Foto: Májilis
Qańtar oqiǵasyna 4 jyl toldy. Osy rette Májilis depýtaty Ermurat Bapi jýrnalisterge "Qandy Qańtar" týraly pikir aitty. Onyń sózinshe Qańtar oqiǵasyna deiin Qazaqstandaǵy saiasi bilik bir ortalyqqa tolyq baǵynbaǵan. Bul týraly Ult.kz habarlaidy.
Onyń aitýynsha, sol kezeńde elde qos bilikke uqsas jaǵdai qalyptasqan. Bir jaǵynda eks-prezident Nursultan Nazarbaev Ulttyq qaýipsizdik keńesiniń tóraǵasy retinde otyrsa, ekinshi jaǵynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev prezidenttik qyzmetti atqardy.
«Qańtar oqiǵasyna deiin eldegi saiasi bilik bir ortalyqqa baǵyndy dep aita almaimyz. Al Qańtardan keiin biliktiń barlyǵy bir saiasi ortalyqtyń qolyna jinaldy. Menińshe, Qańtardyń eń negizgi nátijesi – osy», – dedi Ermurat Bapi.
Depýtat Qańtardan keiin elde birqatar saiasi jáne áleýmettik ózgerister bolǵanyn atap ótti. Onyń aitýynsha, referendým ótkizildi, sailaý júiesi belgili bir deńgeide jańartyldy. Sonymen qatar áleýmettik salada da ózgerister baiqaldy.
«Muǵalimder men dárigerlerdiń jalaqysy kóterildi, áleýmettik baǵyttaǵy sheshimder qabyldandy. Sailaý júiesinde de ózgerister boldy. Bulardyń barlyǵy – Qańtardan keiingi kezeńniń nátijesi», – dedi ol.
Ermurat Bapi Qańtar oqiǵasyn halyq uiymdastyrdy degen pikirmen kelispeitinin de ashyq aitty. Onyń sózinshe, Jańaózende bastalǵan gaz baǵasyna qatysty narazylyqty halyq bastapqyda qoldaǵanymen, keiin jaǵdaidy basqa kúshter paidalanyp ketken.
«Qańtar oqiǵasyn halyq uiymdastyrǵan joq. Ony uiymdastyrǵan – nazarbaevshylar, eski Qazaqstannyń ókilderi. Oǵan oppozitsiia da, qoǵam da qatysqan joq. Ártúrli radikaldy toptar, dini ekstremizm men teris aǵym ókilderi aralasty», – dedi depýtat.
Sondai-aq ol dál osyndai jaǵdaidyń qaita qaitalanýy ekitalai dep esepteidi. Onyń aitýynsha, elde qymbatshylyq máselesi bar bolǵanymen, Qańtar oqiǵasyna alyp keletindei kúiip-janyp turǵan sebep baiqalmaidy.
«Belgili bir oqiǵalar bolýy múmkin, biraq Qańtarǵa túrtki bolatyn deńgeidegi máseleni kórip turǵan joqpyn», – dedi ol.
Ermurat Bapidiń pikirinshe, Qańtardan keiin qabyldanǵan barlyq ózgerister – biliktiń sol oqiǵadan alǵan sabaǵynyń nátijesi. Ol negizgi saiasi jáne basqarý júiesindegi reformalar sońǵy úsh jylda júzege asqanyn atap ótti.
«Prezident Toqaev 2019 jyly bilikke keldi. Biraq eldegi negizgi saiasi, qoǵamdyq jáne memlekettik basqarý salasyndaǵy ózgeristerdiń barlyǵy Qańtardan keiin bastaldy», – dedi depýtat.
2022 jylǵy Qańtar oqiǵasy Mańǵystaý oblysyndaǵy Jańaózen qalasynda suiytylǵan gaz baǵasynyń qymbattaýyna bailanysty bastalǵan narazylyqtan órbidi. Keiin beibit sherýler birqatar óńirde jappai tártipsizdikke, qarýly qaqtyǵystarǵa ulasty.
Resmi bilik málimetinshe, el boiynsha memlekettik jáne strategiialyq nysandarǵa shabýyl jasalyp, quqyq qorǵaý organdaryna qarsy uiymdasqan qarýly toptar áreket etken. Prezident Qasym-Jomart Toqaev bul oqiǵalardy memlekettik tóńkeris jasaý áreketi dep baǵalady. Memleket basshysy elge shamamen 20 myń, keiin «40 myńǵa deiin terrorist qatysqan» dep málimdep, olardyń ishinde shetelden kelgen daiyndalǵan radikaldar bolǵanyn aitty.
Osyǵan bailanysty Qazaqstanda tótenshe jaǵdai engizilip, UQShU bitimgershilik kúshteri shaqyryldy. Resmi málimetke sáikes, Qańtar oqiǵasy kezinde 238 adam qaza tapty, myńdaǵan azamat túrli deńgeide jaraqat aldy, birneshe myń adam ustaldy.
Qańtardan keiin elde Konstitýtsiialyq reforma júrgizilip, referendým ótti, sailaý júiesi jańartyldy jáne bilik qurylymynda birqatar ózgerister júzege asyryldy.
