterimizben belsendi yntymaqtastyq ornatqanbyz. Jetkizý kúni vaktsinanyń klinikalyq synaqtardyń barlyq kezeńderinen ótip, jappai halyq úshin qoldanýǵa jiberilgenin resmi rastaýdyń shyǵýyna bailanysty bolady. Mundai derekter túsken soń, biz ony qarastyratyn bolamyz», — dedi ministr.
Ministrdiń aitýynsha, synaq satysynda turǵan vaktsinalardy óndirýshilermen, onyń ishinde BAÁ-men birge klinikalyq synaqtardan ótip jatqan qytailyq vaktsinalarǵa qatysty da kelisimder bar.
Ýchaskelik dárigerlerdiń barlyq keńesteri onlain rejimde ótkiziledi
QR densaýlyq saqtaý vitse-ministri Ajar Ǵiniiattyń aitýynsha, emhanalar men ambýlatoriialardaǵy birinshi rettik meditsinalyq-sanitarlyq jeli deńgeiinde infektsiiany boldyrmaý úshin ýchaskelik qyzmetterdiń jumysy distantsiialyq formatqa aýystyryldy. Ýchaskelik dárigerlermen, medbikelermen barlyq keńester onlain ótkiziledi. Shuǵyl jaǵdailarda, qandai da bir shaǵymdar bolǵanda, sozylmaly aýrýlar kezinde úige kelip keńes beretin mobildi brigadalar quryldy. 5 myń turǵynǵa shaqqanda osyndai bir brigadadan keledi. Eger emhanalarda orta eseppen 50 myń halyqqa qyzmet kórsetilse, onda meditsinalyq mekeme janynan 10-nan astam mobildi brigada qurylady.
Koronavirýstyq infektsiia, JRVI belgileri bar naýqastarǵa baratyn brigadalar bar. Olar analiz alady, tekseredi, qaraidy, jaǵdaidyń aýyrlyǵyna qarai em taǵaiyndaidy. Baryp, PTR-ǵa analiz alatyn brigadalar bar. «Taza» brigadalar bar. Olar basqa aýrýlarmen aýyratyn naýqastarǵa, mysaly, sozylmaly aýrýlarmen aýyratyn naýqastarǵa, júkti áielderdi jáne balalardy tekserý úshin barady.
Sondai-aq emhanalar men ambýlatoriialarda koll-ortalyqtar qurylýda, olar arqyly beiindi dárigerler turǵyndarǵa emdeý týraly keńes beredi, suraqtarǵa jaýap beredi.
Bólek filtr ornatylǵan. Eger patsient emhanaǵa barsa, oǵan filtr-kabinet arqyly qyzmet kórsetiledi. Onda naýqastyń dene qyzýy, barlyq fizikalyq derekteri ólshenedi. Mamandar tolyq qorǵalǵan kostiýmderde jumys isteidi.
Emhanalarda júkti áielder úshin jeke kiretin jáne shyǵatyn esigi bar bólimsheler uiymdastyrylǵan. Olar sondai-aq jospar boiynsha Densaýlyq saqtaý ministrliginiń buiryǵyna sáikes monitoringten, skriningten ótedi.
Qazaqstanda koronavirýs qurbandary qalai jerlenedi?
A. Ǵiniiat sonymen qatar koronavirýstan kóz jumǵandardy jerleý erejeleri týraly aityp berdi. Vitse-ministrdiń aitýynsha, jerleý úshin eshqandai arnaiy ruqsattyń keregi joq. Bas sanitarlyq dárigerdiń jarlyǵyna sáikes, COVID-19-dan qaitys bolǵan adamnyń múrdesi sol qaitys bolǵan mekemeniń patologoanatomiia bólimshesinde zararsyzdandyrylady, sodan keiin denesi týystaryna beriledi. Týystary qaitys bolǵan adamdy jerleitin jerdi ózderi tańdaidy.
Sonymen qatar vitse-ministr jerleý kezinde qarapaiym sanitarlyq-epidemiologiialyq talaptardy saqtaý qajet ekenin aitty.
«Áleýmettik qashyqtyqty saqtap, maska kiiý kerek. Múrdeni beretin adamdar osy erejelerdi ustanýy kerek. Muny ministrlik janyndaǵy Óńirlik komitetterdiń departamentteri baqylaidy. Sondai-aq normalardyń saqtalýyn múrdeni beretin vedomstvo basshylyǵy baqylap otyrýy tiis. Erekshe erejeler joq», — dedi ol.
COVID-19 indetinen bir de bir bala kóz jumǵan joq
Ajar Ǵiniiat áleýmettik jelilerdegi koronavirýs infektsiiasynan balalar óliminiń ósýi týraly jalǵan pikirlerdi joqqa shyǵardy.
Jýrnalisterdiń suraqtaryna jaýap bere otyryp, spiker kelesi statistikany keltirdi:
«Qazir elimiz boiynsha 73 400 COVID-19 oqiǵasy rastalǵan. Olardyń 61,8% emdeldi. Aýrýhanalarda pnevmoniiamen aýyryp jatqan naýqastar sany 8 myńǵa jýyq. Mamyr aiynan beri myńnan astam bala aýyryp, saýyqty. Aýrýhanalarda 100-den astam bala bar. Olardyń barlyǵy koronavirýs infektsiiasymen jeńil aýyrǵan, aýyryp ta jatyr. Balalar arasynda bul aýrýdan ólim-jitimniń birde-bir oqiǵasy tirkelgen joq», — dedi vitse-ministr.
