Reseidiń Ýkrainaǵa basyp kirýinen keiin Ortalyq Aziianyń Reseimen shekaralas jalǵyz memleketi — Qazaqstan Máskeýmen qarym-qatynasyn qaita qaraýdy jón kórdi jáne AQSh, Túrkiia men Qytaidan ózine odaqtastar izdei bastady. Bul týraly The Wall Street Journal jazdy, dep habarlaidy Ulysmedia.kz.
Kóp jyl boiy Resei men Qytai Qazaqstandy "bóliske" saldy: Máskeý qaýipsizdikti qadaǵalady, al Pekin ekonomikalyq damýmen ainalysty. Ýkrainadaǵy soǵys bastalǵaly jaǵdai ózgere bastady. Sáýir aiynyń sońynda Qytaidyń Ulttyq qorǵanys ministri Vei Fenhe Qazaqstanǵa kelip, Prezident Qasym-Jomart Toqaevpen kezdesti. Kezdesýde olar áskeri yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa ýaǵdalasty.
Sondai-aq, Qazaqstan NATO-ǵa kiretin Túrkiiamen tyǵyz bailanys ornatýǵa nietti. Mamyr aiynyń basynda Toqaev Ankaraǵa ushyp bardy, onda eki eldiń ókilderi Qazaqstanda áskeri ushqyshsyz ushaqtardy birlesip óndirý týraly kelisimge qol qoidy. Sáýir aiynan bastap QR-ǵa birneshe amerikalyq sheneýnikter keldi, máselen, maýsym aiynda elge AQSh Ortalyq qolbasshylyǵynyń jańa basshysy, armiia generaly Maikl Erik Kýrilla keldi.
Sáýir aiynda Qazaqstan óziniń qorǵanys biýdjetin 441 mlrd teńgege ulǵaitty (salystyrý úshin: 2021 jylǵy jeltoqsanda QR áskerge, politsiiaǵa jáne TJ organdaryna 859 mlrd teńge bóldi). Atyn atamaýdy ótingen joǵary laýazymdy sheneýnik qarajattyń bir bóligi eldiń áskeri rezervterin ulǵaitýǵa baǵyttalatynyn aitty. Onyń aitýynsha, Qazaqstan Ýkrainanyń qatal qarsylyǵynan sabaq aldy jáne armiiany gibridti soǵysqa daiyn bolatyndai etip reformalaýy tiis.
Batysta keibireýler Resei armiiasy qaýipti qarsylas emes dep oilasa da, Ortalyq Aziia elderiniń birindegi joǵary laýazymdy sheneýnik Resei Federatsiiasynyń ambitsiialarynan qorqý kerek degen pikirde:
"Ázirge olar bar ýaqytyn Shyǵys Eýropa jáne Ýkrainany qysý úshin jumsap jatyr. Eger Ýkraina bolmasa, kelesi nysana biz bolmaqpyz ba?”.
Qazaqstan, Reseimen kórshiles ornalasqan Ortalyq Aziianyń basqa elderi siiaqty Resei Ýkrainaǵa basyp kirgennen keiin soǵysqa qatysty beitarap ustanymda qaldy. El tepe-teńdikti saqtaýǵa nietti: QR-da Ýkrainadaǵy soǵysqa qarsy aktsiialarǵa tyiym salyndy, sonymen birge Reseidiń basyp kirýiniń simvoldarynyń biri – Z belgisin dáripteýge ruqsat joq.
Eske sala ketsek, 17 maýsymda Reseide Peterbýrg Halyqaralyq ekonomikalyq forýmy ótti, is-shara barysynda moderator Margarita Simonian Toqaevtan RF-nyń Ýkrainadaǵy "arnaiy operatsiiasyna" degen kózqarasy týraly surady. Qazaqstan Prezidenti eger ulttardyń ózin-ózi aiqyndaýyna jol berilse, onda jer betinde 500-den astam memleket paida bolyp, haos bolatynyn atap ótti. Osy sebepti, Toqaevtyń sózinshe, Qazaqstan Taivan men Kosovo, Ońtústik Osetiia men Abhaziiany da moiyndamaidy. Memleket basshysy elimiz Lýgansk jáne Donetsk "respýblikalaryna" da dál osyndai kózqarasta ekenin jetkizdi.
«Bul baǵytta ártúrli pikir bar. Tikelei aitaiyn. Bizdiń qoǵam ashyq. Azamattyq qoǵamnyń pisip-jetilgeni anyq kórinedi. Ártúrli oi aitylady. Bylai der edim: qazirgi halyqaralyq quqyq – BUU jarǵysy. Alaida jarǵydaǵy eki qaǵidat dál qazirgi zamanda bir-birine qarama-qaishy keledi. Bul – memlekettiń aýmaqtyq tutastyǵy men ulttyń ózin-ózin aiqyndaý quqyǵy. BUU-nyń negizin qalaýshylar kezinde bul máseleni nazardan tys qaldyrǵan sekildi. Bálkim, ádeii engizgen bolar», - dedi ol.
