Qazirgi tańda qoǵamdy alańdatyp otyrǵan eleýli qaýip – jastardyń salafilik aǵymǵa arbalýy. Sebebi ǵalamtor jelisiniń qoljetimdiligi salafizm ideologiiasynyń keńinen taralýyna tiimdi jaǵdai týǵyzýda.
Ǵalamtor jelisi elimizdiń azamattaryn, ásirese jastardy týra joldan taidyratyn salafizm aǵymynyń negizgi quralyna ainaldy. Olar túrli «Facebook», «Vkontakte» jáne t.b. áleýmettik jelilerde óz ideologiialaryn dáripteitin aýdio jáne beine ýaǵyzdar, maqalalar, motivatorlyq posttardy keńinen jariialaý arqyly óz ideologiialaryn taratýda.
Salafizm ideologtary ǵalamtor álemindegi «Scype», «Youtube» sekildi beinehostingterdi paidalanyp, jastarǵa beine dárister oqý arqyly olardyń radikaldyq aǵymdarǵa kirýine sebepker bolýda. Salafizm aǵymynyń arbaýyna túsken adam memlekettiń zaiyrly qaǵidattaryna, bilik pen dástúrli din ókilderine qarsylyq tanytyp, qoǵamǵa aitarlyqtai ziian keltiretini anyq. Al qoǵamnyń belsendi býyny jastar arqyly óz qatarlaryn tolyqtyryp jatqan salafizm ókilderiniń kózdeitini – el arasynda alaýyzdyq týdyryp, óz múddelerine qol jetkizý.
Salafilik baǵyttaǵy saittar men paraqshalar agressivtiligin baiqatpaý úshin sońǵy jyldary motivatorlary men sýretteriniń sapalylyǵyn arttyrýda. Sebebi psihologiialyq zertteýler boiynsha ǵalamtor oqyrmany aqparatty 90% kózben kórý arqyly qabyldaidy. Salafizm ideologiiasyn nasihattaityn saittarda kásibi psiholog ári bloger mamandar jumys atqaratyndyǵy ańǵarylady.
Sondyqtan qazirgi básekeles qoǵamda dástúrli hanafi baǵytyndaǵy saittardyń da sapasy men kórnekiligin jetildirip otyrý – ýaqyt talaby. Sondai-aq, jastar kóp shoǵyrlanatyn, alaida ázirge salafizmideologiiasy kóp tarala qoimaǵan «Instagram», «Twitter» sekildi zamanaýi ǵalamtor jelilerinde dástúrli din men salt-dástúrdiń qundylyqtaryn dáripteitin paraqshalardy mazmundy materialdarmen tolyqtyryp, otyrý arqyly oqyrmandar sanyn arttyryp, maǵynaly jariialanymdardy engizip otyrý qajet. Sonda salafilik ideologtardyń «facebook», «vkontakte» jelilerindegidei belsendilikteriniń «instagram», «twitter» jelilerinde oryn alýyna toitarys berýge bolady.
Elimizdiń ári qarai damýy tikelei jastarǵa bailanysty bolǵandyqtan, jastardyń rýhani deńgeii men saýattylyǵyna basa mán berý mańyzdy. Sondyqtan jastardyń dini saýatyn jetildirý jumystaryn tek qana bilim berý oshaqtarymen shektep qoimai, olardyń bos ýaqytyn kóp arnaityn ǵalamtordy qundy da bai, ǵibratty da taǵylymdy baǵdarlamalarmen tolyqtyrý qajet.
Salafizm ideologiiasyna qarsy tótep beretin ulttyq ideologiiany jandandyrý – ýaqyt talaby. Sondyqtan salt-dástúrler men ulttyq ideologiianyń hanafi mázhabymen sabaqtasyp jatqanyn jastar aýditoriialarynda keńinen túsindirgen tiimdi. Salafizm aǵymymen kúresip júrgen mamandardyń jumys qabileti men kásibi deńgeilerin arttyrýda, dárister men seminarlar jii uiymdastyrylsa nur ústine nur. Salafizm ideologiiasynyń jastardyń arasyna taralýyna tosqaýyl qoiýdyń taǵy bir joly – memleket tarapynan ulttyq-mádeni ideologiiany kúsheitý.
Jastardy shetin kózqarasty salafizm ideologiiasynan saqtandyrýdyń mańyzdylyǵyn Elbasymyz N.Á.Nazarbaev «Qazaqstan-2050» strategiiasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saiasi baǵyty» joldaýynda jastardy ulttyq dástúrdi ardaqtap, dástúrge sai dini sana qalyptastyrýǵa úndeý arqyly kórsetken bolatyn.
Dini saýatynyń kemshindiginen keibir jastar Qazaqstan Respýblikasy aýmaǵynda tyiym salynǵan aǵymdardyń dáristerin tyńdaǵany nemese aqparattarmen bóliskeni, unady dep túimeshekti basqany úshin quzyrly organdarmen zań aldynda jaýapqa tartylyp otyrǵan jaǵdailar kezdesýde. Jastar arasyndaǵy mundai keleńsizdikterdiń aldyn-alý úshin ǵalamtor jelilerinde din salasyndaǵy kásibi mamandardyń belsendi jumys atqarý qajettiligi artyp otyr.
Jahandyq aqparattyq keńistikke ainalǵan ǵalamtor jelilerinde jastardyń kóptep shoǵyrlanýy zamanaýi talap desek te, ol kei jaǵdaida jastardyń túrli teris dini aǵymdardyń málimetterimen sýsyndap, ár túrli aýytqýlarǵa uryndyratyn jol ekenin kópshiliktiń nazaryna salǵymyz keledi.
Qalabai Gúlnaz Bolatqyzy,
QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi Din isteri komiteti Din máseleleri jónindegi ǵylymi-zertteý jáne taldaý ortalyǵynyń ǵylymi qyzmetkeri
