foto: kollaj ult.kzGollivýdtaǵy qylmys - Pi Diddy isi
foto:Frazer Harrison / Getty Images )
Gollivýd— kino óneri men pop mýzykanyń, jalpy shoý biznestiń ortalyǵy esepteledi. Degenmen biylǵy Pi Diddy oqiǵasy óner jankúierleriniń, jurtshylyqtyń Gollivýdqa degen kózqarasyn ózgertti. Pi Diddy tóńiregindegi daý tek prodiýserdiń emes Gollivýdtyń da bedeline kir keltirgendei.
Aǵymdaǵy jyldyń qyrkúieginde Reper jáne prodiýser Pi Diddy shyn aty – Shon Kombs Niý-Iorkte qamaýǵa alyndy. Oǵan jynystyq qanaý, qylmystyq qastandyq jáne jezókshelikke tartý maqsatynda adam saýdasy boiynsha aiyp taǵyldy. Zardap shekkenderdiń arasynda kem degende jiyrma kámeletke tolmaǵan, onyń ishinde toǵyz jasar bala bar degen málimetter tarady. Sonymen qatar, prodiýserlen Gollivýd juldyzdary zardap shekken degen aqparat órshidi. Sheteldik basylymdar reperge qarsy barlyǵy 100-den astam adam jynystyq zorlyq-zombylyq týraly sotqa júginýge niette, dep jarysa jazdy.
Bul oqiǵalar álemdik ónerdi dúr silkindirip, Gollivýdta úlken rezonans oiatty. Birqatar juldyzdar áleýmettik jelisinde jazbalar jariialap Pi Diddy-ge qarsy málimdeme jasai bastady. Pi Diddy-di birinshi kezekte onyń áriptesi Rodni Djons aiyptap shyqty. Prodiýser reperdi The Love-in jazý barysynda seksýaldy qysym kórsetti dep aiyptady. Djonstyń aitýynsha, reper ony jezókshelermen jynystyq qatynasqa túsýge májbúrlegen. Djons Pi Diddy-diń úiindegi keshter týraly alǵashqylardyń biri bolyp jariialady. Onyń sózderine qaraǵanda, sol keshterge kámeletke tolmaǵandar qatysyp, olardyń ishimdikterine esirtki qosylǵan. Djons óziniń de qurban bolǵanyn habarlady. Bir kúni ol repermen jáne eki áielmen birge tósekte oianǵan. Bul kezde Pi Diddy ony fizikalyq turǵydan qorqytyp, bopsalaǵan kórinedi. Ol Pi Diddy-den 30 million dollar ótemaqy talap etip sotqa júgindi.
Bul oqiǵalar juldyzdardyń kózqarasyn ózgertip, Gollivýdtyń tóńiregindegi qaýesetterdiń órshýine alyp keldi. Álemde bul oqiǵa «Pi Diddy isi. Belye vecherinki» degen qara atpen jazylyp qaldy.
«Barbi» men «Oppengeimer» arasyndaǵy úlken báseke jáne Oskar
foto: Universal; Warner Bros
2024 jyly kinematografiia áleminde erekshe báseke oryn aldy. Kristofer Nolannyń «Oppengeimer» jáne Greta Gervigtiń «Barbi» filmderi bir-birine qarsy shyqty.
«Oppengeimer» jeti Oskar jeńip, onyń ishinde «Eń úzdik film» jáne «Eń úzdik rejissýra» syilyqtaryn aldy. Al «Barbi» óz kezeginde tek «Eń úzdik án» nominatsiiasynda jeńiske jetti. Bul eki filmniń arasyndaǵy tartys álemdik kinoindýstriiany eleń etkizdi, ári eki rejisserdiń stilderi men shyǵarmashylyq kózqarastarynyń ártúrliligi mádeniettegi ózgeristerdi aiqyn kórsetti. Bul oqiǵa filmder men mádeniettegi taqyryptyq aiyrmashylyqtar men ózara áserler týraly úlken áńgime týdyrdy.
