Apat emei nemene! Jazylýy men aitylýy sáikes kelmese - álipbiimizdiń quny qanshalyqty? Osyndai erekshe dybystarmen erekshelenip turatyn tilimiz bara-bara ásem úndestiginen airylyp qalmai ma? Búginde jalǵyz «ń» emes, «á», «y», «i», «ǵ», «H» áripteriniń de dybystalý hali múshkil...
... Ulttyq arnada «Qazaqstan barysyn» júrgizip otyrǵan eki júrgizýshiniń biri - qazaqsha «ń» dybysyn dybystai almaityn saqaýdyń naq ózi eken: «bizdin», «kilemnin», «eki myn…», “sonynda”, «jenis»… Qazaqy qanymyzdy qainatyp jiberdi. Tilin sýyryp turyp burasań ǵoi nálettiń… Mundai soraqylyqtan basqa arnalar da kende emes. Tiliniń aqaýy (defekti) bar saqaý júrgizýshilerdi teledidardan jedel alastatpasa juqpaly aýrý asqyndap, urpaqtan urpaqqa taralýy múmkin... (Defekt - aqaý, kemistik, múkistik, tabiǵi kemdik aýrýy, tuqym qýalaityn dert).
***
«...qazaqtyń basqa uryp sanaýǵa bolatyn álipbilerin kúni búginge deiin durystap dybystai almai, «ń»-dy «n» dep dybystap, shatasyp júrgen myqtylarymyz qanshama? Kúńirengen kúizelis osydan artyq bolar ma?» Ámýal Áýelqanuly. «Kelege salar keleli is – álipbi jaily».«Qazaq.rý».
«...daýystyń tony qulaqqa túrpidei tietin, tili jutań ári bydyq, sózi óshkin, «ń» men «i»-niń ózin durys dybystai almaityn, ernin sylpyldatyp, eki qolyn jóndi-jónsiz erbeńdetip, stendapqa erbeńdep shyǵa keletin telejúrgizýshiler men reporterler kóbeidi».
Qýandyq Shamahaiuly. «Beti jyltyrdyń bári telejúrgizýshi bola sala ma?», «Abai-aqparat».
***
ENDEShE «Ń»-DY DYBYSTAÝDY ÚIRENEIIK:
«...«ń» dybysyn durys aitqyzý úshin baladan «n» dybysyn sozyp aitýyn ótinemiz. Osy kezde logoped shpatelmen nemese logopediialyq zondpen tildi jumsaq tańdaiǵa sheiin iterip tildiń túbirin jumsaq tańdaiǵa tigizip ustap turý kerek. Sóitip «ń» dybysyn sozyp jeke aitýǵa daǵdylandyrady. Dybys aitýǵa mashyqtandyrýdy aldymen jabyq býynnan bastaǵan jón. Birinshiden «ń» dybysy qazaq tilinde sóz basynda kezdespeidi, ekinshiden «ń» dybysy jabyq býyndy anyq estiledi. Mynandai da ádis paidalanýǵa bolady. "M" dybysyn aitqyzý kezinde erindi eki saýsaqpen ashyp ustap turý kerek. «Ń» dybysyn qoiýda tórtinshi ádisti de qoldanýǵa bolady. Ol ádis uqsas dybystarmen kezekpen býyn aitqyzý arqyly «ń» dybysyn aitqyzýǵa daǵdylandyrý. Mysaly: an-ań, on-oń, yn-yń, ón-óń, in-iń, un-uń...». "Logopediialyq gimnastika ótkizý tehnologiiasy", «defektologkz»
Qali Joldasovtyń feisbýktegi jazbasynan
