فوتو: Caa.gov.kz
مونرەالدا ٶتكەن حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسييا ۇيىمى اسسامبلەياسىنىڭ 42-شٸ سەسسيياسىندا ۇيىم مەن جاھاندىق اۆياتسييا ٷشٸن كەلەسٸ ٷش جىلدىق جۇمىس تسيكلٸنٸڭ ناقتى جوسپارىن انىقتايتىن جاڭا يكاو كەڭەسٸ سايلاندى, دەپ حابارلايدى Ult.kz قازاقستاننىڭ اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
بۇل قازاقستان ٷشٸن ەرەكشە اسسامبلەيا بولدى: ەلٸمٸز العاش رەت ٶزٸن بەلسەندٸ ەرٸ كەمەل مٷشە رەتٸندە تانىتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كٶلٸك مينيسترلٸگٸ ازاماتتىق اۆياتسييا كوميتەتٸنٸڭ تٶرايىمى سالتانات تومپيەۆا باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسييا ەلەمدٸك اۆياتسييا قاۋىمداستىعىنا 33 باستاما ۇسىندى. بۇل باستامالار جاي عانا جالپى مەلٸمدەمەلەر ەمەس, ينسپەكتورلاردى وقىتۋ مەن پەرسونالدى ليتسەنزييالاۋدان باستاپ ۇشقىشسىز جٷيەلەردٸ بٸرٸكتٸرۋگە جەنە قاۋٸپسٸزدٸكتٸ باقىلاۋ ٷشٸن جاساندى ينتەللەكت قولدانۋعا دەيٸنگٸ پراكتيكالىق تەتٸكتەر بولدى.
قازاقستان قازٸرگٸ ۋاقىتتا حالىقارالىق اۆياتسييا تەجٸريبەسٸندە جوق ناقتى شارالاردى, ۇسىنىستاردى جەنە ەرەجەلەردٸ ەزٸرلەۋدٸ ۇسىندى, دەگەنمەن ولاردى ەنگٸزۋ جەنە قولدانۋ ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا, ۇشۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋعا جەنە ازاماتتىق اۆياتسييا قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇل ەۋە كەمەلەرٸنٸڭ بورتىنداعى مەديتسينالىق تٶتەنشە جاعدايلارعا ەرەكەت ەتۋدٸڭ بٸرتۇتاس جاھاندىق يكاو جٷيەسٸنە قاتىستى, ول كابيناداعى شەكتەۋلەرگە, ەكيپاجدى دايىنداۋدىڭ ەرتٷرلٸ دەڭگەيلەرٸنە جەنە جەردەگٸ مەديتسينالىق قىزمەتتەرمەن كەلٸسٸلگەن رەسٸمدەردٸڭ بولماۋىنا بايلانىستى ەرەكشە تەسٸلدٸ قاجەت ەتەدٸ.
فوتو: Caa.gov.kz
قازاقستان بايلانىس, ناۆيگاتسييا جەنە باقىلاۋدىڭ سەنٸمدٸلٸگٸنە جاۋاپ بەرەتٸن ەۋە قوزعالىسىن باسقارۋ جٷيەلەرٸنٸڭ ينجەنەرلەرٸن (ATSEP) ليتسەنزييالاۋ ٷشٸن يكاو ەرەجەلەرٸن ەزٸرلەۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. بۇل ينجەنەرلەر ۇشۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن مەحانيكا ۇشاقتاردىڭ ۇشۋعا جارامدىلىعى ٷشٸن ماڭىزدى, بٸراق ەلدەردەگٸ ەرتٷرلٸ تەجٸريبەلەر جاھاندىق قاۋٸپسٸزدٸك پەن جٷيە ٷيلەسٸمدٸلٸگٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ.