2024 jylǵy Oskar marapattary kezinde birqatar daýlar oryn aldy. Keibir filmder men shyǵarmashylyq ujymdar synǵa alyndy, al ártúrli áleýmettik jáne mádeni kózqarastardyń filmderge yqpaly artty. «Bednye-neschastnye» filminiń kópshiliktiń nazaryna iligýi, sondai-aq túrli janrlar men qoǵamdastyqtardyń kórinisi mádeniet áleminde qarqyndy pikirtalastarǵa alyp keldi. Oskardyń kúrdelengen taqyryptary men syilyqtardyń jai-japsary mádeniettegi dástúr men jańashyldyq arasyndaǵy kúrestiń aiqyn kórinisi boldy.
Gremmi 2024: Teilor Sýifttiń rekordy
foto:Getty Images
Tanymal ánshi Teilor Sýift 2024 jyly 13-shi ret Gremmi marapatyn jeńip aldy. Ol tórtinshi ret «Jyl albomy» nominatsiiasyn jeńip, jańa rekord ornatty. Bul jeńis onyń mýzykalyq mansabyndaǵy mańyzdy sátterdiń biri bolyp, mýzykalyq indýstriiada ústemdigin aiǵaqtady.
Teilor Sýifttiń jetistigi tek óner álemine ǵana emes, mádeniettegi áielderdiń róli men teńdigine qatysty úlken suraqtar týdyrdy. Ol óziniń ánderimen áleýmettik máselelerge de ún qosty, bul onyń shyǵarmashylyǵynyń mańyzdy bóligine ainaldy.
Kannda tańdai qaqtyrǵan «Anora»
2024 jyly Kann festivalinde Shon Beikerdiń «Anora» filmi «Altyn palma butaǵy» syilyǵyn jeńip, álemdi tańqaldyrdy. Bul film janrlyq turǵydan kórermender úshin kútpegen jańalyq boldy. Onyń arqasynda festivaldiń jii joǵary baǵalanatyn dramalyq týyndylardan ózgeshe baǵytqa bet alǵanyn baiqaýǵa bolady. Filmniń taqyryby men rejissýrasy jańa mádeni kózqarastardy ashyp, álemniń ár túkpirinen keletin túrli mádeni áserlerdi ózara úilestirdi.
Kann festivaliniń úzdik stsenarii júldesin Korali Farja jeńip aldy — ol «Sýbstantsiia» filminiń avtory, bul film máńgi jas bolýǵa umtylý týraly bodi-horror janryndaǵy týyndy. Kartina prokatqa shyqqannan keiin, jelide onyń motivterimen kóptegen memder paida boldy.
Altyn kreslodaǵy kontsert
Ánshi Djoni Mitchelldiń 2024 jyly Gremmi syilyǵynyń marapattaý keshinde altyn kresloda ótken qoiylymy erekshe nazarǵa ilikti. Bul oryndaý sheteldik mýzykalyq ónerdiń úlken jetistigi dep baǵalandy, sonymen qatar batys mádenietinde dástúr men jańashyldyqtyń birigýi týraly mańyzdy simvol boldy. Mitchelldiń óneri ári klassikalyq, ári zamanaýi mýzykanyń teńdessiz úilesimin kórsetip, úlken áser qaltyrdy. Onyń óneri mýzykalyq álemde aldyńǵy qatarǵa shyqqanymen, onyń shyǵarmashylyǵyndaǵy tereńdik pen mán áli de talqylanýda.
Táýelsiz óner men jańa tehnologiialar
2024 jyly tehnologiia men ónerdiń bailanysy buryn-sońdy bolmaǵan deńgeige jetti. Virtýaldy shyndyq (VR) jáne jasandy intellekt (AI) kómegimen jasalǵan óner týyndylary mádeniettiń bolashaǵyna áser ete bastady. Birqatar galereialar men murajailar VR arqyly kórmeler uiymdastyryp, jańa tsifrlyq media arqyly ónerdi keń aýqymda tanytýǵa múmkindik berdi. Bul damý mádeniettegi dástúr men innovatsiianyń úilesimdiligin kórsetip, álemniń ár bóligindegi kórermenge qoljetimdi boldy.
