Qazaq baspasózi merzimdi basylymdarynyń onlain dóńgelek ústeline qatysqan basshylarynyń ashyq haty

Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti

Qasym-Jomart Toqaev myrzaǵa

Qazaq baspasózi merzimdi basylymdarynyń onlain dóńgelek ústeline qatysqan basshylarynyń ashyq haty:

Qazaq baspasózine zor qaýip tónip tur!

Qadirli Qasym-Jomart Kemeluly! 

Qazaq tili - qazaq halqynyń jany bolsa, qazaq baspasózi - onyń qozǵaýshy kúshi. Osy aptada siz «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen suhbatyńyzda «Ulttyq qaýipsizdik tilimizdi qurmetteýden bastalady» dep Tilimizdi saiasat tórine shyǵardyńyz. Bul perzenttik únińiz ult janashyrlaryn tebirentti, úmitimizdi oiatty. Iá, ulttyq múdde synǵa túskende eń aldymen shyrqyrap ara túsetin de, jazatyn da, tilin de qorǵap júrgen Qazaq baspasózi ekenin siz jaqsy bilesiz. Sondai-aq ol bilik pen halyq arasyndaǵy altyn kópir retinde de mańyzdy ról atqaryp keledi. Ulttyq ideologiianyń, elbasymyzdyń «Rýhani jańǵyrý» «Uly dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalyq maqalalarynyń, ózińizdiń halyqqa joldaýyńyzdyń ómir ózegine ainalýyna, memleketimizdiń gúldenýi men órkendeýine ólsheýsiz úles qosyp kele jatqan Qazaq baspasóziniń jaǵdaiy qazir asa máz emes. Bálkim, siz bul jaǵynan beihabar bolarsyz. Biraq ashy shyndyq solai. Munyń sebep-saldary san alýan. Ásirese álemdi Koronavirýs indeti jailaǵaly beri, sondai-aq daǵdarysqa bailanysty Qazaq baspasózine qaýip odan saiyn kúsheie tústi. Sebebi bizdiń elimizde tótenshe jaǵdai, Nur-Sultan, Almaty qalalarynda jáne respýblikamyzda jappai karantin jariialandy. Osy tótenshe jaǵdai kezinde halqyńyzǵa málimdemeler jasap, kóptegen sharalardy júzege asyrdyńyz. Qarapaiym buqara alǵysyn aityp jatyr. Jaqynda jasaǵan kezekti málimdemeńizde elge tek áleýmettik jaǵynan ǵana emes, rýhani qoldaý kórsettińiz. «Halyqqa jedel jáne shynaiy aqparat berip júrgen jýrnalister qaýymyna alǵys aitamyn» dedińiz. Bul da bolsa bizge zor demeý. Endi qazaq baspasózine tónip turǵan qaýipterge toqtalaiyq. Bizdiń kúnkórisimiz Baspasózge jazylý, odan keiin memlekettik tapsyrystar (Ministrlikterden, oblystardan). Qazir bul joldar jabylatyn túri bar. Alty ailyq jazylý naýqany sáýir aiynda bastaldy. Bul naýqan toqtap tur. Iaǵni pandemiiadan keiin qazaq gazet-jýrnaldardyń jaǵdaiy qarjylyq jaǵynan odan saiyn qiyndaityny sózsiz. Tómende dóńgelek ústelge qatysýshylar osyndai kókeitesti máselelerdi saraptap, talqylap, sizdiń nazaryńyzǵa usynyp otyrmyz. (Dóńgelek ústel 20 aqpanda («Qazaqstan dauiri» №8) ótkenmen qatyspai qalǵan merzimdi basylymdardyń basshylarymen onlain bailanys arqyly jalǵasty https://qazdauiri.kz/?p=16721).

Sońǵy jyldary barlyq merzimdi basylymdardyń jazylý taralymy ártúrli sebeptermen kúrt azaidy («Egemen Qazaqstannan» basqa). Ǵalamtor, áleýmettik jeli áserlerin aitpaǵanda sońǵy kezderi ákim- qaralar, mektep direktorlary «Biz eshkimdi kúshtep jazdyrta almaimyz» degen jeleý aitýy saldarynan merzimdi basylymdarǵa teris kózqaras qalyptasty. Baspasózdi oqymaý ol nadandyqqa bei-jailylyqqa, rýhani jańǵyrmaýǵa, saýatsyzdyqqa degen tikelei jol salý dep bilemiz. Órkenietti, damyǵan memleketterde mundai teris kózqaras múldem joq. Olarda gazet, jýrnal oqý mádenieti árqashanda joǵary. Qazir aqparatqa degen halyqtyń suranysy artyp otyr. Merzimdi basylymdarǵa qarjylai jáne rýhani jaǵynan olar qamqorlyq jasap otyrady. Ol máseleni shetelderde kóp zerttegen siz jaqsy bilesiz. Biz merzimdi basylymdardyń taralymyn kóbeitýdiń birneshe joldaryn usynamyz.

