قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسى ٶزٸنٸڭ سان-سالالى قىزمەتٸ اياسىندا نەگٸزگٸ تٶرت باعىت بويىنشا جۇمىستارعا باسىمدىق بەرەدٸ. سونىڭ بٸرٸ – قايىرىمدىلىق.
ەرجان قاجى مالعاجىۇلى باس مٷفتي لاۋازىمىنا تاعايىندالعان سوڭ قازاق بالالارىن وقىتىپ, ولاردى وتانشىلدىق, پاتريوتتىق, يماندىلىق باعىتتا تەربيەلەۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ. ول ٷشٸن وبلىس ورتالىقتارىنان قايىرىمدىلىق مەكەمەلەرٸن اشۋ قاجەتتٸگٸ تۋىندادى...
«شىن مەنٸندە, امالدار نيەتكە بايلانىستى. راسىندا, ادامعا نيەت ەتكەنٸ تيەسٸلٸ», – دەگەن تاعىلىمدى حاديس بار. جاقسى نيەت جاقسىلىققا جەتەلەيدٸ ەكەن. قايىرىمدى جانداردىڭ دەمەۋشٸلٸگٸمەن اقتاۋ قالاسىندا تۇڭعىش رەت قايىرىمدىلىق مەكتەبٸ اشىلدى. رەسمي اتاۋى – «قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ «اقتاۋ» قايىرىمدىلىق جەكە مەكەمەسٸ».
رەسپۋبليكا دەڭگەيٸندە قىزمەت اتقاراتىن «اقتاۋ» قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸ ەلەۋمەتتٸك, قايىرىمدىلىق, مەدەنيەت, بٸلٸم, قوعام يگٸلٸگٸ ٷشٸن ٶزگە دە ٸزگٸ ماقساتتاردى جٷزەگە اسىرادى. ايتا كەتەتٸن جايت, بۇل – قايىرىمدى ادامداردىڭ ەرٸكتٸ مٷلٸكتٸك جارنالارى نەگٸزٸندە قۇرىلعان كوممەرتسييالىق ەمەس ۇيىم.
مەكەمە ٶز قىزمەتٸندە قر كونستيتۋتسيياسىن, ازاماتتىق كودەكسٸن, «كوممەرتسييالىق ەمەس ۇيىمدار تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتٸك جاستار ساياساتى تۋرالى», «بالانىڭ قۇقىعى تۋرالى», «بٸلٸم تۋرالى», «دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر تۋرالى» زاڭدارىن, سونىمەن قاتار اتالعان مەكەمە تۋرالى دٸني باسقارمانىڭ شەشٸمٸمەن قابىلدانعان جارعىنى باسشىلىققا الادى.
قايىرىمدىلىق مەكەمە قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتتارى مەن مٸندەتتەرٸ مىنالار: جەكە تۇلعانى يماندىلىققا, ادامگەرشٸلٸككە, ۇلتتىق سالت-دەستٷرگە ساي تەربيەلەۋ, بالانىڭ عىلىمعا, ٶنەرگە, ەدەبيەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, شىعارماشىلىق قابٸلەتٸن دامىتۋ, ولاردى پاتريوتيزمگە باۋلۋ, تەربيەلەنۋشٸنٸڭ دەنساۋلىعىن نىعايتىپ, سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىن قالىپتاستىرۋ, ولاردى زيياندى ەدەتتەردەن (ماسكٷنەمدٸك, ناشاقورلىق, زيناقورلىق, تەمەكٸگە ەۋەستٸك, ۇرلىق, ت.ب.), قايىرىمدىلىق شارالارىن ۇيىمداستىرۋ, دٸني-اعارتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, يسلام نەگٸزدەرٸن ٷيرەتۋ, دٸني وقۋ ورىندارىنا تالاپكەر دايىنداۋ, بالانىڭ ٶمٸرگە جەنە ٶزٸنە دەگەن سەنٸمٸن ارتتىرۋ, ەلٸمٸزدە وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ, تۇرمىس جاعدايى تٶمەن وتباسىلارعا ەلەۋمەتتٸك-رۋحاني كٶمەك كٶرسەتۋ, جەتٸم بالالاردى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ, ت.ب.
مەكەمەنٸڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى, باس مٷفتي ەرجان قاجى مالعاجىۇلى قاتىسىپ: «بٷگٸن بٸز تاريxي سەتتٸڭ كۋەگەرٸ بولىپ وتىرمىز. مەن بۇل كٷندٸ كٶپتەن بەرٸ كٷتكەنٸمدٸ جاسىرمايمىن. ەلٸمٸز بويىنشا تۇڭعىش رەت اقتاۋ قالاسىندا قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنا قاراستى قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸ اشىلىپ وتىر. ەڭ بٸرٸنشٸ قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸنٸڭ بۇل ٶڭٸردە اشىلۋىنىڭ ٶزٸندٸك مەنٸ مەن ماعىناسى بار دەپ ەسەپتەيمٸن. ٶيتكەنٸ, ماڭعىستاۋ ٶڭٸرٸ كەشەگٸ ەل ٷشٸن ەرلٸك كٶرسەتكەن باتىر بابالارىمىزدىڭ ٸزٸ قالعان قاسيەتتٸ جەر. اللا قالاسا, مۇنداي مەكەمەنٸ ٶزگە دە وبلىستاردان اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», – دەپ اتاپ ٶتتٸ.
«اقتاۋ» قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸ بٸر مەزەتتە 50 شەكٸرتتٸ قابىلداي الادى. عيماراتتا دەرٸسحانالار, 3 قىزمەتتٸك پەتەر, قوناق ٷي, شەكٸرتتەردٸڭ جاتىن ورىندارى, تەربيەشٸلەر بٶلمەسٸ بار. ٶتكەن جىلى جاز مەزگٸلٸندە 12 مەن 16 جاس ارالىعىنداعى 40 بالا وقۋعا قابىلداندى. ولارعا تەك دٸني دەرٸستەر عانا بەرٸلٸپ قويماي, ماتەماتيكا, كٶركەم ەدەبيەت, يسلام تاريحى, قازاقستان تاريحى پەندەرٸ وقىتىلىپ, قىسقامەتراجدى مۋلتفيلمدەر دە كٶرسەتٸلەدٸ. سونىمەن قاتار سپورتتىق ويىندار ۇيىمداستىرىلادى. عيمارات ماڭعىستاۋ وبلىستىق ورتالىق مەشٸتٸنٸڭ اۋلاسىندا ورنالاسقان.
«بٸز ەڭ بٸرٸنشٸ بالانى ادامگەرشٸلٸك پەن تولەرانتتىلىققا تەربيەلەپ, ٷلكەنگە قۇرمەت, كٸشٸگە ٸزەت كٶرسەتۋگە باۋليمىز. مۇقتاج ادامدارعا كٶمەك كٶرسەتۋگە ٷيرەتەمٸز. ٶيتكەنٸ, جاستايىنان تەربيەلەنگەن بالا ٶسكەندە ٶزگەگە ٶنەگە كٶرسەتە الادى. ادام بالاسى جاستىق شاقتا اقپاراتتى, بٸلٸمدٸ ٶزٸنٸڭ بويىنا تەز سٸڭٸرٸپ الادى. بۇل سەتتٸ اتا-انالار جٸبەرٸپ الماۋى كەرەك. دەرٸستەر دٸني باسقارما بەكٸتكەن ساباق كەستەسٸ بويىنشا جٷرگٸزٸلەدٸ. بەكٸتٸلگەن پەندەردەن بٶلەك بالالار ٷشٸن مەدەني, رۋحاني, سپورتتىق ٸس-شارالار دا ۇيىمداستىرىلادى. قاتىسۋشىلار اراسىندا ەلەۋمەتتٸك تۇرمىسى تٶمەن, كٶپبالالى وتباسىنان شىققان بالالار مەن جەتٸمدەر دە بولدى», – دەيدٸ «اقتاۋ» قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸنٸڭ ديرەكتورى, قمدب-نىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا ٶكٸل يمامى سمايىل قاجى سەيٸتبەكوۆ.
