Qazaqstan shahmat chempionaty: jasóspirimder altyn aldy

Qazaqstan shahmat chempionaty: jasóspirimder altyn aldy
Foto: uiymdastyrýshylardan
12 mamyrda Astanada klassikalyq shahmattan Qazaqstan chempionatynyń finaly aiaqtaldy. Chempiondar — 15 jastaǵy Saýat Nurǵaliev jáne 16 jastaǵy Zarina Nurǵalieva. Reglament boiynsha chempionattyń júldegerleri olimpiadalyq quramalarǵa qabyldanady. Saýat 15 jasynda eldiń negizgi quramyna enedi — qazaqstandyq quramalarda mundai jas oiynshylar áli bolmaǵan.
 
Astanada ne úshin kúresken Qazaqstan Respýblikasynyń klassikalyq shahmattan chempionatynyń finaly 2-12 mamyr aralyǵynda Astanadaǵy Coventry University Kazakhstan alańynda ótti. Erler (Open) jáne áielder (Women) týrnirlerine 14-ten shahmatshy qatysty. Árkimmen árkim — 13 týr, sheńberlik júie. Ýaqyt baqylaýy klassikalyq: partiiaǵa 90 minýt + ár júriske 30 sekýnd qosymsha.
 
Tek medal men 20 million teńge júlde qoryndaǵy emes. Jeńimpazdar men júldegerler erler men áielder olimpiadalyq quramalaryna joldama alady. Qyrkúiekte olar Samarqanda ótetin 46-shy shahmat olimpiadasynda óner kórsetedi.
 
Qatysýshylar quramy óte myqty boldy. Erler arasynda — bes grossmeister men alty halyqaralyq sheber, qatysýshylardyń reitingi 2187-den 2558-ge deiin. Áielder arasynda — eldiń qazirgi chempiony, eki dúrkin chempion jáne birneshe ret júldeger bolǵan shahmatshylar. Sonymen qatar erler týrnirinde úsh qatysýshyǵa nebári 15 jas, al áielder týrnirinde 12 jastaǵy shahmatshy oinady.
 
 
Erler týrnirinde alǵashqy týrlardan bastap Saýat Nurǵaliev kózge tústi. 5-týrǵa qarai ol Satbek Ahmedinov jáne Jandos Aǵmanovpen birge týrnir kestesin 3½ upaimen basqardy. Degenmen Saýat barlyq ýaqytta turaqty túrde kósh bastady. 9-týrdan keiin ol qarsylastarynan ozyp ketti: 6½ upai, al jaqyn qarsylastarynyń esebi 6.
 
Sońǵy, 13-týr aldynda Saýat Qazybek Nógerbek pen Jandos Aǵmanovtan bir upai alda boldy. Chempiondyq úshin oǵan teń oiyn jetkilikti edi. Ol týrdaǵy qarsylasy Dinmuhammed Tólendinov júlde úshin kúrespegen. Alty júristen keiin olar beibitshilikpen kelisti. Saýat Nurǵaliev — chempion. 13 týrda 9 upai, 5 jeńis, 8 teń oiyn, birde-bir jeńilis.
 
Saýatqa 15 jas. Ol 2010 jyldyń 16 qyrkúieginde týǵan. 2024 jyly halyqaralyq sheber ataǵyn alǵan. Jetistikteri: álem chempionatynyń U16 jasóspirimder arasynda kúmis (2025), U14 jasóspirimder arasynda qola (2024). Bul — onyń eresekter arasyndaǵy alǵashqy el chempionaty jáne birden jeńis.
 
Saýat halyqaralyq eresekter týrnirinde de ózin kórsetken. Naýryzda Máskeýde ótken bedeldi Aeroflot Open týrnirinde 169 qatysýshynyń ishinde 8-orynǵa turaqtady — Ian Nepomniashii, Aleksandr Grishýk, Andrei Esipenko syndy juldyzdarmen birge oinap, alǵashqy grossmeisterlik ballyn jinady. Týrnirdegi performansy 2705 upai boldy — álemdik top-30 deńgeii. Grossmeister ataǵyn alý úshin mundai úsh ball qajet. Birinshisi — bar.
 
Jeńistiń basty nátijesi — ulttyq quramadaǵy oryn. Saýat Nurǵaliev 46-shy shahmat olimpiadasynda (Samarqand) óner kórsetedi. 15 jasynda. Qazaqstannyń negizgi erler quramasynda odan da jas oiynshy tarihta bolmaǵan.
 
Chempionnyń artynda kúmis úshin qyzý kúres boldy. Sońǵy týr aldynda Nógerbek pen Aǵmanov 7½ upaidan teń edi. Nátijesinde Jandos Aǵmanov ekinshi oryndy ielendi. 26 jastaǵy Jandos Aǵmanov Qazaqstannyń úsh dúrkin vitse-chempiony atandy (2021, 2024, 2026). Qola júldeni 23 jastaǵy Ramazan Jalmahanov (2022 jylǵy el chempiony) aldy.
 

Qorytyndy keste — erler, top-5:

 
1. HSh Saýat Nurǵaliev (Astana) — 9 upai
2. HSh Jandos Aǵmanov (Astana) — 8½
3. GM Ramazan Jalmahanov (Almaty) — 8
4. GM Qazybek Nógerbek (Astana) — 8
5. GM Denis Mahniov (Pavlodar oblysy) — 8
 
Áielder týrniri byltyrǵy chempion Elnaz Qaliahmettiń ústemdigimen bastaldy. Alǵashqy bes týrda 4½ upai jinap, Zarina Nurǵalievadan bir upai alda ketti. Titýldy ońai qorǵaityn siiaqty edi.
 
