Keshe Astanada XI innovatsiialyq kongress ótti. Investitsiialar jáne damý ministrliginiń qoldaýymen «Tehnologiialyq damý jónindegi ulttyq agenttik» AQ uiymdastyrǵan jiynǵa halyqaralyq jáne qazaqstandyq sarapshylar, Úkimet pen jergilikti atqarýshy bilik ókilderi, ulttyq holdingter men kompaniialardyń basshylary, ǵylymi zertteý jáne damý institýttarynyń qyzmetkerleri qatysty. Biylǵy jiyn Qazaqstan úshin mańyzdy tórt baǵytqa – energetika, jańa materialdar, aqparattyq jáne kommýnikatsiialyq tehnologiialar, agroónerkásiptik keshendegi tereńdetip qaita óńdeýge kóńil bólgen.
«MÚIIDB ekinshi besjyldyǵyndaǵy innovatsiialardyń róli» taqyrybyndaǵy plenarlyq otyrysty ashqan Bilim jáne ǵylym ministri Erlan Saǵadiev egemendik alǵanyna endi ǵana shirek ǵasyr tolǵan elimiz úshin halyqaralyq tájiribe almasýdyń mańyzy zor ekenin basa jetkizdi. «Elbasynyń tapsyrmasy boiynsha, eki strategiialyq innovatsiialyq klaster Almaty men Astana qalalarynda jumys isteidi. Biz EKSPO-2017 kórmesinen keiin elimiz innovatsiialyq damý jaǵynan alǵa jyljidy dep úmittenemiz. Halyqaralyq naryqta ózgelermen básekeles bolý úshin jańa bilim men tehnologiialar qajet ekenin jete túsinemiz. Sondyqtan halyqaralyq áriptestik pen tájiribe almasýdyń mańyzy zor ekenin aitqym keledi», dedi ministr.
Basqosýda «Báiterek» ulttyq basqarýshy holdingi» AQ basqarma tóraǵasy Erbolat Dosaevtyń baiandamasy tyńdaldy. «Búginde el kásiporyndarynyń investitsiialyq maqsattaryna baǵyttalǵan árbir besinshi teńge holding qarjysy bolyp tabylady. Osy rette Tehnologiialyq damý jónindegi ulttyq agenttikke eńbek ónimdiligin arttyrý men jańa tehnologiialar transferti boiynsha mańyzdy ról júktelip otyr. Agenttik aldyna qazirgi kezde tehnologiialyq kásipkerlikti damytý sekildi mańyzdy mindet qoiyldy. Ótken jyldardaǵy onyń qyzmeti boiynsha shaǵyn qorytyndy jasaityn bolsaq, 12,2 milliard teńgege 328 grantqa qoldaý jasaldy. Jumys nátijesinde grant alýshylar myńǵa jýyq jańa turaqty jumys oryndaryn qurdy. 80 milliard teńgege tarta ónim shyǵaryldy jáne 4 milliard teńgeniń salyǵy tólendi. Demek, biz aityp otyrǵan 12,2 milliard teńge bazalyq investitsiialar ózin aqtady», degen E. Dosaev keibir jobalardyń nátijeleri jospardaǵydai bolmaǵanyn da jasyrmady. «Biz holding ishinde ózimizdiń tujyrymdamalyq qadamdarymyzdy birshama ózgertýdemiz. Osy oraida, innovatsiialyq damýǵa qoldaýdy qalai jasaýdyń mán-jaiyna erekshe nazar aýdarylyp otyr. Búginde holding pen agenttik birlesip, qyzmetimizdiń jańa baǵyttaryn damytýdy qalyptastyrýmen ainalysýda», dep túiindedi ol sózin.
Kongreste Astana qalasynyń ákimi Áset Isekeshev baiandama jasap, innovatsiialardy damytýǵa arnalǵan úkimettik baǵdarlamadan bólek, elordanyń óz baǵdarlamasy bar ekenin aitty. «Solardyń birin biz «Damý» qorymen birlesip iske asyryp kelemiz. Sondai-aq, jergilikti biýdjettiń esebinen qarjylandyrylatyn jobalar bar, startap jobalarǵa da qoldaý jasap otyramyz. Ótken aptada Nazarbaev ýniversitetimen birge startap sessiia ótkizdik. Jyl sońyna deiin úzdik innovatsiialyq kompaniialarǵa 30 million teńge bólinedi», dedi Á.Isekeshev. Astana ákiminiń sózine qaraǵanda, 30 qarasha kúni «Astana Smart city» atty halyqaralyq forým uiymdastyrylady. Sol jerde elordalyq alǵashqy jobalar jariialanbaq.