حالقىمىزدا: «قايىرىمدىلىق جاساساڭ, قايىرىن ٶزٸڭ كٶرەسٸڭ», – دەگەن ناقىل سٶز بار. تۇرمىسى تٶمەن, كٶپبالالى وتباسىدان شىققان ٶسكەلەڭ ۇرپاق وسى قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸندە بٸلٸم الىپ, رۋحاني دٷنيەتانىمىن بايىتۋدا. ولار تاماقپەن تەگٸن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. بارعان بالا ەرٸ دەمالادى, ەرٸ رۋحاني ازىق الادى. ونىڭ بويىنا يماندىلىقپەن قوسا وتانعا دەگەن قۇرمەت, سٷيٸسپەنشٸلٸك قۇندىلىقتارى ەگٸلەدٸ.
قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸنٸڭ قوعامعا تيگٸزەر بٸرنەشە پايدالارى بار. اتاپ ايتقاندا:
بٸرٸنشٸدەن, جاستاردى جاقسىلىققا, ٸزگٸلٸككە, قايىرىمدىلىققا تەربيەلەۋدٸڭ مول مٷمكٸندٸگٸ اشىلادى.
ەكٸنشٸدەن, ەلەۋمەتتٸك از قامتىلعان وتباسىلارىنا ماتەريالدىق قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, ەلٸمٸزدە مەملەكەتشٸل, يماندى جاستار توبى قالىپتاسادى.
تٶرتٸنشٸدەن, قايىرىمدىلىق مەكەمەسٸنٸڭ تٷلەكتەرٸن جۇمىسپەن قامتۋ, ولاردىڭ تاڭداعان ماماندىقتارى بويىنشا وقۋعا تٷسٸرۋ مەسەلەلەرٸ قاراستىرىلادى.
بەسٸنشٸدەن, دەنٸ ساۋ, كٶكٸرەك كٶزٸ اشىق ۇرپاق ساباقتاستىعى جالعاسادى.
التىنشىدان, حاديستە: «ەڭ جاقسى ادام – قوعامعا, ەلگە پايداسى تيگەن پەندە», – دەپ ايتىلعانداي, ەڭ باستىسى حالىققا پايداسىن, شاراپاتىن تيگٸزەتٸن ادام سانى ارتادى.
ٶرەسٸ بيٸك, پايىمى كەڭ, سالماقتى, بايىپتى, يماندى ۇرپاق ۇلتتىڭ ۇلى ماقساتى مەن مۇراتىن ورىنداۋعا ٷلكەن ٷلەس قوسپاق.
ەلباسى كەزەكتٸ جولداۋىندا ۇرپاقتى ۇلتجاندىلىققا, ٶز بەتٸمەن ٸزدەنۋگە تەربيەلەۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل – اسا ماڭىزدى ٸس.
بٸزدٸڭ قوعامعا ٶز ٸسٸنٸڭ مايتالمان مامانى, يماندى, جاناشىر, دەستٷرلٸ قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەيتٸن پاراساتتى جاستار قاجەت. بٸلٸم مەن كٶركەم مٸنەزدٸ, ار مەن ۇياتتى ٶز بويىنا ۇيالاتقان ادام ەلدٸڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن ەرەن ەڭبەك ەتپەك.
وسىناۋ ماقساتتاردى كٶزدەيتٸن قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارامسىنا قارايتىن قايىرىمدىلىق مەكەمەلەرٸ بولاشاقتا قوعامعا مول پايداسىن تيگٸزەدٸ دەگەن ٷمٸتتەمٸز.
اعابەك قوناربايۇلى,
قمدب باسپاسٶز بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ
