Qazaqstan Respýblikasy – Koreia Respýblikasy: Seriktestiktiń sony satysy

Keshe Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan Nazarbaev Koreia Respýblikasynda memlekettik saparmen boldy. Sapar aiasynda Elbasy Otan úshin qurban bolǵandar monýmentine bardy. Onda gúl shoǵyn qoiý rásimine qatysyp, bir minýt únsizdikpen bozdaqtar rýhyna taǵzym etti. Sondai-aq, Qazaqstan Prezidenti Qurmetti qonaqtar kitabyna qoltańba qaldyrdy.

Nursultan Nazarbaev Koreia Respýblikasyna el Prezidenti Pak Kyn Heniń arnaiy shaqyrýy boiynsha bardy. Bul sapar eki memleket arasyndaǵy barlyq sala boiynsha qarym-qatynas tetikterin odan ári bekemdeýge baǵyttalǵan.

Sapar aiasynda Qazaqstan Pre­zidenti Koreia Respýblikasynyń Pre­zi­denti Pak Kyn Hemen keńeitilgen quramda kelissóz júrgizdi. Kelissózder aiasynda memleketter basshylary ekijaqty ózara is-qimyldyń, sonyń ishinde saýda-ekonomika, qarjy-investitsiia, kólik-kommýnikatsiia, ǵylym, tehnika salalaryndaǵy yntymaqtastyqtyń keń aýqymdy máselelerin talqylady. Sondai-aq, taraptar kún tártibindegi halyqaralyq jáne óńirlik ózekti jaittar, atap aitqanda, iadrolyq qarýsyzdaný men taratpaý, kiberqylmys qaterinen tónip otyrǵan jahandyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý máseleleri boiynsha pikir almasty.

Budan bólek, Nursultan Nazarbaev pen Pak Kyn He kelissóz aiasynda Ońtústik Koreia Prezidentiniń Asta­naǵa 2014 jylǵy maýsymdaǵy memle­kettik saparynyń qorytyndysy boiyn­sha qol jetkizilgen ýaǵdalas­tyq­tardyń iske asyrylý barysyn qarastyrdy. Ekijaqty bailanystardy odan ári damytý men ózara taýar ainalymyn jandandyrý perspektivalary aiqyndaldy. Eki eldiń basshylary Qazaqstan men Koreianyń strategiialyq seriktestigin jańa sapaly deńgeige kóterý baǵytyndaǵy jumysty jalǵastyrýǵa ýaǵdalasty.

Kelissóz barysynda Koreia tarapy Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńe­siniń 2017-2018 jyldardaǵy turaq­ty emes múshesi bolyp sailanýyna bailanysty Nursultan Nazarbaevtyń iadrolyq qarýǵa qarsy bas­ta­mala­rynyń júzege asyrylýynyń qarqyn ala túsetinine senim bildirdi.

Energetikadaǵy yntymaqtastyq­ty jandandyrý joldary, munai men gaz óńdeý, meditsinalyq týrizm salalaryndaǵy birlesken jobalardy iske asyrý, sondai-aq Koreia Respýblikasy men Eýraziialyq eko­nomikalyq odaq arasyndaǵy erkin saýda aimaǵyn qurý múmkindigi qaras­tyryldy. Máselen, Koreia tarapy kólik-tranzittik ózara is-qimyl perspektivalaryna erekshe qyzy­ǵý­shylyq tanytty.

Óziniń sózinde Qazaqstan Prezi­denti Tynyq muhity jaǵalaýyndaǵy Qytaidyń Lianiýngan portynyń qazaqstandyq terminaly qury­ly­synyń aiaqtalǵanyn atap ótti. «Bul terminal arqyly qazirdiń ózinde millionǵa jýyq konteiner tasymaldandy. Sonymen birge, Qytaimen shekaralas Qorǵas «qurǵaq portyn» Kaspii teńizindegi Aqtaý teńiz portymen jalǵaityn temir jol salynyp, Túrikmenstan jáne Iran arqyly Parsy shyǵanaǵyna deiin temir jol tóseldi. Osy baǵyttardyń bárin korei biznesiniń paidalanýyna bolady», – dedi Qazaqstan basshysy.