Sonymen qatar ol kúzgi ýaqytta tumaý, paragripp jáne basqa da virýsty juqpalardyń órshitinine nazar aýdardy. Olardyń kópshiligi virýstyq pnevmoniiamen aýyrýǵa ákep soǵady. Sondyqtan Úkimet kúzgi kezeńde balalar arasynda koronavirýs infektsiiasymen aýrýdyń ósýin boldyrmaý úshin balalardy oqshaýlaý boiynsha sharalar qabyldaýda.
«Lopinavir» jáne «Gidroksihlorohin» koronavirýsty emdeý protokolynan alynyp tastaldy
QR densaýlyq saqtaý vitse-ministri Ajar Ǵiniiat Qazaqstanda koronavirýsty emdeý protokolyna qandai ózgerister engizilgeni týraly aityp berdi.
«Búkil álem jańa tiimdi emdeý ádisterin izdep jatyr. Biz osy virýsqa qarsy etiotropty emdeý joq ekenin bilemiz. Sondyqtan bizdiń qazaqstandyq ǵalymdar búkil halyqaralyq tájiribe men úzdik ádistemelerdi zerttep, protokoldy jaqsartýda. 15 shildede jetekshi mamandardyń qatysýymen sapa jónindegi birikken komissiia koronavirýs infektsiiasyn emdeý protokolynyń 10-shy redaktsiiasyna tolyqtyrýlar men ózgerister engizdi», — dedi Ajar Ǵiniiat.
Birinshi kezekte, onyń aitýynsha, «Lopinavir» jáne «Gidroksihlorohin» preparattary alynyp tastaldy. DDSU usynymy boiynsha bul preparattar tiimsiz dep tanyldy, sondyqtan qazaqstandyq mamandar virýsty emdeitin osy preparattardy komissiialyq alyp tastaý týraly sheshim qabyldady.
«Búgingi kúni «Remdesevir» jáne «Favipiravir» preparttarynyń KVI-men aýyrýdyń aýyr jaǵdailarynda tiimdi áser etetin preparattar ekeni týraly málimetter bar. Sondyqtan bul preparattar klinikalyq hattamaǵa klinikalyq zertteý maqsatynda qosymsha engizildi jáne KVI-men aýyr aýyrǵan jaǵdaida osy virýsqa qarsy preparattar qoldanylady. Sondai-aq alǵash ret emdeýdiń ambýlatorlyq kezeńderi engizildi. Ambýlatoriialyq emdeý deńgeiinde dene qyzýyn túsiretin preparattar men peroraldy antikoagýlianttar qosylǵan. Olar ambýlatoriialyq emdeý tizimine engizildi», — dedi Ajar Ǵiniiat.
Bul preparattar emhanalar deńgeiinde emdelý úshin tegin berilýi tiis.
COVID-19 qaita juǵa ma?
Sonymen qatar, A. Ǵiniiat koronavirýspen aýyryp jazylǵandardyń immýnieti qansha ýaqyt qorǵai alatyny týraly aityp berdi. Onyń aitýynsha, búgingi tańda Qazaqstanda koronavirýspen qaita syrqattaný oqiǵasy tirkelgen joq.
«Naýqastar aýyryp jazylǵan soń, jedel kezeńnen ótken soń, qaita alynǵan analiz nátijesi teris boldy, al biraz ýaqyttan keiin ol oń nátije kórsetken oqiǵalar boldy. Bul jaǵdaida bizdiń mamandar munyń PTR reaktsiia beretin virýstyń "jaryqshaqtary" bolýy múmkin ekenin aitady, analiz klinikalyq belgileri bolmaǵan kezde oń nátije kórsetedi, sondyqtan qaita juqtyrý dep sanalmaidy. Qazir koronavirýsty qaita juqtyrýǵa bolady degen mundai derekter joq», — dedi Ajar Ǵiniiat.
Spiker búkil álemde ǵalymdar qazir aýyryp jazylǵan adamdardyń immýnitetiniń saqtalý uzaqtyǵy máselesin zerttep jatqanyn atap ótti.
«Qysqa merzimdi immýnitet 6 aptaǵa deiin paida bolady, biraq naqty jaýap joq, bul aýrýdyń aǵymyna bailanysty. Adamnyń aýrýdy jeńil nemese aýyr ótkerýine qaramastan, immýnitetke qatysty ǵalymdardyń naqty pikiri joq», — dedi A. Ǵiniiat.
Qazaqstanda býbon obasy taralýy múmkin be?
Sonymen qatar A. Ǵiniiat Qazaqstanda býbon obasynyń taralý qaýpine qatysty máselege túsinik berdi.
«Býbon obasy ókpe obasymen nemese septikalyq formasymen asqynbasa, adamnan adamǵa juqpaidy», — dedi vitse-ministr.
Onyń aitýynsha, búgingi tańda Qazaqstanda obanyń tabiǵi oshaqtary bar. Búkil el boiynsha obaǵa qarsy kúres stantsiiasynyń sanitarlyq qyzmetteri sanitarlyq aldyn alý jumystaryn júrgizip, bul jaǵdaidy baqylaýda ustap otyr.
«Al Mońǵoliiadan shyqqan býbon obasyn tek eger ókpe obasyn nemese asqynǵan túrin juqtyrǵan adam bizdiń elimizge kelmese, qazaqstandyqtar juqtyrmaidy», — dep túsindirdi ol.