Mádenietaralyq dialogtaǵy daýlar
2024 jyly AQSh pen basqa elder arasynda mádenietaralyq dialog máseleleri kúsheidi. Saiasi ustanymdardyń mádenietke áseri aiqyn sezildi, ásirese Black Lives Matter jáne MeToo qozǵalystarynyń yqpalyna qatysty daý-damailar artty. Bul kezeń mádeniettiń tek óner men ádebiet qana emes, sonymen qatar saiasat, áleýmettik máseleler men adam quqyqtaryna qatysty jańa kózqarastardyń qalyptasýyna áser etti. Áleýmettik teńsizdik pen áielder quqyǵy máseleleriniń álemdik mádenietke yqpaly kúsheidi.
$6,24 milliondyq «Banan»
Foto: www.sothebys.com
Italiianyń tanymal sýretshisi Maýritsio Kattelannyń bananmen jasaǵan installiatsiiasy 2024 jyly álem mádenietinde úlken talqyǵa tústi. Onyń shyǵarmasy Sotheby’s aýktsionynda $6,24 millionǵa satyldy. Bul jumys shyn máninde bananmen qoiylǵan jáne ony satyp alǵan biznesmenge, keiin banannyń bir bóligin jeýge deiin baryp, ónerge degen jańa kózqaras týǵyzdy. Kattelannyń bul jumysy kóbinese kontseptýaldyq ónerdiń jańa deńgeii retinde baǵalandy, ári bul oqiǵa óner men kapitaldyń toǵysýynyń mańyzdy simvolyna ainaldy.
Parij Olimpiadasy
foto: RIA novosti
Parijdegi jazǵy Olimpiada oiyndary buǵan deiin 1900 jáne 1924 jyldary eki ret ótkizilgen. Al úshinshi ret frantsýz astanasy sportsúier qaýymǵa erekshe jańalyq usyndy.
Parijde ótken Olimpiada oiyndarynyń ashylý saltanaty mádeniet pen sporttyń úilesimdiligin kórsetip, álemdi tań qaldyrdy. Lývr murajaiynan Sena ózeni arqyly ótetin saltanatqa qatysýshylar men kórermender tań tamasha bolǵan edi. Olimpiada oiyndary óz kezeginde halyqaralyq mádeniet almasýyna da yqpal etti, óitkeni sportshylar men óner adamdary arasyndaǵy ózara bailanys kúsheidi. Sporttyń mádenietke yqpaly tek oqiǵalarmen shektelmei, kórermender men qatysýshylar arasyndaǵy emotsionaldy bailanystardy da tereńdetti. Biraq bul saltanatty ashylý kórermenderdiń ótkir synyna da tap boldy.
Batystan Shyǵysqa: Nobel syilyǵyn Han Gań aldy
foto: Han Gan Anthony Devlin/ PA Images
Nobel syilyǵynyń ádebiet salasyndaǵy laýreaty bolyp osy joly Ońtústik koreialyq jazýshy-áiel Han Gań atandy.
Onyń shyǵarmalary qoǵamdaǵy daýlardy tereń ári názik qozǵai otyryp, oqyrmandardy shyndyqty izdeýǵa itermeleidi. Álem ádebietindegi osyndai mańyzdy oqiǵa jańa ádebi baǵyttardyń paida bolýyna yqpal etti.
Han Gań bul syilyqty «Adam ómiriniń názik qyrlaryn ashý arqyly tarihi jaraqattarǵa qarsy turýǵa úndeitin qanyq ta poetikalyq prozasy úshin» jeńip aldy.