Al Pak Kyn He Nursultan Nazarbaevpen elderimiz arasynda dip­lo­matiialyq qarym-qaty­nas orna­ǵanyna 25 jyl tolý qarsańyn­da kezdesip otyrǵanyna airyqsha qýa­nyshty ekenin jetkizdi. «Memleketter basshylarynyń arasyndaǵy ózara senimge negizdelgen jeke dostyq qarym-qatynastyń qalyptasqany elderimizdiń strategiialyq áriptes­tiginiń de nyǵaia túsýine septigin tigizedi. Qazaqstan men Koreianyń qa­rym-qatynasy bir-birin ózara tolyqtyrýshy yntymaqtastyq negi­zinde jedel qarqynmen damyp keledi», – dedi Koreia Respýblikasynyń Pre­zidenti.

Budan keiin Qazaqstan Prezi­den­tiniń Koreia Respýblikasyna memle­kettik sapary aiasynda birqa­tar qujattarǵa qol qoiyldy. Máse­len, memleketter basshylary Qazaq­stan Respýblikasy men Koreia Respýb­li­kasynyń strategiialyq áriptes­tik qarym-qatynastardy odan ári tereń­detý týraly birlesken deklaratsiiasyna qol qoidy. Budan bólek, Qazaqstan Res­pýblikasynyń Investitsiialar jáne damý ministri Jeńis Qasymbek pen Koreia Respýblikasynyń Saýda, in­dýstriia jáne energetika minis­tri Chjý Chen Hvan Qazaqstan Respýb­li­kasynyń Investitsiialar jáne damý ministrligi men Koreia Respýb­likasynyń Saýda, indýstriia jáne energetika ministrligi arasyndaǵy bir­lesken is-qimyl josparyn rásim­dedi. Sondai-aq, Qazaqstan Respýb­li­kasynyń Investitsiialar jáne damý ministri Jeńis Qasymbek pen Ko­reia Respýblikasynyń Kólik, jer já­ne infraqurylym jónindegi mi­nistri Kan Ho In Qazaqstan Respýb­likasynyń Investitsiialar jáne da­mý ministrligi men Koreia Respýb­likasynyń Kólik, jer jáne infra­qurylym jónindegi ministrligi arasynda kólik salasyndaǵy investitsiialyq jáne innovatsiialyq jobalarǵa qoldaý kórsetý týraly memorandýmǵa qol qoidy.

Budan keiin Memleket basshysy Koreia Respýblikasynyń isker toptar ókilderimen, iaǵni «biznes kapitandarymen» kezdesti. Bul kezdesýge 20-ǵa jýyq iri korei kompaniialarynyń ókilderi qatysty. Olardyń basym kópshiligi ártúrli, máselen, energetika, aýyl sharýashylyǵy, kóliktik logistika, taý-ken óndirisi salalary boiynsha Qazaqstanda jumys isteidi.

Elbasy men isker top ókilderi qatysqan jiyndy Koreia Kásip­oryn­dary federatsiiasynyń tóraǵasy, Qazaq­stan-Koreia Iskerlik keńesiniń teńtór­aǵasy Shin Sang Ho ashty. Ol soń­ǵy ýaqytta dúnie júzi ekonomi­ka­syna qatysty qubylmaly jaǵdaidyń oryn alǵanyn, sonyń nátijesinde «bel­gisizdik úderisiniń» kórinis tapqa­nyn jetkizdi. Sondyqtan, mundai kezdesýler óte mańyzdy ekenine, Qazaqstan men Koreia Respýblikasy arasyndaǵy ekijaqty áriptestikti odan ári nyǵaitýǵa sep bolatynyna senim bildirdi. Budan keiin ol Qazaqstan Prezidentine Koreia Respýblikasyna memlekettik saparmen kelgeni úshin rizashylyǵyn bildirdi.