Jiynda Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministri Dáýren Abaev elimizdiń qazirgi innovatsiialyq damý deńgeii jaiynda áńgimeledi. «Búginde innovatsiialyq damýdyń qarqyny kóp jaǵdaida tsifrly jelilerdiń infraqurylymyna bailanysty. Ol jaǵynan Qazaqstan biraz jetistikterge jetti. Máselen, uialy bailanys abonentteriniń sany jaǵynan besinshi orynǵa kóterilsek, ǵalamtordy paidalaný boiynsha álem elderi ishinde 61-orynǵa shyqtyq. Al spýtniktik bailanys barlyq aýmaqty qamtidy. Ótken jyly Qazaqstan ozyq aqparattyq tehnologiialardy damytý baǵytynda TMD elderin artqa tastap, 40-orynǵa kóterildi. «Elektrondy úkimetti» ilgeriletýde úzdik otyzdyqqa kiremiz. Alaida, ýaqyt bir jerde turmaidy. Sondyqtan bizdiń ministrlik «Tsifrly Qazaqstan» atty jańa baǵdarlamany daiarlaýda. Onyń ishinde el ekonomikasyn «innovatsiialyq relske» qoiý máselesi de bar», dedi D.Abaev. Onyń sózine qaraǵanda, jańa baǵdarlamada shalǵai aýyldardy ǵalamtormen qamtý sharalary da qarastyrylǵan. Budan bólek, baǵdarlama aiasynda tyń innovatsiialyq jobalar qolǵa alynady. Búginde innovatsiialyq ekonomikany damytý eldiń básekege qabilettiligin, azamattardyń ómir sapasyn arttyrýdyń mańyzdy faktoryna ainalǵan. Osy turǵyda elimizde «Qazaqstan-2050» Strategiiasy men «100 naqty qadam» Ult jospary aiasynda ǵylymi-tehnikalyq jáne innovatsiialyq júielerdi nyǵaitýǵa jol salatyn irgeli bastamalar júzege asýda.
Innovatsiialyq kongress jumysy «Mańyzdy tehnologiialardy damytýdyń halyqaralyq tájiribesi» jáne «Bolashaq energiiasy» EKSPO-2017 tujyrymdamasy aiasynda «taza tehnologiialardy» damytý» taqyrybyndaǵy paneldik sessiiamen jáne kásipkerlerge arnalǵan sheberlik synybymen jalǵasty. Spikerler arasynda Nobel syilyǵynyń laýreaty Rae Kvon Chýng, Izraildiń «L.N. Innovative Technologies» kóshbasshy biznes-inkýbatorynyń negizin qalaýshy Klara Oren, «Japan Technology Group» kompaniiasynyń basshysy Mitsý Iamomoto, Qazaqstandaǵy «Konrad Adenaýer» qory ókildiginiń direktory Tomas Helm, USAID klimat ózgerisin toqtatýǵa baǵyttalǵan qazaqstandyq baǵdarlamanyń basshysy Aleksei Sankovskii bar.
Alqaly basqosý aiasynda 26 innovatsiialyq jobanyń kórmesi uiymdastyryldy. Olardyń ishinde EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine qatysatyn jobalar da bar. «Munda bizdiń 3D skanerimizdi tanystyrýdamyz. Osy qurylǵynyń kómegimen qiyn detaldardyń 3D modelderin jasap shyǵara alamyz. Iaǵni, qolmen ólsheýge kelmeitin qiyn dúnielerdiń dálme-dál syzbalaryn jasaimyz. Sosyn onyń sáikestigi óte joǵary dáldikpen ólshengen modelin óndiremiz. Bul qurylǵyny kompaniiamyz 2010 jyly Germaniiadan satyp alǵan.
Al kórmege kelsek, shara arqyly kóptegen kompaniia ózderine klient tabýǵa múmkindik aldy. Biz de birneshe áriptesterimizben kelisimge keldik», deidi Kóliktik mashina jasaý konstrýktorlyq biýrosynyń birinshi dárejeli konstrýktory Temirjan Erjanuly.
Ashat RAIQUL,
«Egemen Qazaqstan»
.jpeg)