Foto: Caa.gov.kz
Monrealda ótken Halyqaralyq azamattyq aviatsiia uiymy Assambleiasynyń 42-shi sessiiasynda uiym men jahandyq aviatsiia úshin kelesi úsh jyldyq jumys tsikliniń naqty josparyn anyqtaityn jańa IKAO Keńesi sailandy, dep habarlaidy Ult.kz Qazaqstannyń aviatsiialyq ákimshiligine silteme jasap.
Bul Qazaqstan úshin erekshe Assambleia boldy: elimiz alǵash ret ózin belsendi ári kemel múshe retinde tanytty. Qazaqstan Respýblikasy Kólik ministrligi Azamattyq aviatsiia komitetiniń tóraiymy Saltanat Tompieva bastaǵan qazaqstandyq delegatsiia álemdik aviatsiia qaýymdastyǵyna 33 bastama usyndy. Bul bastamalar jai ǵana jalpy málimdemeler emes, inspektorlardy oqytý men personaldy litsenziialaýdan bastap ushqyshsyz júielerdi biriktirýge jáne qaýipsizdikti baqylaý úshin jasandy intellekt qoldanýǵa deiingi praktikalyq tetikter boldy.
Qazaqstan qazirgi ýaqytta halyqaralyq aviatsiia tájiribesinde joq naqty sharalardy, usynystardy jáne erejelerdi ázirleýdi usyndy, degenmen olardy engizý jáne qoldaný elder arasyndaǵy yntymaqtastyqty aitarlyqtai jaqsartýǵa, ushý qaýipsizdigin arttyrýǵa jáne azamattyq aviatsiia qaýipsizdigin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Bul áýe kemeleriniń bortyndaǵy meditsinalyq tótenshe jaǵdailarǵa áreket etýdiń birtutas jahandyq IKAO júiesine qatysty, ol kabinadaǵy shekteýlerge, ekipajdy daiyndaýdyń ártúrli deńgeilerine jáne jerdegi meditsinalyq qyzmettermen kelisilgen rásimderdiń bolmaýyna bailanysty erekshe tásildi qajet etedi.
Foto: Caa.gov.kz
Qazaqstan bailanys, navigatsiia jáne baqylaýdyń senimdiligine jaýap beretin áýe qozǵalysyn basqarý júieleriniń injenerlerin (ATSEP) litsenziialaý úshin IKAO erejelerin ázirleý qajettigin aitty. Bul injenerler ushý qaýipsizdigi úshin mehanika ushaqtardyń ushýǵa jaramdylyǵy úshin mańyzdy, biraq elderdegi ártúrli tájiribeler jahandyq qaýipsizdik pen júie úilesimdiligine qaýip tóndiredi.
Qazaqstan sondai-aq streske tózimdilik jáne kúrdeli jaǵdailarda sheshim qabyldaý qabileti siiaqty qaýipsiz qyzmetke áser etetin ushqyshtardyń psihologiialyq quzyretterin baǵalaýdyń biryńǵai halyqaralyq standarttaryn ázirleýdi usyndy. Bizdiń sarapshylar elderge ushqyshtardy qaýipsiz jáne dáiekti túrde litsenziialaýǵa kómektesetin psihometriialyq baǵalaý boiynsha usynystar ázirleý qajettigin atap ótti.
Sonymen qatar halyqaralyq yntymaqtastyqty jeńildete otyryp, ártúrli elderdiń ushqyshtary men mamandarynyń biliktiligin bir júiede tekserýge múmkindik beretin aviatsiialyq personal litsenziialary men oqý ortalyǵy sertifikattarynyń jahandyq derekter bazasyn qurýdy usynyldy. Mundai platforma biliktilikti ózara tanýdy jeńildetedi, biýrokratiiany azaitady jáne aviatsiialyq qaýipsizdikti jaqsartady.
Qazaqstan óz tájiribesine súiene otyryp, osy jáne basqa da kóptegen usynystardy alǵa tartty. Bul jai ǵana usynystar emes, jahandyq indýstriiadaǵy naqty olqylyqtardy joiýǵa baǵyttalǵan daiyn sheshimder. Erejeler men tehnologiialar neǵurlym ashyq bolsa, jolaýshylar men áýe kompaniialar úshin halyqaralyq operatsiialar soǵurlym senimdi jáne boljamdy bolady.
