قازاق باسپاسٶزٸ مەرزٸمدٸ باسىلىمدارىنىڭ ونلاين دٶڭگەلەك ٷستەلٸنە قاتىسقان باسشىلارىنىڭ اشىق حاتى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ

قاسىم-جومارت توقاەۆ مىرزاعا

قازاق باسپاسٶزٸ مەرزٸمدٸ باسىلىمدارىنىڭ ونلاين دٶڭگەلەك ٷستەلٸنە قاتىسقان باسشىلارىنىڭ اشىق حاتى:

قازاق باسپاسٶزٸنە زور قاۋٸپ تٶنٸپ تۇر!

قادٸرلٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى! 

قازاق تٸلٸ - قازاق حالقىنىڭ جانى بولسا, قازاق باسپاسٶزٸ - ونىڭ قوزعاۋشى كٷشٸ. وسى اپتادا سٸز «Egemen Qazaqstan» گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتىڭىزدا «ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك تٸلٸمٸزدٸ قۇرمەتتەۋدەن باستالادى» دەپ تٸلٸمٸزدٸ ساياسات تٶرٸنە شىعاردىڭىز. بۇل پەرزەنتتٸك ٷنٸڭٸز ۇلت جاناشىرلارىن تەبٸرەنتتٸ, ٷمٸتٸمٸزدٸ وياتتى. يە, ۇلتتىق مٷددە سىنعا تٷسكەندە ەڭ الدىمەن شىرقىراپ ارا تٷسەتٸن دە, جازاتىن دا, تٸلٸن دە قورعاپ جٷرگەن قازاق باسپاسٶزٸ ەكەنٸن سٸز جاقسى بٸلەسٸز. سونداي-اق ول بيلٸك پەن حالىق اراسىنداعى التىن كٶپٸر رەتٸندە دە ماڭىزدى رٶل اتقارىپ كەلەدٸ. ۇلتتىق يدەولوگييانىڭ, ەلباسىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» باعدارلامالىق ماقالالارىنىڭ, ٶزٸڭٸزدٸڭ حالىققا جولداۋىڭىزدىڭ ٶمٸر ٶزەگٸنە اينالۋىنا, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ گٷلدەنۋٸ مەن ٶركەندەۋٸنە ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسىپ كەلە جاتقان قازاق باسپاسٶزٸنٸڭ جاعدايى قازٸر اسا مەز ەمەس. بەلكٸم, سٸز بۇل جاعىنان بەيحابار بولارسىز. بٸراق اششى شىندىق سولاي. مۇنىڭ سەبەپ-سالدارى سان الۋان. ەسٸرەسە ەلەمدٸ كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ جايلاعالى بەرٸ, سونداي-اق داعدارىسقا بايلانىستى قازاق باسپاسٶزٸنە قاۋٸپ ودان سايىن كٷشەيە تٷستٸ. سەبەبٸ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە تٶتەنشە جاعداي, نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارىندا جەنە رەسپۋبليكامىزدا جاپپاي كارانتين جارييالاندى. وسى تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە حالقىڭىزعا مەلٸمدەمەلەر جاساپ, كٶپتەگەن شارالاردى جٷزەگە اسىردىڭىز. قاراپايىم بۇقارا العىسىن ايتىپ جاتىر. جاقىندا جاساعان كەزەكتٸ مەلٸمدەمەڭٸزدە ەلگە تەك ەلەۋمەتتٸك جاعىنان عانا ەمەس, رۋحاني قولداۋ كٶرسەتتٸڭٸز. «حالىققا جەدەل جەنە شىنايى اقپارات بەرٸپ جٷرگەن جۋرناليستەر قاۋىمىنا العىس ايتامىن» دەدٸڭٸز. بۇل دا بولسا بٸزگە زور دەمەۋ. ەندٸ قازاق باسپاسٶزٸنە تٶنٸپ تۇرعان قاۋٸپتەرگە توقتالايىق. بٸزدٸڭ كٷنكٶرٸسٸمٸز باسپاسٶزگە جازىلۋ, ودان كەيٸن مەملەكەتتٸك تاپسىرىستار (مينيسترلٸكتەردەن, وبلىستاردان). قازٸر بۇل جولدار جابىلاتىن تٷرٸ بار. التى ايلىق جازىلۋ ناۋقانى سەۋٸر ايىندا باستالدى. بۇل ناۋقان توقتاپ تۇر. ياعني پاندەمييادان كەيٸن قازاق گازەت-جۋرنالداردىڭ جاعدايى قارجىلىق جاعىنان ودان سايىن قيىندايتىنى سٶزسٸز. تٶمەندە دٶڭگەلەك ٷستەلگە قاتىسۋشىلار وسىنداي كٶكەيتەستٸ مەسەلەلەردٸ ساراپتاپ, تالقىلاپ, سٸزدٸڭ نازارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز. (دٶڭگەلەك ٷستەل 20 اقپاندا («Qazaqstan dauiri» №8) ٶتكەنمەن قاتىسپاي قالعان مەرزٸمدٸ باسىلىمداردىڭ باسشىلارىمەن ونلاين بايلانىس ارقىلى جالعاستى https://qazdauiri.kz/?p=16721).