Han Gańnyń eń tanymal shyǵarmalarynyń biri — «Qyzyl pingvinniń ólimi» (The Death of a Red Penguin). Bul roman adam men tabiǵat arasyndaǵy tereń bailanys pen ekzistentsialdyq izdenisterdi zertteidi, ári jazýshynyń erekshe lirikalyq stilin aiqyn kórsetedi.
Ekologiia jáne sán álemi
Ekologiialyq qozǵalys sán indýstriiasyn da qamtydy. Jańa zamanaýi dizainerler tabiǵatqa ziian keltirmei kiimder jasaýǵa kúsh salýda, ári bul trendtiń artýy sán álemindegi basty taqyryptardyń birine ainaldy. Eko-dizainerler álemniń eń iri sán aptalyqtarynda ózderiniń jańashyl shyǵarmashylyǵyn usyndy. Álemdik sán indýstriiasy tabiǵatty qorǵaý men ekologiialyq máselelerge kóbirek mán bere bastady, bul óz kezeginde mádeniette áleýmettik jaýapkershiliktiń artýyn kórsetti.
«Tramptyń kóterilýi»
Foto: Realestate: Facebook
AQSh bolashaq prezidenti Donald Tramptyń 2024 jylǵy sailaýdaǵy jeńisi tek saiasattyń ǵana emes, mádeniettiń de ózgeristerine áser etti. Onyń jeńisin mádenietpen bailanystyrýdyń birneshe mańyzdy aspektileri bar:
Popýlizm jáne mádeni tolqýlar: Tramptyń jeńisi popýlistik qozǵalystardyń kúsheiýin kórsetedi. Bul Batys qoǵamyndaǵy mádeni tolqýlar men ideologiialyq qarama-qaishylyqtarmen tyǵyz bailanysty. Sońǵy onjyldyqta Batysta solshyl qozǵalystardyń (MeToo, BLM, ártúrlilik) jeńisi baiqaldy, alaida Tramptyń qaitadan jeńýi ońshyl saiasattyń jáne mádenietiniń qaita órleýin bildiredi. Bul, óz kezeginde, áleýmettik ádilettilik jáne inkliýzivtilik máselelerimen kúresýdi jańa kózqaraspen qaraýdy talap etti.
Medianyń róli: Gollivýd pen buqaralyq aqparat quraldary Trampty túrli filmder men derekti kartinalarda tereń synǵa aldy. Mysaly, «Oqýshy. Tramptyń kóterilýi» siiaqty filmder onyń saiasi tulǵasyn ótkir synǵa aldy, biraq olar sailaýshylardyń kóńilin aýdarýda álsiz boldy. Tramptyń jeńisi buqaralyq aqparat quraldary men mádeniettiń onyń saiasatyna áser etý qabiletin shektedi.
Mádeni bólinýshilik: Tramptyń jeńisi mádeni bólinýshiliktiń artýyn bildiredi. Jaqtastary onyń «Amerika birinshi» ideologiiasyn qoldai otyryp, globalizm men liberaldy qundylyqtarǵa qarsy shyqty. Bul úrdis Batys mádenietinde ońshyl ideologiialardyń ósip, liberaldy jáne progressivti baǵyttaǵy mádeniettiń keri ketýine sebep boldy.
Ideologiialardyń shielenisi: Tramptyń jeńisi mádenietke qarsy kúrestiń bir belgisi bolyp tabylady. Ásirese, sońǵy jyldary ártúrlilik, inkliýzivtilik jáne genderlik teńdik siiaqty máseleler Batys qoǵamynda mańyzdy oryn ala bastasa da, Tramptyń jeńisi osy ideologiialardyń ońshyl qarsylastary tarapynan qarsylyqqa ushyraýyn kórsetedi. Bul jaǵdai mádenietke qatysty jańa saiasi oilar men qundylyqtardyń paida bolýyna ákeldi.
Bekbolat Muhtar