1. Basylymdardyń, sonyń ishinde qazaq gazet-jýrnaldarynyń taralymyn kóbeitýge elimizdegi kitaphanalar júiesi airyqsha yqpal etedi. Naqty sanyn aitar bolsaq, 11 myńdai kitaphana bar. Onyń syrtynda mektepterde de 7 myńdai kitaphana jumys isteidi. Olarǵa qazaq tilindegi merzimdi basylymdardy jazdyryp alýǵa bólinetin qarjyny kóbeitý kerek. Bir-birden jazylǵannyń ózinde tek kitaphanalar júiesi arqyly taralymymyz 18 myńǵa jeter edi. Osy máselege ózińiz tikelei yqpal etkenińizdi qalaimyz.
2. Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministrliginiń janynan «Aqparattyq-saraptamalyq komissiia» qurylsa, jón bolar edi. Sonda ol komissiia bizben tikelei jumys ister edi.
3. Táýelsiz basylymdar memlekettik tapsyrystan árqashan tys qalady. Bul basylymdarǵa da memleket qarjysymen shyǵyp jatqan basylymdar sekildi oń kózqaras qajet. Onyń syrtynda tapsyrys berilgende gazet, jýrnal taralymy jónindegi sharty alynyp tastalyp, dotatsiia berý jaǵyn qarastyrýǵa yqpal etseńiz durys bolar edi. Oblystardan, ministrlik tarapynan tapsyrys kólemi arttyrylsa jáne ol konkýrstan tys bolǵany jón. Ol sonda búginde qiyndyq qyspaǵynda qalǵan qazaq basylymdaryna oń yqpal eteri daýsyz.
4. Keńes ókimeti kezinde merzimdi basylymdar arnaiy ǵimarat oryndarymen qamtamasyz etildi. Máselen, respýblikalyq deńgeide «Dáýir keshendi baspasy» úii boldy. Onda gazet-jýrnaldardyń redaktsiia ǵimaraty, arnaýly baspahana, sport zaly, mádeniet úii bar bolatyn. Jekeshelendirý kezinde respýblikalyq basylymdardaǵy jýrnalisterdiń mańdaiter qarjysymen salynǵan osy keshendi baspa úii áldekimniń menshigi bolyp ketti. Sondyqtan da bul másele qaita qaralyp, ózderine qaitarylýy qajet. Nemese jańa Keshendi Baspasóz úii Almaty qalasynda boi kóterse quba-qup bolar edi. Osyǵan yqpal etýińizdi suraimyz.
5. Gazet-jýrnaldardy taratýǵa «Qazposhta» qyzmeti airyqsha úles qosady. Ókinishke orai, búginde onyń jer-jerdegi myńdaǵan bólimsheleri durys jumys istei almai otyr. Poshta tasýshylardyń eńbekaqylary múlde tómen. Ailyq jalaqysy 20-30 myńnan aspaidy. Sonyń kólemin ulǵaitý úshin aýdandardaǵy poshta qyzmetkerleriniń eńbekaqysyn jergilikti biýdjetke engizgen óte durys jol bolar edi. Sonda olar aýyl ákimdiginiń quramyndaǵy qyzmetkerler qataryna enip, kúndelikti poshta jumysyn keńes úkimetindegidei qalypqa keltirer edi.
6. Gazet-jýrnaldarǵa salynatyn qosymsha qun salyǵy múlde alynyp tastalǵany da bizdiń jumysty jandandyrýǵa yqpal etedi. Sondyqtan osy máseleni de kún tártibine qoisańyz.
7. Qazir gazet-jýrnal satatyn dúńgirshikter jumys istemeidi. Tipti, Almaty men Nur-Sultan qalalarynyń ózinde de dúńgirshekter joqtyń qasy. Osy máseleni de nazarǵa alyp, ministrlik tarapynan is qozǵaýǵa yqpal etýińizdi suraimyz.
8. Elimizde Reseilik BAQ-tar úles salmaǵy edáýir. Jeke memleket retinde olardyń jumysyn toqtatyp nemese meilinshe shekteý qajet. Olar bizdiń memleketimizde ulttyq-aqparattyq qaýipsizdigine qaýip-qater tóndiretini sózsiz.

