Foto: Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵynan
2026 jyldyń qyrkúieginde Qyrǵyzstanda ótetin VI Dúniejúzilik kóshpendiler oiyndarynyń resmi baǵdarlamasyna qazaqtyń ulttyq kókpar oiyny engizilmeitin boldy, dep habarlaidy Ult.kz.
Bul týraly Kaktus.media Qyrǵyzstannyń dene shynyqtyrý jáne sport agenttiginiń jetekshisi Aibek Abdymomýnov tyń sózine silteme jasap aqparat taratty.
Abdymomýnovtyń aitýynsha, aldaǵy oiyndarda tek qana qyrǵyzdyń kók-bórú saiysy ótedi. Budan bólek, jarys formatyna eleýli ózgeris engizilmek — ulttyq quramalar emes, klýbtyq júie boiynsha komandalar jarysqa túsedi. Jańa formatqa sáikes, bir klýbtyń quramynda túrli eldiń sportshylary birge oinai alady. Mysaly, bir komandada Qyrǵyzstan, Qazaqstan, Ózbekstan nemese Vengriia oiynshylary birge baq synaýy múmkin.
«Bul — kók-bórúdi halyqaralyq deńgeide damytyp, ony saiasi daýdan aryltý jolyndaǵy qadam», — dedi Abdymomýnov.
Kei sarapshylar bul sheshimdi ulttyq sport túrlerin birizdendirip, halyqaralyq standarttarǵa beiimdeý áreketi dep baǵalaidy. Alaida bul rette dástúrli erekshelikter eskerýsiz qalýy múmkin.
Qazaq kókpary men qyrǵyz kók-bórúsiniń aiyrmashylyǵy — erejede ǵana emes, oiyn máneri, sporttyq damýy men ulttyq bolmysta jatyr. Osy erekshelikter saqtalmasa, bir halyqtyń sporty ekinshisiniń aiasynda jutylyp ketýi yqtimal.
Aldyńǵy oiyndardaǵy daý-damai áser etti me?
Bul sheshimge 2024 jyly Astanada ótken V Kóshpendiler oiyndarynda bolǵan janjaldyń áseri bolýy múmkin. Sol joly finalda Qazaqstan men Qyrǵyzstan quramalary kókparda kezdesken edi. Oiyn barysynda qazaqstandyq sportshy qarsylasyna qamshy sermep, eki tarap arasynda tóbeles shyqqan. Match ýaqytsha toqtap, keiin qaita jalǵasqan.
Jankúierlerdiń esinde — Qyrǵyzstan 3:1 esebimen alda turǵanymen, saiys sońynda Qazaqstan 5:4 esebimen jeńiske jetti. Narazy bolǵan qyrǵyz oiynshylary kúmis medaldaryn sahnada sheship tastap, marapattaý rásiminen ketip qaldy. Artynsha Qyrǵyzstan federatsiiasy resmi hat joldap, Ystyqkólde revansh ótkizýdi usynǵan, biraq Qazaqstan quramasy oǵan qatyspady.
Myńjyldyq mádeniet — Kókpar
Kókpar oiynynyń naqty paida bolǵan jyly belgisiz, alaida onyń túp-tamyry saq, ǵun, kóne túrkilerdiń áskeri-jaýyngerlik dástúrine negizdelgen. Bul oiyn b.z.d. I myńjyldyqtarda paida bolǵan dep esepteledi jáne túrki halyqtarynyń barlyǵynda derlik uqsas nusqalarmen saqtalǵan.
"Kók" – kei derekterde "aspan", al keibir etnograftar "kók serke" (jas, myqty serke) degen maǵynada qoldanǵan deidi. "Par" – kei tujyrymdarda "jyrtyp alý", "tartý" degen maǵynada kezdesedi. Demek, "kókpar" – "kók serkeni tartyp alý" nemese "júlde úshin talas" degen maǵynany bildiredi.
