Foto: ashyq derekkóz
IIM kiberqylmysqa qarsy is-qimyl departamenti mektep oqýshylary, kolledj jáne JOO stýdentterin internet-alaiaqtyqtyń aldyn alýǵa arnalǵan respýblikalyq beinebaiqaýǵa qatysýǵa shaqyrady, dep habarlaidy Ult.kz.
Baiqaýdyń maqsaty – onlain-alaiaqtyq máselesine jastardyń nazaryn aýdarý jáne kiberqaýipsizdikke jaýapkershilikpen qaraýǵa tárbieleý. Árbir internet qoldanýshysy óziniń jelidegi áreketteriniń mańyzdylyǵyn túsinýi tiis. Kibergigienanyń qarapaiym erejelerin bilý jáne olardy saqtaý ózińizdi jáne jaqyndaryńyzdy qylmystyq áreketterden qorǵaýǵa kómektesedi.
Baiqaýǵa jeke nemese shyǵarmashylyq top quramynda qatysýǵa bolady.
Qatysýshylarǵa uzaqtyǵy eki minýttan aspaityn, MP4 formatyndaǵy (kóldeneń nemese tik) beinerolik túsirý usynylady. Videomaterialdar avtorlyq quqyqty buzbaýy kerek. Sondai-aq onda zorlyq-zombylyq kórinisteri men beiádep sózder bolmaýy tiis. Negizgi nazar kiberqaýipsizdik, alaiaqtyqtyń aldyn alý jáne internettegi qaýipsiz minez-qulyq úlgilerin nasihattaýǵa aýdarylýy qajet.
Beinerolik taqyryptary:
- - marketpleister men áleýmettik jelilerdegi alaiaqtardy anyqtaý joldary;
- - alaiaqtyqtyń jii kezdesetin shemalary jáne olardan qorǵaný ádisteri;
- - jeke derekterdi qorǵaý erejeleri; úshinshi tulǵalardyń ótinishimen aqsha aýdarýdyń qaýiptiligi;
- - bank kartalaryn basqa adamdarǵa berýdiń saldary;
- - jalǵan utys oiyndary men investitsiialyq shemalardy áshkereleý;
- - internettegi sóilesýlerde syni oilaýdyń mańyzdylyǵy;
- - internet-alaiaqtardyń qurbandarynyń shynaiy oqiǵalary;
- - fishingtik shabýyldar men ózderin bank nemese politsiia qyzmetkeri retinde tanystyratyn jalǵan qońyraýlardyń negizgi belgileri.
Qatysý úshin IIM jáne IIM kiberqylmysqa qarsy is-qimyl departamentiniń Instagram jáne TikTok-taǵy resmi paraqshalaryna jazylý kerek. Odan soń óz paraqshańyzda beinerolikti #ZańmenTártip, #SenbeTekser, #cybercrimekz heshtegterimen jariialaý qajet. Direct-ke "Alaiaqtardy toqtataiyq" degen habarlama joldaý qajet.
Beinerolikterdi qabyldaý jáne jariialaý 10-30 qazan aralyǵynda júrgiziledi.
Jeńimpazdar taqyrypqa sáikestik, kreativtilik, oryndalý sapasy, sondai-aq qaralymdar men "unatý" belgileriniń sany boiynsha anyqtalady. Jeńimpazdardy marapattaý 5 qarashada IIM kiberqylmysqa qarsy is-qimyl departamentiniń Instagram paraqshasynda tikelei efirde ótedi.
Eń úzdik beinerolikter vedomstvonyń resmi resýrstarynda jariialanyp, búkil el boiynsha aqparattyq-aǵartýshylyq naýqandarda qoldanylady.