Nursultan Nazarbaev ózine úlken qurmet kórsetkenderi jáne qonaqjailyq tanytqandary úshin biznes ókilderine rizashylyǵyn bildirdi. «Biz muny Qazaqstanǵa kórsetilgen airyqsha qurmet dep bilemiz», – dedi Elbasy. Sondai-aq, Qazaqstan Prezidenti Koreia Respýblikasy elimizdiń Shyǵys Aziiadaǵy negizgi áriptesteriniń biri ekenin, táýelsizdik jyldary osy elden kelgen investitsiianyń jalpy kólemi 9 mlrd dollarǵa jetkenin atap ótti. 2015 jyly birqatar syrtqy faktorlar men obektivti sebepterge bailanys­ty ózara saýda-sattyq kólemi birshama azaiǵanyn aitty. «Osy oraida bizdiń ekonomikalyq yntymaqtastyǵymyzǵa tyń serpin berý mańyzdy. Energetika, aýyl sharýashylyǵy, mashina jasaý, qurylys, qarjy jáne investitsiialar, kólik-logistika júiesi ózara is-qimyldyń perspektivaly baǵyttary bolyp tabylady», – dedi Nursultan Nazarbaev.

Qazaqstan Prezidenti atap ót­ken­dei, bizdiń elde ońtústikko­reialyq kapitaldyń úlesi bar 465 birlesken kásiporyn jumys isteý­de, sońǵy úsh jyldyń ózinde jalpy quny 160 mln dollar bolatyn 14 investitsiialyq joba iske asqan eken. Qazaqstan basshysy ózara tiimdi yntymaqtastyqtyń áleýe­tin arttyrý úshin Qazaqstanda júrgi­zilip jatqan ekonomikany árta­rap­tandyrý jónindegi qurylymdyq reformalar men sharalarǵa toqtaldy. «Atap aitqanda, investitsiialyq ahýal men biznes júrgizý úshin qajet jaǵdai birtindep jaqsaryp keledi, memlekettik indýstriialyq-innovatsiialyq damý baǵdarlamasy iske asyrylýda. Basymdyǵy bar salalarda investorlarǵa salyq jeńildikteri jasalýda, shaǵyn jáne orta bizneske qoldaý kórsetetin arnaýly sharalar qabyldanýda», – dedi Nursultan Nazarbaev bul oraida.

Sondai-aq, Qazaqstan Prezi­denti respýblikada salyq mólsher­lemelerine qatysty zańnamanyń jáne jumyspen qamtý salasyndaǵy zańnamanyń turaqtylyǵyna kepildik berilgenine nazar aýdardy. «Bizdiń elderimizdiń azamattary úshin vizasyz rejim engizilip, tikelei áýe reisteri ashyldy», – dedi Nursultan Nazarbaev.

Elbasy, sonymen qatar, Qazaq­stan aýmaǵyndaǵy arnaiy ekonomi­kalyq jáne indýstriialyq aimaq­tarda korei kompaniialaryna óz jobalaryn iske asyrý úshin oryn bólýge ázir ekenin aityp, sol aimaq­tardy basqarý múkindigin usyndy. Budan bólek, Nursultan Ábishuly korei kompaniialaryn Qazaq­standaǵy memlekettik kásiporyn­dardy jappai jekeshelendirý úrdisine, aldaǵy «EKSPO-2017»: bolashaqtyń energiiasy» halyq­aralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń jumysyna, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń qyzmetine belsene atsalysýǵa shaqyrdy. «Biz korei kompaniialarymen ekonomikanyń barlyq sektorynda yntymaqtastyq ornatýǵa ázirmiz. Búgingi bizdiń kezdesýimiz elderimizdiń isker toptarynyń ózara tiimdi yntymaqtastyǵynyń jańa múmkindikteri men perspektivalaryn anyqtap beredi dep úmittenemin», – dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy sapary aiasynda Ońtústik Koreianyń Prezi­den­timen júrgizilgen kelissózdiń jemisti bolǵanyn aityp, onda iskerlik yntymaqtastyq aiasyn keńeitýdiń jańa múmkindikteri, sonyń ishinde Qazaqstannyń kólik infraqurylymyn damytý, EAEO naryǵyna shyǵý perspektivalary talqylanǵanyn atap ótti. «Biz Eýraziialyq ekonomikalyq odaqpen arada erkin saýda aimaǵyn qurý jóninde áńgimelestik. Biyl bul uiymǵa tóraǵalyq etip otyrǵan Qazaqstan Ońtústik Koreianyń osy keńistikke ený jónindegi nietin quptaidy. Bul bárimizge jaqsy jáne biz osy ideiany ilgeriletetin bolamyz», – dedi Qazaqstan Prezidenti.

 Keshe sondai-aq, Qazaqstan basshysy Koreia Respýblikasynyń úzdik joǵary oqý orny – «Ensei­de» boldy. Onda Nursultan Nazarbaev­qa ýniversitettiń Qurmet­ti ǵylym doktory ataǵy berildi.

Saltanatty shara aiasynda sóz alǵan Qazaqstan basshysy eldiń jetekshi oqý orny bolyp sanalatyn ýniversitet ujymy aldynda onyń qyzmetiniń bolashaq kóshbasshylardy tárbieleýge baǵyt­talǵanyn jáne bilim berý salasy­nyń qarqyndy damýy Ońtús­tik Koreianyń qol jetkizgen jetis­tiginiń basty kepiline ainalyp otyrǵanyn atap ótti. «El­derińiz sońǵy eki býyn aýysqan kezeń ishinde shet elderdiń kómegin tutynýshydan iri donorǵa ainala bildi. Sizder 2025 jyly ǵylym men tehnika salasyndaǵy básekege qabi­lettilik deńgeii jóninen álem­niń úzdik jeti eliniń qataryna qo­sylý mindetin batyl iske asyryp kelesizder. Adami resýrstar men tehnologiiany damytý soǵan jetýdiń kilti bolyp tabylady», – dedi Nursultan Nazarbaev.

Qazaqstan Prezidenti Koreia Res­pýblikasynyń jańashyl ekonomikany damytý jónindegi saiasatyn joǵary baǵalap, bizdiń elimiz de ekonomikany jáne búkil qoǵamdy jańǵyrtý jumystaryn júrgizip jatqanyn aitty. «Reformalar barysynda ǵylymdy qamtityn ekonomikany qalyptastyrýǵa jáne adami áleýet sapasyn arttyrýǵa basa den qoiyp otyrmyz. Bizdiń bas­ty maqsatymyz – kadrlarymyzdyń básekege qabilettiligin jáne bilim berý sektorynyń eksporttyq áleýetin arttyrý», – dedi Memleket basshysy.

Nursultan Nazarbaev Qazaq­stannyń Koreia Respýblikasymen yntymaqtasý isinde ǵylymdy qam­tityn ári innovatsiialyq jobalardy júzege asyrýǵa airyqsha mán be­rilip otyrǵanyn atap ótti. «Bul oraida eki el ýniversitetteriniń, zert­teý institýttary men ortalyq­tarynyń ózara tyǵyz is-qimyly jetekshi ról atqarýǵa tiis. Sonymen qatar, biz jastar arasyndaǵy bi­lim almasý aiasyn keńeitýge niet­timiz. Elderimiz arasyndaǵy qa­rym-qatynastyń bolashaǵyn aiqyndaityn naq sol jas urpaq bolady», – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Osy oraida, Memleket basshysy Koreianyń ǵylymi qoǵamdas­tyǵy men Astanadaǵy «Nazarbaev Ýniver­sitet» arasyndaǵy áriptes­tikti jolǵa qoiý úshin zor perspektivalar bar ekenine toqtaldy. Son­dai-aq, eki eldiń ózara belsendi is-qi­mylyna, dostyq sipattaǵy ári ózara senimge negizdelgen qarym-qaty­nasyna, kún tártibindegi halyq­aralyq jáne óńirlik ózekti máse­leler jónindegi ustanymdary uqsas­tyǵyna nazar aýdardy.