قازاقستان سونداي-اق سترەسكە تٶزٸمدٸلٸك جەنە كٷردەلٸ جاعدايلاردا شەشٸم قابىلداۋ قابٸلەتٸ سيياقتى قاۋٸپسٸز قىزمەتكە ەسەر ەتەتٸن ۇشقىشتاردىڭ پسيحولوگييالىق قۇزىرەتتەرٸن باعالاۋدىڭ بٸرىڭعاي حالىقارالىق ستاندارتتارىن ەزٸرلەۋدٸ ۇسىندى. بٸزدٸڭ ساراپشىلار ەلدەرگە ۇشقىشتاردى قاۋٸپسٸز جەنە دەيەكتٸ تٷردە ليتسەنزييالاۋعا كٶمەكتەسەتٸن پسيحومەترييالىق باعالاۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەزٸرلەۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى جەڭٸلدەتە وتىرىپ, ەرتٷرلٸ ەلدەردٸڭ ۇشقىشتارى مەن ماماندارىنىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن بٸر جٷيەدە تەكسەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن اۆياتسييالىق پەرسونال ليتسەنزييالارى مەن وقۋ ورتالىعى سەرتيفيكاتتارىنىڭ جاھاندىق دەرەكتەر بازاسىن قۇرۋدى ۇسىنىلدى. مۇنداي پلاتفورما بٸلٸكتٸلٸكتٸ ٶزارا تانۋدى جەڭٸلدەتەدٸ, بيۋروكراتييانى ازايتادى جەنە اۆياتسييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ جاقسارتادى.
قازاقستان ٶز تەجٸريبەسٸنە سٷيەنە وتىرىپ, وسى جەنە باسقا دا كٶپتەگەن ۇسىنىستاردى العا تارتتى. بۇل جاي عانا ۇسىنىستار ەمەس, جاھاندىق يندۋستريياداعى ناقتى ولقىلىقتاردى جويۋعا باعىتتالعان دايىن شەشٸمدەر. ەرەجەلەر مەن تەحنولوگييالار نەعۇرلىم اشىق بولسا, جولاۋشىلار مەن ەۋە كومپانييالار ٷشٸن حالىقارالىق وپەراتسييالار سوعۇرلىم سەنٸمدٸ جەنە بولجامدى بولادى.
فوتو: Caa.gov.kz
اسسامبلەيانىڭ اشىلۋىندا يكاو كەڭەسٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ سالۆاتورە شاككيتانو:
"بٸز بٷگٸن اۆياتسييانىڭ بولاشاعىن قالاي قالىپتاستىراتىنىمىز وسى سالانىڭ ەلەمگە ۇرپاقتار ٷشٸن ۇسىناتىن مٷمكٸندٸكتەرٸن انىقتايدى. بۇل اسسامبلەيا 21 عاسىردا اۆياتسييانىڭ دامۋ باعىتىن بەلگٸلەگەن اسسامبلەيا رەتٸندە ەستە قالسىن", - دەپ اتاپ ٶتتٸ.
يكاو اسسامبلەياسىنىڭ 42-شٸ سەسسيياسى وسى ٸرٸ, بەدەلدٸ جاھاندىق ۇيىمنىڭ تاريحىنداعى بٸرٸنشٸ رەت بولعان وقيعالارمەن ەستە قالادى.
وسى جىلى يكاو ٶزٸنٸڭ تۇڭعىش جاھاندىق ٷندەۋٸن – اۆياتسييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, كەدەرگٸلەردەن قورعاۋدى, تۇراقتىلىقتى جەنە ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋدى قارجىلاندىرۋدى جۇمىلدىرۋ بويىنشا بٸرٸكتٸرٸلگەن شاقىرۋدى ٸسكە قوستى. قازاقستان بۇل باستامانى قولدادى جەنە ٶزٸنٸڭ يكاو ساياساتى مەن ماقساتتارىنا, ەسٸرەسە ۇيىمنىڭ ترانسفورماتسييا ماقساتى باستاماسىنا تولىقتاي ادالدىعىنا ۋەدە بەردٸ.
يكاو ەكٸمشٸلٸك كوميسسيياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىنا العاش رەت ورتالىق ازييادان ٶكٸل كەلدٸ – بۇل لاۋازىمعا قر ازاماتتىق اۆياتسييا كوميتەتٸنٸڭ باسشىسى سالتانات تومپيەۆا سايلاندى.