سوڭعى جىلدارى بارلىق مەرزٸمدٸ باسىلىمداردىڭ جازىلۋ تارالىمى ەرتٷرلٸ سەبەپتەرمەن كٷرت ازايدى («ەگەمەن قازاقستاننان» باسقا). عالامتور, ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ەسەرلەرٸن ايتپاعاندا سوڭعى كەزدەرٸ ەكٸم- قارالار, مەكتەپ ديرەكتورلارى «بٸز ەشكٸمدٸ كٷشتەپ جازدىرتا المايمىز» دەگەن جەلەۋ ايتۋى سالدارىنان مەرزٸمدٸ باسىلىمدارعا تەرٸس كٶزقاراس قالىپتاستى. باسپاسٶزدٸ وقىماۋ ول ناداندىققا بەي-جايلىلىققا, رۋحاني جاڭعىرماۋعا, ساۋاتسىزدىققا دەگەن تٸكەلەي جول سالۋ دەپ بٸلەمٸز. ٶركەنيەتتٸ, دامىعان مەملەكەتتەردە مۇنداي تەرٸس كٶزقاراس مٷلدەم جوق. ولاردا گازەت, جۋرنال وقۋ مەدەنيەتٸ ەرقاشاندا جوعارى. قازٸر اقپاراتقا دەگەن حالىقتىڭ سۇرانىسى ارتىپ وتىر. مەرزٸمدٸ باسىلىمدارعا قارجىلاي جەنە رۋحاني جاعىنان ولار قامقورلىق جاساپ وتىرادى. ول مەسەلەنٸ شەتەلدەردە كٶپ زەرتتەگەن سٸز جاقسى بٸلەسٸز. بٸز مەرزٸمدٸ باسىلىمداردىڭ تارالىمىن كٶبەيتۋدٸڭ بٸرنەشە جولدارىن ۇسىنامىز.

1. باسىلىمداردىڭ, سونىڭ ٸشٸندە قازاق گازەت-جۋرنالدارىنىڭ تارالىمىن كٶبەيتۋگە ەلٸمٸزدەگٸ كٸتاپحانالار جٷيەسٸ ايرىقشا ىقپال ەتەدٸ. ناقتى سانىن ايتار بولساق, 11 مىڭداي كٸتاپحانا بار. ونىڭ سىرتىندا مەكتەپتەردە دە 7 مىڭداي كٸتاپحانا جۇمىس ٸستەيدٸ. ولارعا قازاق تٸلٸندەگٸ مەرزٸمدٸ باسىلىمداردى جازدىرىپ الۋعا بٶلٸنەتٸن قارجىنى كٶبەيتۋ كەرەك. بٸر-بٸردەن جازىلعاننىڭ ٶزٸندە تەك كٸتاپحانالار جٷيەسٸ ارقىلى تارالىمىمىز 18 مىڭعا جەتەر ەدٸ. وسى مەسەلەگە ٶزٸڭٸز تٸكەلەي ىقپال ەتكەنٸڭٸزدٸ قالايمىز.
2. اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ جانىنان «اقپاراتتىق-ساراپتامالىق كوميسسييا» قۇرىلسا, جٶن بولار ەدٸ. سوندا ول كوميسسييا بٸزبەن تٸكەلەي جۇمىس ٸستەر ەدٸ.
3. تەۋەلسٸز باسىلىمدار مەملەكەتتٸك تاپسىرىستان ەرقاشان تىس قالادى. بۇل باسىلىمدارعا دا مەملەكەت قارجىسىمەن شىعىپ جاتقان باسىلىمدار سەكٸلدٸ وڭ كٶزقاراس قاجەت. ونىڭ سىرتىندا تاپسىرىس بەرٸلگەندە گازەت, جۋرنال تارالىمى جٶنٸندەگٸ شارتى الىنىپ تاستالىپ, دوتاتسييا بەرۋ جاعىن قاراستىرۋعا ىقپال ەتسەڭٸز دۇرىس بولار ەدٸ. وبلىستاردان, مينيسترلٸك تاراپىنان تاپسىرىس كٶلەمٸ ارتتىرىلسا جەنە ول كونكۋرستان تىس بولعانى جٶن. ول سوندا بٷگٸندە قيىندىق قىسپاعىندا قالعان قازاق باسىلىمدارىنا وڭ ىقپال ەتەرٸ داۋسىز.
4. كەڭەس ٶكٸمەتٸ كەزٸندە مەرزٸمدٸ باسىلىمدار ارنايى عيمارات ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. مەسەلەن, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە «دەۋٸر كەشەندٸ باسپاسى» ٷيٸ بولدى. وندا گازەت-جۋرنالداردىڭ رەداكتسييا عيماراتى, ارناۋلى باسپاحانا, سپورت زالى, مەدەنيەت ٷيٸ بار بولاتىن. جەكەشەلەندٸرۋ كەزٸندە رەسپۋبليكالىق باسىلىمدارداعى جۋرناليستەردٸڭ ماڭدايتەر قارجىسىمەن سالىنعان وسى كەشەندٸ باسپا ٷيٸ ەلدەكٸمنٸڭ مەنشٸگٸ بولىپ كەتتٸ. سوندىقتان دا بۇل مەسەلە قايتا قارالىپ, ٶزدەرٸنە قايتارىلۋى قاجەت. نەمەسە جاڭا كەشەندٸ باسپاسٶز ٷيٸ الماتى قالاسىندا بوي كٶتەرسە قۇبا-قۇپ بولار ەدٸ. وسىعان ىقپال ەتۋٸڭٸزدٸ سۇرايمىز.
5. گازەت-جۋرنالداردى تاراتۋعا «قازپوشتا» قىزمەتٸ ايرىقشا ٷلەس قوسادى. ٶكٸنٸشكە وراي, بٷگٸندە ونىڭ جەر-جەردەگٸ مىڭداعان بٶلٸمشەلەرٸ دۇرىس جۇمىس ٸستەي الماي وتىر. پوشتا تاسۋشىلاردىڭ ەڭبەكاقىلارى مٷلدە تٶمەن. ايلىق جالاقىسى 20-30 مىڭنان اسپايدى. سونىڭ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ ٷشٸن اۋداندارداعى پوشتا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ەڭبەكاقىسىن جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتكە ەنگٸزگەن ٶتە دۇرىس جول بولار ەدٸ. سوندا ولار اۋىل ەكٸمدٸگٸنٸڭ قۇرامىنداعى قىزمەتكەرلەر قاتارىنا ەنٸپ, كٷندەلٸكتٸ پوشتا جۇمىسىن كەڭەس ٷكٸمەتٸندەگٸدەي قالىپقا كەلتٸرەر ەدٸ.
6. گازەت-جۋرنالدارعا سالىناتىن قوسىمشا قۇن سالىعى مٷلدە الىنىپ تاستالعانى دا بٸزدٸڭ جۇمىستى جانداندىرۋعا ىقپال ەتەدٸ. سوندىقتان وسى مەسەلەنٸ دە كٷن تەرتٸبٸنە قويساڭىز.
7. قازٸر گازەت-جۋرنال ساتاتىن دٷڭگٸرشٸكتەر جۇمىس ٸستەمەيدٸ. تٸپتٸ, الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنىڭ ٶزٸندە دە دٷڭگٸرشەكتەر جوقتىڭ قاسى. وسى مەسەلەنٸ دە نازارعا الىپ, مينيسترلٸك تاراپىنان ٸس قوزعاۋعا ىقپال ەتۋٸڭٸزدٸ سۇرايمىز.
8. ەلٸمٸزدە رەسەيلٸك باق-تار ٷلەس سالماعى ەدەۋٸر. جەكە مەملەكەت رەتٸندە ولاردىڭ جۇمىسىن توقتاتىپ نەمەسە مەيلٸنشە شەكتەۋ قاجەت. ولار بٸزدٸڭ مەملەكەتٸمٸزدە ۇلتتىق-اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاۋٸپ-قاتەر تٶندٸرەتٸنٸ سٶزسٸز.

مٸنە, كٶرٸپ وتىرسىز, بۇل ايتقان مەسەلەلەر مەملەكەتكە اسا كٶپ جٷك, اۋىرلىق تٷسٸرمەيدٸ دەپ ويلايمىز. تەك بٸزگە دەگەن نيەت, ىقىلاس تٷزەلسە بەرٸ دە جٷزەگە اساتىن مەسەلەلەر. بٸزگە دە قارجى تابۋعا جانتالاسپاي, شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋعا زور مٷمكٸندٸك تۋار ەدٸ. سٶيتٸپ ەلٸمٸزدٸڭ دامۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا, ەكونوميكالىق جەنە رۋحاني جاعىنان گٷلدەنۋٸنە, ٶركەندەۋٸنە بٸز بارىنشا ٷلەس قوسار ەدٸك.

زور قۇرمەتپەن:

1) سەۋلە مەشٸتبايقىزى, «Qazaqstan dauiri» جشس باس ديرەكتورى, قر ەڭبەگٸ سٸڭگەن قايراتكەرٸ

2) ماعيرا قوجاحمەتوۆا, بالالاردىڭ رەسپۋبليكالىق «بالبۇلاق» جۋرنالىنىڭ, «دەرتكە داۋا» مەديتسينالىق-تانىمدىق, رەسپۋبليكالىق گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى

3) مارات توقاشباي, «پرەزيدەنت جەنە حالىق» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, قازاقستاننىڭ پەداگوگيكالىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ, پروفەسسور

4) تالعات ايتبايۇلى, رەسپۋبليكالىق «جىل – ون ەكٸ اي» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى, ۇلت قايراتكەرٸ

5) دوسىمبەك ٶتەعاليەۆ, «زاڭ» مەديا كورپوراتسيياسى, جشس باسشىسى, («زاڭ» گازەتٸ, «يۋريديچەسكايا گازەتا»)

6) ەرتاي ايعاليۇلى, حالىقارالىق «Qazaqstan dauiri» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, قازاقستان جازۋشىلار جەنە جۋرناليستەر وداقتارىنىڭ مٷشەسٸ

7) قالي سەرسەنباي, «الماتى اقشامى» گازەتٸنٸڭ باس ديرەكتورى, باس رەداكتورى, الماتى قالاسى مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, «پاراسات», «قۇرمەت» وردەندەرٸنٸڭ يەگەرٸ, پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى

8) قىمبات ەبٸلدا, رەسپۋبليكالىق «ايگٶلەك» جۋرنالىنىڭ اۆتور-رەداكتورى, قر مەدەنيەت قايراتكەرٸ, تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ اقپارات سالاسىنىڭ ٷزدٸگٸ

9) دەۋرەن قۋات, «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, حالىقارلىق «الاش» ەدەبي سىيلىعى مەن تٷركٸ حالىقتارىنىڭ م.قاشاقري اتىنداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, «اقپارات سالاسىنىڭ ٷزدٸگٸ» مەدالٸنٸڭ يەگەرٸ

10) قازىبەك يسا, «قازاق ٷنٸ» گازەتٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ, قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ۇلتتىق كەڭەس مٷشەسٸ, «اق جول» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ, حالىقارالىق س.ەسەنين اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, «پاراسات» جەنە «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ, يۋنەسكو ەلەمدٸك ٶنەر جەنە مەدەنيەت اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ, اقىن

11) سرايىل سمايىل, «Jas qazaq» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, قر پرەزيدەنتٸنٸڭ باق سالاسى بويىنشا سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى

12) بولات باتىر, رەسپۋبليكالىق «ٷش قوڭىر» گازەتٸنٸڭ باس ديرەكتورى, باس رەداكتورى

13) نۇرلىبەك ساماتۇلى, رەسپۋبليكالىق «تاڭشولپان» ەدەبي-كٶركەم كٶپشٸلٸك جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى, جازۋشى

14) شولپان ۇعىبايقىزى, «اق بوساعا» گازەتٸنٸڭ قۇرىلتايشىسى, باس رەداكتور, «قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى وتباسى جەنە دەموگرافييالىق ساياسات كوميسسيياسى ۇيعارعان «ەيەل باسقارعان ٷزدٸك كەسٸپورىن» باسشىسى, قر  مەدەنيەت, اقپارات جەنە قوعامدىق كەلٸسٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇرمەت گراموتاسى, قر اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸ «اقپارات سالاسىنىڭ ٷزدٸگٸ» تٶسبەلگٸسٸنٸڭ, قر جۋرناليستەر وداعى ن.قۇلجانوۆا اتىنداعى سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ, قازاقستاننىڭ قۇرمەتتٸ جۋرناليسٸ

15) سايات قامشىگەر, «مٶلدٸر بۇلاق» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى, «سەرپەر» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاقستان جازۋشىلار جەنە جۋرناليستەر وداقتارىنىڭ مٷشەسٸ.

(حات كارانتين كەزٸندە جازىلىپ وتىرعاندىقتان قول قويۋ مٷمكٸندٸگٸ بولعان جوق. تۇلعالار حاتتى وقىپ, تولىق كەلٸسٸمٸن بەرگەن)