Mine, kórip otyrsyz, bul aitqan máseleler memleketke asa kóp júk, aýyrlyq túsirmeidi dep oilaimyz. Tek bizge degen niet, yqylas túzelse bári de júzege asatyn máseleler. Bizge de qarjy tabýǵa jantalaspai, shyǵarmashylyqpen ainalysýǵa zor múmkindik týar edi. Sóitip elimizdiń damý deńgeiin arttyrýǵa, ekonomikalyq jáne rýhani jaǵynan gúldenýine, órkendeýine biz barynsha úles qosar edik.

Zor qurmetpen:

1) Sáýle Meshitbaiqyzy, «Qazaqstan dauiri» JShS bas direktory, QR Eńbegi sińgen qairatkeri

2) Maǵira Qojahmetova, Balalardyń respýblikalyq «Balbulaq» jýrnalynyń, «Dertke daýa» meditsinalyq-tanymdyq, respýblikalyq gazetiniń bas redaktory

3) Marat Toqashbai, «Prezident jáne halyq» gazetiniń bas redaktory, Qazaqstannyń pedagogikalyq ǵylym akademiiasynyń akademigi, professor

4) Talǵat Aitbaiuly, respýblikalyq «Jyl – on eki ai» jýrnalynyń Bas redaktory, Ult qairatkeri

5) Dosymbek Óteǵaliev, «Zań» media korporatsiiasy, JShS basshysy, («Zań» gazeti, «Iýridicheskaia gazeta»)

6) Ertai Aiǵaliuly, halyqaralyq «Qazaqstan dauiri» gazetiniń bas redaktory, Qazaqstan Jazýshylar jáne Jýrnalister odaqtarynyń múshesi

7) Qali Sársenbai, «Almaty aqshamy» gazetiniń bas direktory, bas redaktory, Almaty qalasy máslihatynyń depýtaty, QR Eńbek sińirgen qairatkeri, «Parasat», «Qurmet» ordenderiniń iegeri, Prezident syilyǵynyń laýreaty

8) Qymbat Ábilda, Respýblikalyq «Aigólek» jýrnalynyń avtor-redaktory, QR Mádeniet qairatkeri, Túrki áleminiń aqparat salasynyń úzdigi

9) Dáýren Qýat, «Qazaq ádebieti» gazetiniń bas redaktory, Halyqarlyq «Alash» ádebi syilyǵy men túrki halyqtarynyń M.Qashaqri atyndaǵy syilyǵynyń laýreaty, «Aqparat salasynyń úzdigi» medaliniń iegeri

10) Qazybek Isa, «Qazaq úni» gazetiniń prezidenti, QR Prezidenti janyndaǵy Ulttyq Keńes múshesi, «Aq jol» partiiasy tóraǵasynyń orynbasary, Halyqaralyq «Alash» syilyǵynyń iegeri, Halyqaralyq S.Esenin atyndaǵy syilyqtyń laýreaty, «Parasat» jáne «Qurmet» ordeniniń iegeri, IýNESKO Álemdik óner jáne mádeniet akademiiasynyń akademigi, aqyn

11) Sraiyl Smaiyl, «Jas qazaq» gazetiniń bas redaktory, QR Prezidentiniń BAQ salasy boiynsha syilyǵynyń laýreaty

12) Bolat Batyr, Respýblikalyq «Úsh qońyr» gazetiniń bas direktory, bas redaktory

13) Nurlybek Samatuly, Respýblikalyq «Tańsholpan» ádebi-kórkem kópshilik jýrnalynyń bas redaktory, jazýshy

14) Sholpan Uǵybaiqyzy, «Aq bosaǵa» gazetiniń quryltaishysy, bas redaktor, «QR Prezidenti janyndaǵy Otbasy jáne demografiialyq saiasat komissiiasy uiǵarǵan «Áiel basqarǵan úzdik kásiporyn» basshysy, QR  mádeniet, aqparat jáne qoǵamdyq kelisim ministrliginiń Qurmet gramotasy, QR Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministrligi «Aqparat salasynyń úzdigi» tósbelgisiniń, QR Jýrnalister Odaǵy N.Quljanova atyndaǵy syilyǵynyń iegeri, Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalisi

15) Saiat Qamshyger, «Móldir bulaq» jýrnalynyń bas redaktory, «Serper» syilyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Jazýshylar jáne Jýrnalister odaqtarynyń múshesi.

(Hat karantin kezinde jazylyp otyrǵandyqtan qol qoiý múmkindigi bolǵan joq. Tulǵalar hatty oqyp, tolyq kelisimin bergen)