Islam Qabýluly. "Qiialymyzda qalqyǵan bolmysty umyttyq joqtaýdy..."

Islam Qabýluly. "Qiialymyzda qalqyǵan bolmysty umyttyq joqtaýdy..."

Islam Abdirahmanov Qabýluly 1999 jyly, tamyzdyń 15-i kúni Mańǵystaý oblysy, Qaraqiia aýdany, Quryq kentinde dúniege kelgen. Birneshe oblystyq, respýblikalyq músháiralardyń jeńimpazy. Nur-Sultan qalasynda ótkizilgen «Jastar jalyny» jyr baiqaýynyń gran-pri iegeri.

«Syralǵy» atty jyr jinaǵynyń avtory. Qazirgi tańda Nur-Sultan qalasyndaǵy Eýraziia Gýmanitarlyq institýty filologiia fakýltetiniń «qazaq tili jáne ádebieti» bóliminde bilim alýda.

"Ult portaly" jas aqynnyń bir top óleńin erekshe yqylaspen oqyrman nazaryna usynyp otyr. Endeshe, marhabat! Oqi otyryńyz!


5:40

(Nur-Sultan. Balkon. Sát. Qarasha)

Beikúná pende boz ala tańnan mysqal kúná tabýǵa jantalasatyny nelikten? Túpsanadaǵy Táńirin joǵaltyp alǵan jezókshedei ómirdiń «aldamshy illiýziiasyna» arbalǵan qulqyn sáridegi qarbalas - jer betin alyp jyndyhanadai elestetedi...

Qundylyqtarymyzdyń ishindegi ala sharbaq qirap,

Irgesindegi tańǵajaiyp ditsentra taptaldy.

Qiialymyzda qalqyǵan bolmysty

umyttyq joqtaýdy.

 

Aýyzdyq kórmegen albaty bulqynysymyzdyń,

Ujdan aldyndaǵy dáýirlik silkinisimizdiń,

Túnekti tastai qashqan umtylysymyzdyń,

saǵymǵa saýyldy bári.

 

Aýasyz bos keńistikti kezip,

Resmi túzilý formýlasyn izdeimin izgi sezimderimniń.

 

qabaǵy isińki shamdardyń astynda,

júregi loblyǵan asfalttyń ústinde,

alqyna demikken ainanyń aldynda,

Kózimnen....

Beikúná kózińnen bezindim!

 

Jesir úmitimdi arqalap,

Kieli kitaptai kúrsinip,

Qaýymdy qarǵystan qalqalap,

Qarańǵylyq qushaǵynda toryǵyp,

taýlarǵa arqa súiedim.

 

Eriksiz týý men ólýdiń arasyndaǵy

Azattyǵyma súisinip,

Mápelep,

Qasterlep,

jas kernep - qaraimyn, dármensiz.

 

Óner ojdany.

(artistic consciense)

Sýyq sarai. Ekran.

Álem-jálem jarnama.

Synyq qanat - Teatr.

Ýa, roial sarnama!

Tityqtaǵan Orkestr -

Bastaldy ma, Drama?

Beisharalar tobyry,

Sahnaǵa shyǵady, á?

 

Kartinalar tym kúńgirt,

Qus shoqaqtap sekirgen

Aktrisa - ajarsyz.

Keneýi ábden ketilgen,

Jalyqtyrǵan stsenarii,

Rejisser - kem talant,

Mekirenip kekirgen.

 

Primadonna - tálpishteý,

rólin nashar somdady,

qalt-qult etken ártister,

túkke alǵysyz birdeńe,

Qoiatyny o nesi?

Jetpeidi me óresi?

(bolmysymdy qorlady)

 

Grimmderi ǵajaiyp,

qatyrǵan-dy o jaǵyn.

Tanaýyma tyǵyldy,

Kúlimsi iisi lojanyń.

Qoiylymǵa qusqym kep,

áreń shydap otyrmyn.

Kózderimmen kereńmin.

Qulaǵymmen soqyrmyn.

 

Máresine jaqyndap,

qaldy mine, Drama.

kórermender kóńilsiz,

qol soǵýǵa turady,á?

 

Pan-determenism 

Qarakóleńke mezgilde…

Úidi irgelei inemen tepship shyqqan

surǵylt jolaq jatyr;

Shatyrdan sorǵalaǵan shyq tamshylary - 

beine bir joqtan yrshyp shyqqan sáýledei

nemese fizikalyq sekiristerdiń nátijesi.

 

Býrjýaziialyq ustanymdaǵy qala tynysy;

Tejeýishter syryly men avtomobilder dybysy –

Qulaǵyn sarsytqan tamshy - sý aǵar boiymen,

Óte baiaý syrǵydy...

