Qazaqstan musylmandary dini basqarmasy óziniń san-salaly qyzmeti aiasynda negizgi tórt baǵyt boiynsha jumystarǵa basymdyq beredi. Sonyń biri – qaiyrymdylyq.
Erjan qajy Malǵajyuly Bas múfti laýazymyna taǵaiyndalǵan soń qazaq balalaryn oqytyp, olardy otanshyldyq, patriottyq, imandylyq baǵytta tárbieleý máselesin kóterdi. Ol úshin oblys ortalyqtarynan qaiyrymdylyq mekemelerin ashý qajettigi týyndady...
«Shyn máninde, amaldar nietke bailanysty. Rasynda, adamǵa niet etkeni tiesili», – degen taǵylymdy hadis bar. Jaqsy niet jaqsylyqqa jeteleidi eken. Qaiyrymdy jandardyń demeýshiligimen Aqtaý qalasynda tuńǵysh ret qaiyrymdylyq mektebi ashyldy. Resmi ataýy – «Qazaqstan musylmandary dini basqarmasynyń «Aqtaý» Qaiyrymdylyq jeke mekemesi».
Respýblika deńgeiinde qyzmet atqaratyn «Aqtaý» Qaiyrymdylyq mekemesi áleýmettik, qaiyrymdylyq, mádeniet, bilim, qoǵam igiligi úshin ózge de izgi maqsattardy júzege asyrady. Aita ketetin jait, bul – qaiyrymdy adamdardyń erikti múliktik jarnalary negizinde qurylǵan kommertsiialyq emes uiym.
Mekeme óz qyzmetinde QR Konstitýtsiiasyn, Azamattyq Kodeksin, «Kommertsiialyq emes uiymdar týraly», «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy memlekettik jastar saiasaty týraly», «Balanyń quqyǵy týraly», «Bilim týraly», «Dini qyzmet jáne dini birlestikter týraly» Zańdaryn, sonymen qatar atalǵan mekeme týraly Dini basqarmanyń sheshimimen qabyldanǵan Jarǵyny basshylyqqa alady.
Qaiyrymdylyq mekeme qyzmetiniń negizgi maqsattary men mindetteri mynalar: jeke tulǵany imandylyqqa, adamgershilikke, ulttyq salt-dástúrge sai tárbieleý, balanyń ǵylymǵa, ónerge, ádebietke degen qyzyǵýshylyǵyn arttyryp, shyǵarmashylyq qabiletin damytý, olardy patriotizmge baýlý, tárbielenýshiniń densaýlyǵyn nyǵaityp, salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý, olardy ziiandy ádetterden (maskúnemdik, nashaqorlyq, zinaqorlyq, temekige áýestik, urlyq, t.b.), qaiyrymdylyq sharalaryn uiymdastyrý, dini-aǵartý jumystaryn júrgizý, Islam negizderin úiretý, dini oqý oryndaryna talapker daiyndaý, balanyń ómirge jáne ózine degen senimin arttyrý, elimizde otbasylyq qundylyqtardy nasihattaý, turmys jaǵdaiy tómen otbasylarǵa áleýmettik-rýhani kómek kórsetý, jetim balalardy áleýmettik qoldaý, t.b.
Mekemeniń ashylý saltanatyna Qazaqstan musylmandary dini basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múfti Erjan qajy Malǵajyuly qatysyp: «Búgin biz tarixi sáttiń kýágeri bolyp otyrmyz. Men bul kúndi kópten beri kútkenimdi jasyrmaimyn. Elimiz boiynsha tuńǵysh ret Aqtaý qalasynda Qazaqstan musylmandary dini basqarmasyna qarasty Qaiyrymdylyq mekemesi ashylyp otyr. Eń birinshi Qaiyrymdylyq mekemesiniń bul óńirde ashylýynyń ózindik máni men maǵynasy bar dep esepteimin. Óitkeni, Mańǵystaý óńiri keshegi el úshin erlik kórsetken batyr babalarymyzdyń izi qalǵan qasietti jer. Alla qalasa, mundai mekemeni ózge de oblystardan ashýdy josparlap otyrmyz», – dep atap ótti.
