اپات ەمەي نەمەنە! جازىلۋى مەن ايتىلۋى سەيكەس كەلمەسە - ەلٸپبيٸمٸزدٸڭ قۇنى قانشالىقتى? وسىنداي ەرەكشە دىبىستارمەن ەرەكشەلەنٸپ تۇراتىن تٸلٸمٸز بارا-بارا ەسەم ٷندەستٸگٸنەن ايرىلىپ قالماي ما? بٷگٸندە جالعىز «ڭ» ەمەس, «ە», «ى», «ٸ», «ع», «ھ» ەرٸپتەرٸنٸڭ دە دىبىستالۋ حالٸ مٷشكٸل...
... ۇلتتىق ارنادا «قازاقستان بارىسىن» جٷرگٸزٸپ وتىرعان ەكٸ جٷرگٸزۋشٸنٸڭ بٸرٸ - قازاقشا «ڭ» دىبىسىن دىبىستاي المايتىن ساقاۋدىڭ ناق ٶزٸ ەكەن: «بٸزدٸن», «كٸلەمنٸن», «ەكٸ مىن…», “سونىندا”, «جەنٸس»… قازاقى قانىمىزدى قايناتىپ جٸبەردٸ. تٸلٸن سۋىرىپ تۇرىپ بۇراساڭ عوي نەلەتتٸڭ… مۇنداي سوراقىلىقتان باسقا ارنالار دا كەندە ەمەس. تٸلٸنٸڭ اقاۋى (دەفەكتٸ) بار ساقاۋ جٷرگٸزۋشٸلەردٸ تەلەديداردان جەدەل الاستاتپاسا جۇقپالى اۋرۋ اسقىنداپ, ۇرپاقتان ۇرپاققا تارالۋى مٷمكٸن... (دەفەكت - اقاۋ, كەمٸستٸك, مٷكٸستٸك, تابيعي كەمدٸك اۋرۋى, تۇقىم قۋالايتىن دەرت).
***
«...قازاقتىڭ باسقا ۇرىپ ساناۋعا بولاتىن ەلٸپبيلەرٸن كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن دۇرىستاپ دىبىستاي الماي, «ڭ»-دى «ن» دەپ دىبىستاپ, شاتاسىپ جٷرگەن مىقتىلارىمىز قانشاما? كٷڭٸرەنگەن كٷيزەلٸس وسىدان ارتىق بولار ما?» ەمۋال ەۋەلقانۇلى. «كەلەگە سالار كەلەلٸ ٸس – ەلٸپبي جايلى».«قازاق.رۋ».
«...داۋىستىڭ تونى قۇلاققا تٷرپٸدەي تيەتٸن, تٸلٸ جۇتاڭ ەرٸ بىدىق, سٶزٸ ٶشكٸن, «ڭ» مەن «ٸ»-نٸڭ ٶزٸن دۇرىس دىبىستاي المايتىن, ەرنٸن سىلپىلداتىپ, ەكٸ قولىن جٶندٸ-جٶنسٸز ەربەڭدەتٸپ, ستەنداپقا ەربەڭدەپ شىعا كەلەتٸن تەلەجٷرگٸزۋشٸلەر مەن رەپورتەرلەر كٶبەيدٸ».
قۋاندىق شاماحايۇلى. «بەتٸ جىلتىردىڭ بەرٸ تەلەجٷرگٸزۋشٸ بولا سالا ما?», «اباي-اقپارات».
***
ەندەشە «ڭ»-دى دىبىستاۋدى ٷيرەنەيٸك:
«...«ڭ» دىبىسىن دۇرىس ايتقىزۋ ٷشٸن بالادان «ن» دىبىسىن سوزىپ ايتۋىن ٶتٸنەمٸز. وسى كەزدە لوگوپەد شپاتەلمەن نەمەسە لوگوپەدييالىق زوندپەن تٸلدٸ جۇمساق تاڭدايعا شەيٸن يتەرٸپ تٸلدٸڭ تٷبٸرٸن جۇمساق تاڭدايعا تيگٸزٸپ ۇستاپ تۇرۋ كەرەك. سٶيتٸپ «ڭ» دىبىسىن سوزىپ جەكە ايتۋعا داعدىلاندىرادى. دىبىس ايتۋعا ماشىقتاندىرۋدى الدىمەن جابىق بۋىننان باستاعان جٶن. بٸرٸنشٸدەن «ڭ» دىبىسى قازاق تٸلٸندە سٶز باسىندا كەزدەسپەيدٸ, ەكٸنشٸدەن «ڭ» دىبىسى جابىق بۋىندى انىق ەستٸلەدٸ. مىنانداي دا ەدٸس پايدالانۋعا بولادى. "م" دىبىسىن ايتقىزۋ كەزٸندە ەرٸندٸ ەكٸ ساۋساقپەن اشىپ ۇستاپ تۇرۋ كەرەك. «ڭ» دىبىسىن قويۋدا تٶرتٸنشٸ ەدٸستٸ دە قولدانۋعا بولادى. ول ەدٸس ۇقساس دىبىستارمەن كەزەكپەن بۋىن ايتقىزۋ ارقىلى «ڭ» دىبىسىن ايتقىزۋعا داعدىلاندىرۋ. مىسالى: ان-اڭ, ون-وڭ, ىن-ىڭ, ٶن-ٶڭ, ٸن-ٸڭ, ۇن-ۇڭ...». "لوگوپەدييالىق گيمناستيكا ٶتكٸزۋ تەحنولوگيياسى", «defektologkz»
قالي جولداسوۆتىڭ فەيسبۋكتەگٸ جازباسىنان