 

Dimkás júregin – qońyltaqsý sezimi kernep,

qansha aiazdy ańsasyn,

qansha býǵa ainalsyn,

qaitalamaǵy bir taǵdyr ekenine kóndikti.

 

Boikúiezdikten arylyp, shapshań syrǵi jóneldi,

Jan azaby sińip qalǵan qabyrǵany jorǵalai,

qapas syrtyndaǵy álemge tóngisi kelip,

qapas syrtyndaǵy álemdi kórgisi kelip…

  

Wein,weiber and Gesand 

(Sharap áiel jáne jyr)

Syńǵyr kúlkiń sáýegeidiń túsindegi Áz-ázil!

Sáýlesimen janymnyń qaltarysyn úńgidi,

Bultsyz, jasyl-kógildir aspanǵa oqyp aza-jyr,

Shashsyn nuryn - shattyqqa shyrpy tigiz, shyraǵym.

Eski shegin aýystyr, gitarańnyń qulaǵyn -

Kúiin keltir basqa ǵyp, qarsy kelsin, kim, meili...

 

Mártebeli mýzyka júregimdi terbeidi,

Mahabb-a-at pa? Mahabbat - bátýásiz sandyraq,

Sulýlyqqa sert berip, sógitilgim kelmeidi,

Butaqtarmen tumandy seiiltýim zańdy ma?

Oń jaǵasy ózenniń kózdiń jasyn bir syǵyp,

Sol jaǵasy ózenniń taqsiretine tunshyǵyp,

Jel aqtarǵan qumdaqta altyn shaǵyl demigip,

Jaǵasynda oilardyń sher-kóbigim tógilip,

Yshqynysym tóldeidi, yshqynysym tóldeidi...

 

Otqa tise eritin balaýyz sham tárizdi,

Saǵan tartý eter em - isterimdi kúlli izgi,

Saǵan oqyp berer em - sansyz saga, bádizdi,

Saǵan syiǵa tartar em - jupary ásem gúlderdi,

Bulaqtardyń syldyryn - qiiar edim, jolyńda.

Quraqtardyń sybdyryn - qiiar edim, názi-i-gim.

Tartyp alyp taǵdyrdyń ýysynan baqytty,

Súiý me edi - azabym, qiiý ma edi jazyǵym?

 

Mánge umtylý.

(The will to meaning) 

Provintsiianyń syqpyty júdeý tartqan qalyń qýysynda -

qotyr it keshtim, taǵdyr kórgen.

Kóńilsizdeý kózderindegi sur keńistiktiń kóleńkesine

"Jumaq qusyn" qondyryp, qaraidy maǵan.

Sońǵy demi úzilgenshe "raqymshylyq illiýziiasyna" úmit artady, beibaq.

Beibaq, beibaq, beibaq!

 

Qabarjyǵan sala górme qabaǵyńnyń qiyǵyn.

Ańyljyǵan jan-dúnieńe tóge almaimyn meiirim.

Maǵan túbi: "Kók it jeńsin, kóp it jeńsin báribir"

Jumsarmaidy jumyrym, salbyramas iinim!

 

qulaǵyńnyń túbinen sańqyldap shyqqan beimaza daýysqa qulaq túr:

Qorlaný úshin týǵansyń,

Týǵansyń qorlaný úshin.

Keshirshi, sondaǵym úshin.

Keshirshi, tordaǵy qusym!..

 

Ańsaý 

Kóktem isi ańqyǵan gúl shoǵyndai,

Keń dúnie kórkem edi, bala kezde,

Kóńil qalyp kúmánniń qursaýynda,

Kúdik jeńip telmirdim qara kózge. 

 

Qara kóz. Qara núkte. Qara kórim.

Tutqyny jerdegi ómir - abaqtynyń,

Temir tordyń esigin qaǵady ólim -

Demińnen úzilgende saǵat tili. 

 

Jan qamalǵan - tánimniń túrmesine,

Muń qamalǵan - kózimniń múrdesine,

Jyn ba qonǵan qanymnyń júlgesine?

Nápsikesh oi ainaldy kúndesime. 

 

Aiatsyzǵa aýa ma Haq nazary?

Elegizip essizdiń keshtim keipin.

Bu bazar - azǵan jurttyń aq bazary,

"ardyń aty - Adaldyq" dep bilmeitin. 

 

Qara kózge úńildim jorta kúlip,

Sezimimdi ketti me ol qarǵysqa orap?

Mezgil qurǵyr qaldy ma qańtarylyp?

Jazmysh pa jemtir-jemtir sarǵysh paraq?