«Aqtaý» Qaiyrymdylyq mekemesi bir mezette 50 shákirtti qabyldai alady. Ǵimaratta dárishanalar, 3 qyzmettik páter, qonaq úi, shákirtterdiń jatyn oryndary, tárbieshiler bólmesi bar. Ótken jyly jaz mezgilinde 12 men 16 jas aralyǵyndaǵy 40 bala oqýǵa qabyldandy. Olarǵa tek dini dárister ǵana berilip qoimai, matematika, kórkem ádebiet, Islam tarihy, Qazaqstan tarihy pánderi oqytylyp, qysqametrajdy mýltfilmder de kórsetiledi. Sonymen qatar sporttyq oiyndar uiymdastyrylady. Ǵimarat Mańǵystaý oblystyq ortalyq meshitiniń aýlasynda ornalasqan.
«Biz eń birinshi balany adamgershilik pen toleranttylyqqa tárbielep, úlkenge qurmet, kishige izet kórsetýge baýlimyz. Muqtaj adamdarǵa kómek kórsetýge úiretemiz. Óitkeni, jastaiynan tárbielengen bala óskende ózgege ónege kórsete alady. Adam balasy jastyq shaqta aqparatty, bilimdi óziniń boiyna tez sińirip alady. Bul sátti ata-analar jiberip almaýy kerek. Dárister Dini basqarma bekitken sabaq kestesi boiynsha júrgiziledi. Bekitilgen pánderden bólek balalar úshin mádeni, rýhani, sporttyq is-sharalar da uiymdastyrylady. Qatysýshylar arasynda áleýmettik turmysy tómen, kópbalaly otbasynan shyqqan balalar men jetimder de boldy», – deidi «Aqtaý» Qaiyrymdylyq mekemesiniń direktory, QMDB-nyń Mańǵystaý oblysy boiynsha ókil imamy Smaiyl qajy Seiitbekov.
Halqymyzda: «Qaiyrymdylyq jasasań, qaiyryn óziń kóresiń», – degen naqyl sóz bar. Turmysy tómen, kópbalaly otbasydan shyqqan óskeleń urpaq osy Qaiyrymdylyq mekemesinde bilim alyp, rýhani dúnietanymyn baiytýda. Olar tamaqpen tegin qamtamasyz etiledi. Barǵan bala ári demalady, ári rýhani azyq alady. Onyń boiyna imandylyqpen qosa Otanǵa degen qurmet, súiispenshilik qundylyqtary egiledi.
Qaiyrymdylyq mekemesiniń qoǵamǵa tigizer birneshe paidalary bar. Atap aitqanda:
Birinshiden, jastardy jaqsylyqqa, izgilikke, qaiyrymdylyqqa tárbieleýdiń mol múmkindigi ashylady.
Ekinshiden, áleýmettik az qamtylǵan otbasylaryna materialdyq qoldaý kórsetiledi.
Úshinshiden, elimizde memleketshil, imandy jastar toby qalyptasady.
Tórtinshiden, Qaiyrymdylyq mekemesiniń túlekterin jumyspen qamtý, olardyń tańdaǵan mamandyqtary boiynsha oqýǵa túsirý máseleleri qarastyrylady.
Besinshiden, deni saý, kókirek kózi ashyq urpaq sabaqtastyǵy jalǵasady.
Altynshydan, hadiste: «Eń jaqsy adam – qoǵamǵa, elge paidasy tigen pende», – dep aitylǵandai, eń bastysy halyqqa paidasyn, sharapatyn tigizetin adam sany artady.
Óresi biik, paiymy keń, salmaqty, baiypty, imandy urpaq ulttyń uly maqsaty men muratyn oryndaýǵa úlken úles qospaq.
Elbasy kezekti Joldaýynda urpaqty ultjandylyqqa, óz betimen izdenýge tárbieleý qajettigin atap ótti. Bul – asa mańyzdy is.
Bizdiń qoǵamǵa óz isiniń maitalman mamany, imandy, janashyr, dástúrli qundylyqtardy qurmetteitin parasatty jastar qajet. Bilim men kórkem minezdi, ar men uiatty óz boiyna uialatqan adam eldiń igiligi úshin eren eńbek etpek.
Osynaý maqsattardy kózdeitin Qazaqstan musylmandary dini basqaramsyna qaraityn Qaiyrymdylyq mekemeleri bolashaqta qoǵamǵa mol paidasyn tigizedi degen úmittemiz.
Aǵabek QONARBAIULY,
QMDB Baspasóz bóliminiń meńgerýshisi
