Bulai demei-aq musylman jáne ózgeler dep alaiyq. Dini tanym boiynsha musylmandar jánnátqa barady da, ózgeler... Iá, olar musylmandar barǵan jerge bara almaidy. Sebebi... Sebep kóp. Eń bastysy, olar Allany moiyndamaidy. Al biz moiyndaimyz.
Demek, Allany moiyndap, jánnátqa laiyq bolǵan adamdar qai turǵydan da ózgelerden biik turady. Sondyqtan bolashaq jánnáttyqtar oǵan qol jetkize almaǵandarǵa úlgi bolýy tiis. Sondai jánnátqa barýǵa quqyly eldiń biri - bizbiz. Alaida bizdi úlgi tuta qoiaiyn dep júrgen ózge elderdi ázirge kóre qoiǵanymyz joq. Al biz sońyna túsip, qataryna qosylýǵa talpynyp júrgen elder... Iá, olardyń qai elder ekenin biz jaqsy bilemiz. Bilgennen keiin de "Olardyń jánnáty osy jerde" dep ózimizdi jubatyp qoiamyz. Jubatyp emes, soǵan senemiz. Maqul, ekonomikany, ózge de solar qol jetkizgen ǵylymi jetistikterdi jiyp qoialyq. Áitse de sol jetistikterdiń bári bir kezeńde tek musylman elderine tán bolǵandyǵyn da qaperge sala ketkimiz keledi. Al sol kóshbasshylyqtan biz qalai aiyrylyp qaldyq? Sebebi... Bir-aq sebep bar. Moiyndaý kerek. Biz islam dini qalyptastyrǵan ómirsaltyn ustanbaimyz. Ony jalpy eshqandai musylman elderi ustanbaidy.
Bilgen jón. Islam - ol tek dini ǵibadat emes. Iman - musylmandyq kiim úlgisimen, saqalmen, xidjappen ólshenbeidi. Ókinishke qarai, biz tek osy syrtqy formany ǵana din retinde saqtap qaldyq ta onyń rýxyn joǵaltyp aldyq.
Keshegi KSRO xalqyn eske alaiyq. Qazir musylmanbyz dep meshitten shyqpaityndar ol xalyq qolyna sý quiýǵa da jaramaidy. Jer betinde KSRO xalqyndai adal, olardai qanaǵatshyl, olardai patriot xalyq bolǵan emes. Al dini turǵyda saralasaq... Iá. Bári kápir. Sonda musylmandar jánnátqa ustanǵan álgi syrtqy formasy úshin bara ma?
Bilgen jón. KSRO ideologiiasy óz xalqy boiyna islam dininiń biz tárki etken rýxyn ege aldy. Sóitti de jánnátty kommýnizm uǵymyna almastyrdy. Búkil KSRO xalqy soǵan sendi. Sol senim olardy kommýnizmge jetkizdi. Biz tárki etken rýxani qýat dinsiz qaýymnyń ózin jer betindegi "jánnátqa" alyp kirdi. Al biz...
Iá, ázirge 50 eldiń sońynda ilbip kele jatyrmyz. Dinge bet burdyq. Meshitterimiz de jetkilikti. Saqaldylarymyz da az emes. Oranǵan qyzdar da barshylyq. Biraq...
Ekonomika men ǵylymi jetistikti taǵy da qoia turalyq. Shamaly mádeniet jaǵyna oiysaiyqshy. Bul turǵyda da biz álgi damyǵan 50 el xalqy qolyna sý quia almaimyz. Máselen, qora-qopsymyz ben kósheni taza ustaý úshin bai bolýdyń qajeti joq. Úlkenge qurmet, kishige izet bildirý úshin bai bolýdyń qajeti joq. Osylai jalǵastyra berýge bolady.
Iá, KSRO xalqy baqytty edi. Sebebi, olar kommýnizmge qol jetkizetindikterine sendi. Sol siiaqty musylmandar da jánnátqa baratyndyqtaryna senedi. Kommýnister óz ideiasy úshin jandaryn qiia alady. Musylmandyqtyń búgingi beinesi: sálafiler men ýaxabiler de sondai qadamǵa bara alady. Osy jerde kákir bar. Kommýnisterdiki durys. Sebebi olarda "iman" bar. Olardaǵy imani qýat "Alla joq" degenge negizdelgen. Al ondai qadamǵa barǵan sálafi men ýaxabilerde rýx joq. Sondyqtan jalań formadaǵy "iman" men kommýnister seniminde eshqandai aiyrmashylyq bolmaidy. Salystyrmaly túrde alsaq, kommýnister senimi joǵary turady. Sebebi olarǵa senimine orai materiiadan udaiy qýat kelip turady. Al sálafilerge ondai baqyt ta buiyrmaǵan.
Biz uǵynyqtylyq úshin islam dinine tán rýxani qundylyqty iemdene alǵan KSRO xalqy jetistikterin tilge tiek ettik. Mine, sol siiaqty ózge damyǵan elderdiń bári islam dini alyp kelgen adami qundylyqtardy óz xalqy boiyna daryta aldy. Al musylmandar... Iá. Tek formasyn ǵana ustap qaldy. Sondyqtan biz óz rýxymen úndesken dástúrli dinimizben qaita qaýyshýymyz kerek.
Sońǵy saýal. Musylmandar nege órkeniet kóshine ilese almai qalyp qoidy? Bul saýal jaýabyn myna támsilden ańǵarýǵa bolady.
Mońǵol bileýshisi Hýlagý 1258-jyly Baǵdatty jaýlap alady. Musylmandardy qoidai qyryp, qandaryn sýdai shashady. Qalalar qiratylyp, Didjlá ózeni birneshe kún qan aralasa aǵady. Islam qundylyqtary qiratylyp, kitaptar órteledi. Jeńisine masattanǵan Hýlagý eń uly islam ǵulamasymen kezdeskisi keletinin aityp, jar salady. Basyna qaýip tónse de onymen kezdesýge Kadyxan xazreti barady. Hýlagý oǵan: "Meni senderdiń elderińe ne alyp keldi?" dep suraidy. Oǵan Kadyxan: "Seni bul jerge bizdiń amaldarymyz alyp keldi. Biz ózimizge berilgen nyǵmetterdiń qadirin bile almadyq. Negizgi maqsatymyzdy umytyp, laýazym, bailyq, mansap qýyp nápsimizge erip saýyq-sairan qurdyq. Sondyqtan Alla Taǵala bizden bul nyǵmetterdi alý úshin seni jiberdi" deidi. Sonda Hýlagý: "Meni bul jerden kim shyǵarady?" dep suraidy. Oǵan Kadyxan: "Seni bul jerden shyǵarý da bizdiń qolymyzda. Eger biz óz qateligimizdi túsinip, táýbege kelsek, jibergen aǵattyqtarymyzdan sabaq alyp ózimizdi túzetsek, sen de bul jerde kóp turaqtai almassyń" dep jaýap beredi.
Endi ózimizge nazar salaiyq. Siz ben biz musylmanbyz. Allanyń óz jánnátyna laiyq kórgen qalaýly adamdarymyz. Solai ma? Solaiy solai. Biraq sál-pál yńǵaisyzdanatyn siiaqtysyń, á?! Sebebi... Sebep kóp...
Qudiiar Bilál,
Ult portaly
.jpg)