Qazaq halqy ǵasyrlar boiy bolashaq urpaqtyń taǵdyry týraly tolǵanyp, qyz balanyń, boijetkenniń, bolashaq ananyń tárbiesine muqiiat kóńil bólgen. Bizdiń dana halqymyz «Qyz tárbiesi – ult tárbiesi» qaǵidatyn ustandy. Memleket Basshysy N.Á. Nazarbaev «Qazaqstan 2050 strategiiasy» Qazaqstan halqyna Joldaýynda bizdiń qoǵamymyzdaǵy áieldiń, ananyń róli týraly bylai dedi: «Memleket úshin jáne jeke ózim úshin de anany qorǵaý – erekshe másele. Elimizdiń bolashaqta qandai bolatyny balalarymyzdyń boiyna ózimiz qandai tárbieni sińiretindigimizge tikelei bailanysty. Eń aldymen, biz qyzdarymyzdyń tárbiesine kóp kóńil bólýimiz kerek. Olar-bolashaq jar, bolashaq ana, shańyraqtyń shyraqshylary».
Konfessiiaaralyq qarym-qatynastardy taldaý jáne damytý ortalyǵy qurylǵan alǵashqy kúnnen bastap, qyzdarmen jumys isteý barysynda biz «Qyzbalany tárbielei otyryp, ultty tárbieleimiz» qaǵidatyn ustanamyz. Ózimiz qamqorlyqqa alǵan boijetkendermen kezdese otyryp, olarǵa aqyl-keńes, baǵdar berýge tyrysamyz. Ǵasyrlar boiy qalyptasqan otbasylyq dástúrler men qundylyqtar boiynsha tárbielengen boijetken, áiel qandai bolýy kerektigin túsindiremiz. Sonymen qatar, áiel shańyraqtyń tiregi ǵana emes, ol qoǵamda belsendi azamattyq tuǵyrnama ustanyp, eldiń áleýmettik, mádeni, ekonomikalyq, tipti saiasi ómirin damytýǵa qatysatyn azamat ekendigin sanalaryna jetkizemiz.
Ókinishke orai, óz qyzmetimizde biz jas qyzdardy dástúrli emes, destrýktivti dini kýltterge tartý problemalaryn jii kezdestiremiz. Osy kýltterdiń elimizge enýiniń saldarynan ulttyq dilimizdiń buzylýy qaýpi týyndap otyr. Eske túsirińizdershi, osydan 15-20 jyl buryn ǵana biz kóshede qara qiingen qyzdardy kóremiz dep oiladyq pa? Nege osylai boldy, ol qalai qoǵam nazarynan tys qaldy? Buǵan kóptegen sebepteri bar. Negizgi sebebi - boijetken qyzdyń qoǵamnan tys qalýy, beiimdelýge jáne áleýmettenýge qabiletsizdigi, óz pikiriniń bolmaýy, jigersizdigi. Osyndai sebepter adamnyń sanasyn ýlaityn jalǵan dini birlestikterge táýeldilikke ákeledi. Atalmysh kýltterge neǵurlym tereń tartylǵan saiyn qyzdar óz dástúrlerinen, ulttyq qundylyqtarynan alshaqtap, bailanystaryn joǵaltady. Óitkeni, mundai uiymdar antipatriotizmdi nasihattaidy. Osyndai halge dýshar bolǵan qyzdardy otbasynyń aiasyna qaitarý úlken qiyndyq týdyrady. Olardyń óz halqyna, dástúrleri men salttaryna degen qurmet sezimderin qaita jańǵyrtý jumystary júrgiziledi.
Qamqorlyǵymyzdaǵy qyz-kelinshektermen jumys barysynda men uzaq ýaqyt boiy Pavlodarda zamanaýi musylman qyzdardyń klýbyn qurý ideiasyn oilap júrdim. Klýbtyń «Inabat» degen ataýy kezdeisoq alynǵan joq. Óitkeni klýbtyń maqsaty - ulttyq dúnietanym, halyqtyq tárbie negizinde tárbieleý jáne oqytý. Áriptesterim bastamany qýanyshpen qoldap, áielder jamaǵatymen jumys jasaityn «Inabat» áielder klýbynyń erejesi, maqsattary men mindetteri ázirlendi. Biz osy iske qulshyna kirisip kettik.
Qazan aiynan bastap biz aiyna eki ret klýb múshelerin jinap, olarmen áielderdi qazirgi qoǵamda áleýmettendirýge baǵyttalǵan is-sharalar ótkize bastadyq. Osyndai biik maqsattardy aldymyzǵa qoiǵanymyz bir jaǵynan syrttai kóz tartatyn shyǵar. Al shyn máninde, ár kezdesý qyzdar úshin de, biz úshin de qaitalanbas qýanysh sáti bolady. Klýbtyń alǵashqy kezdesýi qazan aiynda ótti. Bul - áielder tort pisirýdi úirengen kýlinarlyq sheberlik synyby boldy.Torttarymyz óte dámdi bolyp shyqty, úidegi týǵan-týystarymyzǵa dám tattyrýǵa da jetti. Sheberlik synybyna qatysýshy Madina: «Osyndai kezdesýdi uiymdastyrǵandaryńyz úshin alǵys aitamyn. Úide otyrǵan áielder úshin bul úlken qoldaý. Men úide otyrǵanda, tort daiyndap, keide ony satýshy da edim. Sizdermen qaýyshyp, suhbattasyp, kezdeskenime qýanyshtymyn» dedi.
Sátti kezdesýden qanattanǵan bizder taǵy da bir sheberlik synybyn ótkizdik. Ol sabaqta Mehendi (mendi) – denege qynamen órnek salý ónerin úirendik. Qynamen órnek salý dástúri Arab elderinde ǵana emes, kóne Mysyr jáne Úndi órkenieti kezinde belgili bolǵan eken. Áýeli órnekter degen salt sýreti retinde salynsa, keiinnen áshekei retinde qoldanylǵan. Búgingi kúni mehendi óneri óziniń ózektiligin joǵaltqan joq. Tanymal áshekei bolyp otyr. Qazirgi zaman qyzdary negizinen qoldaryn órnekteidi. Sheber Anastasiia shákirtterine sýret salýdyń printsipterin, qolǵa órnek salýdyń erekshelikterin, mehendidiń negizgi motivterin túsindirdi. Kásibi sheberdiń jumysyn baqylai otyryp, qyzdar bir-birleriniń qoldaryna ózderi sýret sala bastady. Dáris sońynda barlyq qatysýshyǵa sertifikattar tabys etildi. Endi olar sheberlikterin qurbylaryna jáne týystaryna kórsete alady. Aitpaqshy, olar buǵan deiin tort pisirý sheberlik synybyna qatysqandary jóninde sertifikattar alǵan edi. «Inabat» áielder klýbyna qatysýshylardyń árqaisysy kóńilderi unatqan sheberlik daǵdylaryn úirene alatyn osyndai kýrstardyń bolǵanyna óte qýanyshty.
Bolashaqta basseinde sport is-sharalaryn ótkizý, shyǵys bilerine, art-terapiiaǵa, makiiaj jasaýǵa, quraq kórpe jáne t.t. úiretý jumystary, sondai-aq memlekettik organdardyń ókilderimen, teologtarmen jáne psihologtarmen kezdesýler josparlandy.
Klýb jumysynyń basym baǵyttarynyń biri - qazaq ultynyń salt-dástúrlerin zertteý. Bizdiń mindetimiz - boijetkenderdiń ulttyq mádenietke, halyqtyń tarihyna súiispenshilik sezimin darytý. Bizdiń ájelerimiz qara kiim kimegenin, eshqashan radikaldy dini kózqarastardy ustanbaǵanyn sanalaryna sińirý.
Klýbtyń erejesine sáikes oǵan islam kanondaryn ustanǵan ár boijetken múshe bola alady. Árine, dástúrli emes aǵymdarǵa ergen qyzdarymyzǵa da úlken nazar aýdaramyz.Óitkeni, olar basqalardan góri kóbirek kóńil bólgendi qajet etedi. Kúnnen-kúnge olardyń jaqsy,aqjarqyn qyzdar ekenine kózim jetip keledi. Olar kóbinese ómirdiń qiyn jaǵdailarynda aqiqatty izdestire otyryp, kýltterdiń toryna túskender. Olar tyǵyryqtan ózdiginen shyǵa almaityn jaǵdaida bolady.
Keide adamǵa dos-jarandar ortasynda otyryp, ishindegisin aqtaryp aitqany da jetkilikti. Bizdiń qamqorymyzdaǵy qurbylarymyz úshin klýb osyndai orta bolyp tabylady. Bir jaqsysy, sabaqtar kezinde qyzdar ashylyp, ózderiniń tabystaryn, áýestenetin isterin aitady, jaqsy estelikterimen bólisedi. Olardyń meiirimdi kózderi, ashyqtyǵy dinge berilgendikterin, jaqsylyq jasaýǵa daiyn ekendikterin kórsetedi. Osyǵan óte qýanamyn.
«Inabat» áielder klýbynda Pavlodar qalasy musylman áielderiniń basyn qosyp, biriktirýge qol jetkizdik.Olardyń kóbiniń kúieýleri qazir terrorizmdi nasihattaǵandary úshin jazalaryn óteýde. Bul ómir shyndyǵy, qiyn jaǵdai. Ár qyz - úmitteri aldanǵan jeke taǵdyr ieleri. Olardyń ustanǵan dinderine eshqashan aralaspaimyz, óitkeni bul - olardyń tańdaýy. Degenmen de olar dástúrli dindi synaityndai pikirler aitýdy ózderi bastasa, bul jaqynda ǵana paida bolǵan aǵym dep jumsartyp túsindiremiz. Al dástúrli dinniń myńdaǵan jyldar tarihy bar ǵoi.
Jyly, beiresmi jaǵdaida qurbylarymyzdy ár túrli ikemdilik daǵdylaryna úiretemiz, san alýan tehnikalardy igerýge kómektesemiz. Oqytý jáne qarym-qatynas jasaý barysynda qyzdarymyz ózderine unaityn is tabady dep úmittenemiz.
Qazir búkil ujym bolyp ortaq isimiz - «Inabat» klýbynyń qyzmetine aralasamyz. Jumystyń jańa nysandaryn, klýbtyń músheleri - qyzdarmen jáne áieldermen ózara is-qimyldyń belsendi ádisterin udaiy taldaimyz. Óitkeni biz kóp jaǵdaida qamqorlyǵymyzdaǵy qurbylarymyzdyń búkil otbasymen jumys isteimiz, sondyqtan da olar bizge jaqyn, týys siiaqty bolyp ketti. Olardyń basym kópshiligi – qiyn jaǵdaidyń qurbany bolǵandar. Olarmen ótkizgen ár kezdesýde otbasynyń tragediiasymen betpe-bet kelesiń. Bizdiń ár kezdesýimiz – olardyń sanasyna oń yqpal etýge jasalǵan talpynys. Jáne osyǵan qolymyz jetse, úlken qanaǵattanarlyq sezimde bolasyń. Árbir «qara kiim jamylǵan meniń qyzym» qarańǵylyqtan shyǵyp, qalypty ómirge oralatynyna senemin.
Gúlnaz Razdyqova,
Pavlodar oblysy din isteri basqarmasynyń Konfessiiaaralyq qarym-qatynastardy taldaý jáne damytý ortalyǵynyń direktory