Foto: Caa.gov.kz
Assambleianyń ashylýynda IKAO Keńesiniń prezidenti Salvatore Shakkitano:
"Biz búgin aviatsiianyń bolashaǵyn qalai qalyptastyratynymyz osy salanyń álemge urpaqtar úshin usynatyn múmkindikterin anyqtaidy. Bul Assambleia 21 ǵasyrda aviatsiianyń damý baǵytyn belgilegen Assambleia retinde este qalsyn", - dep atap ótti.
IKAO Assambleiasynyń 42-shi sessiiasy osy iri, bedeldi jahandyq uiymnyń tarihyndaǵy birinshi ret bolǵan oqiǵalarmen este qalady.
Osy jyly IKAO óziniń tuńǵysh jahandyq úndeýin – aviatsiialyq qaýipsizdikti, kedergilerden qorǵaýdy, turaqtylyqty jáne áleýetti arttyrýdy qarjylandyrýdy jumyldyrý boiynsha biriktirilgen shaqyrýdy iske qosty. Qazaqstan bul bastamany qoldady jáne óziniń IKAO saiasaty men maqsattaryna, ásirese Uiymnyń Transformatsiia maqsaty bastamasyna tolyqtai adaldyǵyna ýáde berdi.
IKAO Ákimshilik komissiiasy tóraǵasynyń orynbasary laýazymyna alǵash ret Ortalyq Aziiadan ókil keldi – bul laýazymǵa QR Azamattyq aviatsiia komitetiniń basshysy Saltanat Tompieva sailandy.
Bul fakt sonymen qatar aimaqtyń jahandyq aviatsiiadaǵy róli men bedeliniń artqanyn, Qazaqstannyń quzyretine degen senimniń joǵary deńgeiin jáne onyń qaýipsizdik, turaqtylyq jáne salany damytý jónindegi jahandyq kún tártibin qalyptastyrýǵa qosqan úlesin kórsetedi.
Sonymen qatar, Qazaqstannyń teńizge shyǵa almaityn memleketterdi damytý saiasatynyń belsendi qatysýshysy retindegi róli atap ótildi. Bizdiń elimiz halyqaralyq aviatsiia júiesiniń mańyzdy býyny bolyp tabylady jáne turaqty kólik dálizderin qurý jáne halyqaralyq bailanysty keńeitý úshin barlyq qajetti sharalardy qabyldaýda.
Foto: Caa.gov.kz
Bul týraly «Teńizge shyǵý joly joq damýshy elderdegi turaqty damýdy ilgeriletýdegi aviatsiianyń negizgi róli týraly IKAO joǵary deńgeidegi dialogy» paneldik sessiiasynda basa aityldy.
IKAO EUR/NAT Aimaqtyq direktory Nikolas Rallo aviatsiiany damytýdyń tabysy úkimetter, donorlar, damý bankteri, jeke sektor jáne barlyq múddeli taraptar arasyndaǵy berik seriktestikke bailanysty ekenin atap ótti.
Negizgi kún tártibimen qatar, joǵary deńgeili jastar sammiti (Youth/NGAP) ótti, onda elder mamandardy daiarlaý joldaryn, tsifrlyq daǵdylardy jáne jastarǵa arnalǵan kóshbasshylyq baǵdarlamalardy talqylady. Sammitte sonymen qatar 52 elden 84 joba qatysqan Global Aviation Awards marapaty ótti. Qazaqstan birinshi ret mártebeli syilyqty jeńip aldy: «Qazaeronavigatsiia» RMK qyzmetkerleriniń jobasy úshinshi orynǵa ie boldy.
2025 jyldyń 4-6 qarashasy aralyǵynda Almatyda IKAO-nyń NGAP negizgi maqsattaryn iske asyrýǵa baǵyttalǵan aimaqtyq ICAO seminary ótedi.