Qazaqstan Prezidenti qarqyndy damyp kele jatqan saýda-ekonomi­kalyq yntymaqtastyqty ekijaqty áriptestiktiń mańyzdy bóligi retin­de atap ótti jáne Koreia Prezidenti Pak Kyn Hemen kezdesý barysynda Qa­zaqstan Respýblikasy men Oń­tús­tik Koreianyń strategiialyq seriktes­tigin jańa sapaly deńgeige kóterý týraly ýaǵdalastyqqa qol jet­ki­zilgenin jáne buǵan Qa­zaq­stan­nyń kópultty halqynyń ajy­ra­mas bóligine ainalǵan korei dias­po­rasynyń septigin tigizetinin aitty.

Sóziniń sońynda Nursultan Nazarbaev «Ensei» ýniversitetiniń professorlyq-oqytýshylar qu­ra­mynyń jańa belesterdi baǵyn­dyryp, tabysqa jetýine tilek­testik bildirdi. Al ýniversitet rek­tory Kim Iýn Hak Qazaqstan Respýb­likasy Prezidentine ýniver­sitettiń Qurmetti doktory ataǵyn berý «Ensei» úshin úlken már­tebe ekenin jetkizdi. «Men rektor retinde bilim men ǵylym salasynda jetekshi joǵary oqý oryn­darymen ózara bailanys­ty damytý máselesine árdaiym basym­dyq beremin. Qazaqstan – bizdiń korei kompaniialary kóp jumys atqaratyn el. Olar túrli salada – ǵylymda, meditsinada, qorshaǵan ortany qorǵaý salalarynda qyzmet etedi. «Ensei» 2003 jyly, eń aldymen, Qaraǵandy ýniversitetimen áriptestik bailanys ornata bastady. Osy ýaqyt aralyǵynda biz Qazaqstannyń ár túrli ýniversitetterimen arada­ǵy yntymaqtastyǵymyzdy keńeit­tik, bul baǵytta áli de yqpaldastyq ornata beretin bolamyz», – dedi Kim Iýn Hak.

Budan keiin rektor Nursultan Nazarbaevtyń iadrolyq qarýdan bas tartý jolyndaǵy bastamalaryna joǵary baǵa bere kele, el ekonomikasyn órkendetýde aýqymdy jumystar atqarǵanyn atap ótti. Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev­­tyń Qazaqstandaǵy etno­má­­deni birlestikterdiń damýyna basa mán bergenin aita kele, olar­dyń ishinde etnostyq korei­lerdiń de bar ekenine nazar aýdardy.

Shara aiasynda sóz alǵan ýniversitet professory Mýn Gýn Choi da Qazaqstan Prezidentiniń iadrolyq qarýdan azat álem qurý jolyndaǵy bastamalaryn, memleketti damytý jolyndaǵy kúsh-jigerin joǵary baǵalady. «Qazaqstanda korei kompaniialary belsendi jumys atqarýda. Budan bólek, Nursultan Nazarbaev qazaq jerindegi etnos­tyq koreiler qoǵamyna da qol­daý kórsetýden tanǵan emes. Etnos­aralyq yntymaqtastyqtyń durys jolǵa qoiylýyna bailanysty bú­ginde Qazaqstanda ultaralyq túsi­nistik máselesi berik ornyqqan. Bir sózben aitqanda, Qazaqstan Pre­zidenti óz eli ekonomikasynyń, qoǵamynyń damýyna ólsheýsiz úles qosyp keledi», dedi – Mýn Gýn Choi.

«Ensei» ýniversitetin aralaý kezinde Memleket basshysy sondai-aq, qazaqstandyq stýdenttermen de áńgimelesti.

Qoryta aitqanda, Elbasynyń Koreia Respýblikasyna memlekettik sapary tabysty aiaqtaldy dep oi túiindeýge tolyq negiz bar.

Láila EDILQYZY,

«Egemen Qazaqstan» –

Seýlden (Koreia Respýblikasy)

Sýretter Prezidenttiń baspasóz

qyzmetinen alyndy