بۇل فاكت سونىمەن قاتار ايماقتىڭ جاھاندىق اۆياتسيياداعى رٶلٸ مەن بەدەلٸنٸڭ ارتقانىن, قازاقستاننىڭ قۇزىرەتٸنە دەگەن سەنٸمنٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن جەنە ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸك, تۇراقتىلىق جەنە سالانى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جاھاندىق كٷن تەرتٸبٸن قالىپتاستىرۋعا قوسقان ٷلەسٸن كٶرسەتەدٸ.
سونىمەن قاتار, قازاقستاننىڭ تەڭٸزگە شىعا المايتىن مەملەكەتتەردٸ دامىتۋ ساياساتىنىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋشىسى رەتٸندەگٸ رٶلٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز حالىقارالىق اۆياتسييا جٷيەسٸنٸڭ ماڭىزدى بۋىنى بولىپ تابىلادى جەنە تۇراقتى كٶلٸك دەلٸزدەرٸن قۇرۋ جەنە حالىقارالىق بايلانىستى كەڭەيتۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ شارالاردى قابىلداۋدا.
فوتو: Caa.gov.kz
بۇل تۋرالى «تەڭٸزگە شىعۋ جولى جوق دامۋشى ەلدەردەگٸ تۇراقتى دامۋدى ٸلگەرٸلەتۋدەگٸ اۆياتسييانىڭ نەگٸزگٸ رٶلٸ تۋرالى يكاو جوعارى دەڭگەيدەگٸ ديالوگى» پانەلدٸك سەسسيياسىندا باسا ايتىلدى.
يكاو EUR/NAT ايماقتىق ديرەكتورى نيكولاس راللو اۆياتسييانى دامىتۋدىڭ تابىسى ٷكٸمەتتەر, دونورلار, دامۋ بانكتەرٸ, جەكە سەكتور جەنە بارلىق مٷددەلٸ تاراپتار اراسىنداعى بەرٸك سەرٸكتەستٸككە بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
نەگٸزگٸ كٷن تەرتٸبٸمەن قاتار, جوعارى دەڭگەيلٸ جاستار سامميتٸ (Youth/NGAP) ٶتتٸ, وندا ەلدەر مامانداردى دايارلاۋ جولدارىن, تسيفرلىق داعدىلاردى جەنە جاستارعا ارنالعان كٶشباسشىلىق باعدارلامالاردى تالقىلادى. سامميتتە سونىمەن قاتار 52 ەلدەن 84 جوبا قاتىسقان Global Aviation Awards ماراپاتى ٶتتٸ. قازاقستان بٸرٸنشٸ رەت مەرتەبەلٸ سىيلىقتى جەڭٸپ الدى: «قازاەروناۆيگاتسييا» رمك قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جوباسى ٷشٸنشٸ ورىنعا يە بولدى.
2025 جىلدىڭ 4-6 قاراشاسى ارالىعىندا الماتىدا يكاو-نىڭ NGAP نەگٸزگٸ ماقساتتارىن ٸسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ايماقتىق ICAO سەمينارى ٶتەدٸ.
قازاقستاندىق دەلەگاتسييا العاش رەت يكاو اسسامبلەياسى اياسىندا اقش, ەۋروپا, ازييا جەنە تاياۋ شىعىس ەلدەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸمەن وسىنشا كٶپ كەزدەسۋلەر ٶتكٸزدٸ. ەڭگٸمەلەسۋ بارىسىندا ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جەنە رەيستەر سانىن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى. «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اۆياتسيياسى – سەنٸمدٸ سەرٸكتەس, بٸرلەسكەن جوبالار مەن ناقتى نەتيجەلەرگە دايىن» دەگەن ٶتە ايقىن حابارلاما العان شەت ەلدەر تاراپىنان ايتارلىقتاي قىزىعۋشىلىق بايقالدى.
وسى اسسامبلەيانىڭ ماڭىزدى وقيعاسى قازاقستاننىڭ سينگاپۋرداعى كٶلٸك اپاتتارىن تەرگەۋ بيۋروسىمەن قول قويعان ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم بولدى.
بٸرٸككەن كورولدٸك, جاپونييا, ساۋد ارابيياسى, پولشا, كاتار, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمدار – Eurocontrol, FAA, EASA جەنە يكاو اەروناۆيگاتسييا بيۋروسىمەن ماڭىزدى كەلٸسٸمدەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ.
