Foto: © Pixabay / csamhaber
Qazaqstanda az qamtylǵandar sany shamamen 40 myń adamǵa ósti, dep habarlaidy finprom.kz saity.
"2022 jyly Qazaqstan Turaqty damý maqsattarynyń (TDM) biri — kedeishilikti joiýǵa qadam basqan joq. Eske salaiyq, 2016 jyly Qazaqstan turaqty damý salasyndaǵy «Kún tártibi 2030» halyqaralyq baǵdarlamasyna qosylyp, 17 TDM júzege asyrý mindetin aldy. Olar ekologiia, genderlik teńdik, innovatsiia, kedeishilikke qarsy kúreske qatysty. 1 maqsat — «Barlyq jerde kedeiliktiń barlyq túrlerin joiý» boiynsha 2030 jylǵa qarai kedeiler úlesin kem degende eki ese azaitý.
Byltyr tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeiinen tómen qazaqstandyqtardyń úlesi ózgergen joq. 2021 jyly resmi túrde Qazaqstandaǵy kedeilerdiń úlesi 5,2% boldy. Bir qaraǵanda, jaǵdai nasharlaǵan joq. Biraq eger bul kórsetkishtiń barlyq quramdastaryn egjei-tegjeili qarastyrsaq, qorytyndy basqasha bolady. Birinshiden, jalpy úlestiń ózgermeitindigine qaramastan, kedeishilikte ómir súretin qala turǵyndarynyń úlesi 3,8%-dan 4%-ǵa, al aýyldyqtar — 7,2%-dan 7,3%-ǵa deiin ósti. Ekinshiden, kedeilerdiń absoliýtti sany byltyr 39,7 myńǵa — 992,1 myńnan 1,031 mln adamǵa (4%) ósti. Bul ásirese qala turǵyndary arasynda baiqalady, onda absoliýtti mánde kedeilerdiń sany 12% ósti" - delingen zertteýde.
sýret: finprom.kz
Bul kórsetkishterdiń barlyǵy tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeiinen tómen halyqtyń úlesi retinde aiqyndalatyn ulttyq kedeishilik deńgeiine jatady. Biraq halyqaralyq standarttar da bar. Byltyr QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi batys ǵalymdary Alkire men Fosterdiń usynǵan ádistemesi boiynsha QR-daǵy kedeiler sanyn esepteýge áreket jasady. BUU DB ádistemesi boiynsha barlyq otbasylar ál-aýqattyń bes deńgeiine bólinedi — aýqatty, qanaǵattanarlyq, aýqatty emes, daǵdarystaǵy jáne tótenshe.
Máselen, osy esepteýler boiynsha Qazaqstandaǵy 50,5% otbasyn nemese 10,4 mln adamdy ǵana aýqatty jáne qanaǵattanarlyq deńgeiine jatqyzýǵa bolady. Qalǵan 49,5% otbasy nemese 9,1 mln adam problemalyq sanatqa jatqyzylǵan. Baiqasańyz, ulttyq standarttar boiynsha eseptelgen kedeiler sanymen salystyrǵanda qandai úlken aiyrmashylyq bar: 9,1 mln jáne 1 mln adam.
"Az qamtylǵan otbasylar sanynyń jańa esebi ne beredi? Birinshi qadam: osy jumystyń qorytyndysy boiynsha EHÁQM otbasynyń tsifrlyq kartasyn jasap, áleýmettik qoldaýdyń proaktivti túrin engizýdi bastady. Bul problema sanattarynyń birine tap bolǵandar qandai áleýmettik kómek alýǵa bolatyny týraly SMS habarlama jibere bastady degen sóz. Bul - áli de pilottyq joba. Jyl basynan beri 87 myń qazaqstandyq osyndai SMS alsa, onyń 11 myńy járdemaqy alýǵa kelgen. Halyqtyń áleýmettik osal toptaryn memlekettik qoldaý júiesin tolyǵymen qaita qaraý týraly kún tártibinde másele joq.
sýret: finprom.kz
Halyqtyń kirisi men shyǵynyn zertteýde QR SJRA Ulttyq statistika biýrosy detsildik toptar boiynsha taldaýdy paidalanady. Barlyq azamattar tabys deńgeii boiynsha 10 topqa bólinip, ár topta kórsetkishter salystyrylady. Máselen, byltyr eń kedei halyqtyń 10%-nyń ortasha ailyq tabysy jan basyna shaqqanda nebári 33,5 myń teńgeni quraǵan. 2021 jylmen salystyrǵanda nebári 4,6 myń teńgege nemese 15,8% ósti.
Eń aýqatty azamattardyń 10% tobynda 2022 jyly ortasha ailyq tabys 191,7 myń teńgeni qurap, bir jyl ishinde 11,1% ósti. Degenmen, bailardyń kiristerin ortashalaýǵa keletin bolsaq, ol medianalyq (eń taralǵan) mánderden alys bolýy múmkin. Óitkeni, QR SJRA USB derekteri boiynsha, bul topqa aiyna 200 myń teńge de, 1,7 mln teńgeden astam tabys tabatyn adamdar kirdi" - delingen portal usynǵan aqparatta.
sýret: finprom.kz
Osy eki toptaǵy qazaqstandyqtar nashar nemese jaqsy ómir súre bastady ma, ony tutynýǵa paidalanǵan tabysyna, eń tómengi kúnkóris deńgeiine qarai baǵalaýǵa bolady. Kedeilerdiń bul deńgeige jetpei jatqany anyq. Másele qanshalyqty ekeninde. 2022 jyly áleýmettik az qamtylǵandar tobyndaǵy tabystyń eń tómengi kúnkóris deńgeiine qatynasy 76,8%-dy quraǵan, bul 2021 jylǵy deńgeiden (77,6%) tómen. Demek, olardyń tabysynyń satyp alý múmkindigi azaiǵan bolar edi.
Eń bailar tobynda da jaǵdai ózgerdi. Eger 2021 jyly olardyń tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeiiniń 463,1%-yn qurasa, 2022 jyly bul kórsetkish 440%-ǵa deiin tómendegen.
sýret: finprom.kz
"Naýryz aiynyń sońynda Ranking.kz sarapshylary Qazaqstandaǵy bailar men kedeilerdiń as máziri qanshalyqty ártúrli ekenin jazǵan bolatyn. Osy materialdyń bir bóligi retinde biz azyq-túlikke ǵana emes, sonymen qatar barlyq basqa shyǵyndar baptary boiynsha shyǵyndardyń aiyrmashylyǵyn qarastyrýdy usynamyz. Jalpy, sońǵy bir jylda eń az qamtylǵan 10% azamattardyń jalpy tutyný shyǵyny 15,9% ósti. Bul kórsetkishke azyq-túlik baǵasynyń qymbattaýynan (12,7%) basqa, kiim men aiaq kiim (27,5%) jáne aqyly qyzmettiń qymbattaýy (18,5%) áser etti" - delingen zertteý mátininde.
sýret: finprom.kz