Qazaqstandyq delegatsiia alǵash ret IKAO Assambleiasy aiasynda AQSh, Eýropa, Aziia jáne Taiaý Shyǵys elderiniń ókilderimen osynsha kóp kezdesýler ótkizdi. Áńgimelesý barysynda yntymaqtastyqty keńeitý jáne reister sanyn arttyrý máseleleri talqylandy. «Qazaqstannyń azamattyq aviatsiiasy – senimdi seriktes, birlesken jobalar men naqty nátijelerge daiyn» degen óte aiqyn habarlama alǵan shet elder tarapynan aitarlyqtai qyzyǵýshylyq baiqaldy.
Osy Assambleianyń mańyzdy oqiǵasy Qazaqstannyń Singapýrdaǵy kólik apattaryn tergeý biýrosymen qol qoiǵan ózara túsinistik týraly memorandým boldy.
Birikken Koroldik, Japoniia, Saýd Arabiiasy, Polsha, Katar, sondai-aq halyqaralyq uiymdar – Eurocontrol, FAA, EASA jáne IKAO aeronavigatsiia biýrosymen mańyzdy kelisimderge qol jetkizildi.
Saltanat Tompieva IKAO Assambleiasynyń 42-sessiiasynda sóilegen sózinde Uiym basshylyǵy men qatysýshylaryna IKAO basymdyqtaryn tolyq qoldaitynyn bildirdi. Ol Qazaqstannyń ritorikadan áreketke kóshýge daiyn ekenin atap ótti:
«2025 jyldyń shildesinde Qazaqstan IKAO Keńesiniń prezidentin alǵash ret resmi saparmen qabyldady. Biz Prezident myrzaǵa senim men kúsh-jigerimizdi moiyndaýdyń mańyzdy simvolyna ainalǵan osy saparyńyz úshin shyn júrekten alǵys aitamyz. Osynyń nátijesinde Azamattyq aviatsiianyń 2050 bas josparyna qol qoiyldy – bul bolashaq ósý baǵytyn aiqyndaityn órshil qujat. IKAO-men yntymaqtastyǵymyzdy tereńdete otyryp, qaýipsiz, ornyqty jáne innovatsiialyq aviatsiiany damytý jónindegi kúsh-jigerimizde sinergiiany qamtamasyz ete otyryp, Qazaqstan Respýblikasy TMD jáne Ortalyq Aziiadaǵy birinshi bolyp IKAO-men strategiialyq seriktestiktiń osy formatyn ornatyp, uzaq merzimdi yntymaqtastyq úshin biregei platforma qurǵanyn atap ótkim keledi».
Alda múshe memlekettermen jáne IKAO-nyń tiisti organdarymen jumys isteitin tájiribelik jumystar men pilottyq jobalar kútip tur. Kelisilgen sheshimder IKAO-nyń jol kartalary men usynystaryna engiziledi jáne jaqyn arada jahandyq aviatsiianyń baǵytyn belgileýge kómektesedi dep kútilýde.
42-shi Assambleia Qazaqstannyń «qýyp jetý» satysynan kún tártibin belgileitin rólge kóshýin belgiledi. Aldaǵy úsh jylda bul ólshenetin jáne qaitalanatyn nátijelerdi qamtamasyz etetin ideialardy naqty iske ainaldyrý boiynsha belsendi kúsh-jigerdi qamtidy.
Osynyń bárinde Qazaqstannyń úlesi júieli jáne mýltiplikativti áserge ie, oqshaýlanǵan bastamalarmen shektelmeidi, kerisinshe Ortalyq Aziia aimaǵynan tys aýqymdy keńeitýge bolatyn erejeler men quzyretter infraqurylymyn qalyptastyrady.
Azamattyq aviatsiiany damytý jáne halyqaralyq arenadaǵy senimdi oiynshy retindegi bedelimizdi nyǵaitý maqsatynda jasalyp jatqan barlyq is-sharalar elimizdiń túpki maqsatyna qarai eleýli qadam bolyp tabylady: 2028 jyly Qazaqstan Halyqaralyq azamattyq aviatsiia uiymynyń basqarýshy organy – IKAO Keńesine kirýge ótinish berýge nietti.