سالتانات تومپيەۆا يكاو اسسامبلەياسىنىڭ 42-سەسسيياسىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە ۇيىم باسشىلىعى مەن قاتىسۋشىلارىنا يكاو باسىمدىقتارىن تولىق قولدايتىنىن بٸلدٸردٸ. ول قازاقستاننىڭ ريتوريكادان ەرەكەتكە كٶشۋگە دايىن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ:
«2025 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە قازاقستان يكاو كەڭەسٸنٸڭ پرەزيدەنتٸن العاش رەت رەسمي ساپارمەن قابىلدادى. بٸز پرەزيدەنت مىرزاعا سەنٸم مەن كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ مويىنداۋدىڭ ماڭىزدى سيمۆولىنا اينالعان وسى ساپارىڭىز ٷشٸن شىن جٷرەكتەن العىس ايتامىز. وسىنىڭ نەتيجەسٸندە ازاماتتىق اۆياتسييانىڭ 2050 باس جوسپارىنا قول قويىلدى – بۇل بولاشاق ٶسۋ باعىتىن ايقىندايتىن ٶرشٸل قۇجات. يكاو-مەن ىنتىماقتاستىعىمىزدى تەرەڭدەتە وتىرىپ, قاۋٸپسٸز, ورنىقتى جەنە يننوۆاتسييالىق اۆياتسييانى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كٷش-جٸگەرٸمٸزدە سينەرگييانى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تمد جەنە ورتالىق ازيياداعى بٸرٸنشٸ بولىپ يكاو-مەن ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸكتٸڭ وسى فورماتىن ورناتىپ, ۇزاق مەرزٸمدٸ ىنتىماقتاستىق ٷشٸن بٸرەگەي پلاتفورما قۇرعانىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ».
الدا مٷشە مەملەكەتتەرمەن جەنە يكاو-نىڭ تيٸستٸ ورگاندارىمەن جۇمىس ٸستەيتٸن تەجٸريبەلٸك جۇمىستار مەن پيلوتتىق جوبالار كٷتٸپ تۇر. كەلٸسٸلگەن شەشٸمدەر يكاو-نىڭ جول كارتالارى مەن ۇسىنىستارىنا ەنگٸزٸلەدٸ جەنە جاقىن ارادا جاھاندىق اۆياتسييانىڭ باعىتىن بەلگٸلەۋگە كٶمەكتەسەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
42-شٸ اسسامبلەيا قازاقستاننىڭ «قۋىپ جەتۋ» ساتىسىنان كٷن تەرتٸبٸن بەلگٸلەيتٸن رٶلگە كٶشۋٸن بەلگٸلەدٸ. الداعى ٷش جىلدا بۇل ٶلشەنەتٸن جەنە قايتالاناتىن نەتيجەلەردٸ قامتاماسىز ەتەتٸن يدەيالاردى ناقتى ٸسكە اينالدىرۋ بويىنشا بەلسەندٸ كٷش-جٸگەردٸ قامتيدى.
وسىنىڭ بەرٸندە قازاقستاننىڭ ٷلەسٸ جٷيەلٸ جەنە مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەرگە يە, وقشاۋلانعان باستامالارمەن شەكتەلمەيدٸ, كەرٸسٸنشە ورتالىق ازييا ايماعىنان تىس اۋقىمدى كەڭەيتۋگە بولاتىن ەرەجەلەر مەن قۇزىرەتتەر ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرادى.
ازاماتتىق اۆياتسييانى دامىتۋ جەنە حالىقارالىق ارەناداعى سەنٸمدٸ ويىنشى رەتٸندەگٸ بەدەلٸمٸزدٸ نىعايتۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان بارلىق ٸس-شارالار ەلٸمٸزدٸڭ تٷپكٸ ماقساتىنا قاراي ەلەۋلٸ قادام بولىپ تابىلادى: 2028 جىلى قازاقستان حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسييا ۇيىمىنىڭ باسقارۋشى ورگانى – يكاو كەڭەسٸنە كٸرۋگە ٶتٸنٸش بەرۋگە نيەتتٸ.