Alaida 13 týr úzilissiz — aýyr synaq. 9-týrǵa qarai Qaliahmet tejelip, alǵa Merýert Qamalidenova 6½ upaimen shyqty. Qasynda — Nurǵalieva men Liia Qurmanǵalieva.
 
Sheshýshi sát sońǵy týrda boldy. Nurǵalieva men Qamalidenova 8½ upaidan kelip, bir-birimen kezdesti. 25-jýyrysta olar teń oiynǵa kelisti, óitkeni Qaliahmet pen Qurmanǵalieva óz partiialaryn jeńbeidi dep oilady. Biraq ekeýi de jeńdi. Nátijesinde tórt shahmatshy birdei 9 upai jinady. Chempiondyq tai-breikke ótti.
 
Tai-breik rapid formatynda (15+10) ótti. Birinshi týrda Qamalidenova Nurǵalievany jeńdi, Qaliahmet pen Qurmanǵalieva teń oinady. Ekinshi týrda Nurǵalieva Qurmanǵalievany, Qaliahmet Qamalidenovany jeńdi. Úshinshi týrda Nurǵalieva Qaliahmetti jeńse, Qamalidenova Qurmanǵalievadan flajkada jeńisti julyp aldy. Rapid qorytyndysy: Nurǵalieva men Qamalidenova — 2 upaidan, Qaliahmet — 1,5, Qurmanǵalieva — 0,5. Blitske (3+2) ekeýi shyqty. Zarina Nurǵalieva eki partiiada da jeńdi — 2:0. Altyn — onyki.
 
Zarinaǵa 16 jas. 2009 jyldyń 9 qazanynda týǵan. El chempionattarynda tolyq jiyntyq jinady: 2024 — qola, 2025 — kúmis, al 2026 — altyn. Buǵan deiin álem chempionatynyń U14 qyzdar arasynda chempiony (2022), U18 blitsten álem chempiony (2026).
 

Qorytyndy keste — áielder, top-5:

 
1. ÁHSh Zarina Nurǵalieva (Atyraý oblysy/Almaty) — 9 upai
2. HSh Merýert Qamalidenova (Astana) — 9
3. ÁHSh Elnaz Qaliahmet (Almaty) — 9
4. ÁGM Liia Qurmanǵalieva (Almaty) — 9
5. ÁHSh Asel Serikbai (Qyzylorda oblysy) — 8
 

Jastar jeńilmeidi — jastar jeńedi

 
Nurǵaliev pen Nurǵalieva — jalǵyz emes. Búkil chempionatta jastar ústemdik etti. Erler týrnirinde úsh qatysýshyǵa 15 jas, áielderde 14 jastaǵy Holiavko men Altynbek, 13 jastaǵy Mamaqova jáne 12 jastaǵy Alanna Berikqyzy oinady.
Alanna 7 upaimen 7-oryn aldy jáne áielder arasyndaǵy halyqaralyq sheberdiń ekinshi normasyn oryndady.
 
Jas shahmatshylar Astanaǵa qoldary bos kelgen joq. Chempionattan sál buryn Serbiiada ótken álemniń jasóspirimder chempionaty (rapid pen blits) sátti boldy: Qaliahmet, Nurǵalieva jáne Aldiiar Ansat altyn, Daniial Sapenov pen Erǵali Súleimen kúmis, Aqnur Mamaqova qola aldy.
 
Qazaqstan shahmaty jasóspirimderdiń órleýin bastan keshirýde. 2026 jylǵy chempionat muny rastady: jas shahmatshylar óz kezegin kútpeidi. Olar qazirdiń ózinde osynda — jáne olar jeńip jatyr.
 
Qazaqstan shahmat federatsiiasynyń Jattyqtyrýshylar keńesi men Prezidiýmy chempionat qorytyndysy boiynsha olimpiadalyq quramalar quramyn bekitedi. Qyrkúiekte komandalar Samarqandaǵy 46-shy shahmat olimpiadasyna qatysady. Olardyń quramynda — 15 jastaǵy Saýat Nurǵaliev pen 16 jastaǵy Zarina Nurǵalieva bolady.
 
 

ANYQTAMA

 
Saýat NURǴALIEV — 2010 jylǵy 16 qyrkúiekte týǵan. Halyqaralyq sheber (2024). Álem chempionatynyń U16 kúmis júldegeri (2025), U14 qola júldegeri (2024). Jastar olimpiadasynyń jeke esepte chempiony (U16, 2022), qola júldeger (U16, 2025). Qazaqstan chempiony-2026.
 
Zarina NURǴALIEVA — 2009 jylǵy 9 qazanda týǵan. Áielder arasyndaǵy halyqaralyq sheber (2019). Álemniń birneshe dúrkin jasóspirimder chempiony (U14-2022, blits U18-2026). QRCh-2024 — qola, QRCh-2025 — kúmis. Qazaqstan chempiony-2026.
 
Chempionattyń júlde qory — 20 mln teńge (bas sponsor — Freedom Holding Corp.). Jeńimpazdar 3 mln teńgeden, kúmis júldegerler 2,2 mln teńgeden, qola júldegerler 1,5 mln teńgeden aldy.