گولليۆۋدتاعى قىلمىس, ترامپ جەنە حان گاڭ: 2024 جىل مەدەني ەلەمگە قانداي ٶزگەرٸس ەكەلدٸ?

فوتو: كوللاج ult.kz

گولليۆۋدتاعى قىلمىس - Pi Diddy ٸسٸ

فوتو:Frazer Harrison / Getty Images )

گولليۆۋد— كينو ٶنەرٸ مەن پوپ مۋزىكانىڭ, جالپى شوۋ بيزنەستٸڭ ورتالىعى ەسەپتەلەدٸ. دەگەنمەن بيىلعى Pi Diddy وقيعاسى ٶنەر جانكٷيەرلەرٸنٸڭ, جۇرتشىلىقتىڭ گولليۆۋدقا دەگەن كٶزقاراسىن ٶزگەرتتٸ. Pi Diddy تٶڭٸرەگٸندەگٸ داۋ تەك پروديۋسەردٸڭ ەمەس گولليۆۋدتىڭ دا بەدەلٸنە كٸر كەلتٸرگەندەي.

اعىمداعى جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە رەپەر جەنە پروديۋسەر Pi Diddy شىن اتى – شون كومبس نيۋ-يوركتە قاماۋعا الىندى. وعان جىنىستىق قاناۋ, قىلمىستىق قاستاندىق جەنە جەزٶكشەلٸككە تارتۋ ماقساتىندا ادام ساۋداسى بويىنشا ايىپ تاعىلدى. زارداپ شەككەندەردٸڭ اراسىندا كەم دەگەندە جيىرما كەمەلەتكە تولماعان, ونىڭ ٸشٸندە توعىز جاسار بالا بار دەگەن مەلٸمەتتەر تارادى. سونىمەن قاتار, پروديۋسەرلەن گولليۆۋد جۇلدىزدارى زارداپ شەككەن دەگەن اقپارات ٶرشٸدٸ. شەتەلدٸك باسىلىمدار رەپەرگە قارسى بارلىعى 100-دەن استام ادام جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى سوتقا جٷگٸنۋگە نيەتتە, دەپ جارىسا جازدى.

بۇل وقيعالار ەلەمدٸك ٶنەردٸ دٷر سٸلكٸندٸرٸپ, گولليۆۋدتا ٷلكەن رەزونانس وياتتى. بٸرقاتار جۇلدىزدار ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە جازبالار جارييالاپ Pi Diddy-گە قارسى مەلٸمدەمە جاساي باستادى. Pi Diddy-دٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە ونىڭ ەرٸپتەسٸ رودني دجونس ايىپتاپ شىقتى. پروديۋسەر رەپەردٸ The Love-ٸن جازۋ بارىسىندا سەكسۋالدى قىسىم كٶرسەتتٸ دەپ ايىپتادى. دجونستىڭ ايتۋىنشا, رەپەر ونى جەزٶكشەلەرمەن جىنىستىق قاتىناسقا تٷسۋگە مەجبٷرلەگەن. دجونس Pi Diddy-دٸڭ ٷيٸندەگٸ كەشتەر تۋرالى العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ جارييالادى. ونىڭ سٶزدەرٸنە قاراعاندا, سول كەشتەرگە كەمەلەتكە تولماعاندار قاتىسىپ, ولاردىڭ ٸشٸمدٸكتەرٸنە ەسٸرتكٸ قوسىلعان. دجونس ٶزٸنٸڭ دە قۇربان بولعانىن حابارلادى. بٸر كٷنٸ ول رەپەرمەن جەنە ەكٸ ەيەلمەن بٸرگە تٶسەكتە ويانعان. بۇل كەزدە Pi Diddy ونى فيزيكالىق تۇرعىدان قورقىتىپ, بوپسالاعان كٶرٸنەدٸ. ول Pi Diddy-دەن 30 ميلليون دوللار ٶتەماقى تالاپ ەتٸپ سوتقا جٷگٸندٸ.

بۇل وقيعالار جۇلدىزداردىڭ كٶزقاراسىن ٶزگەرتٸپ, گولليۆۋدتىڭ تٶڭٸرەگٸندەگٸ قاۋەسەتتەردٸڭ ٶرشۋٸنە الىپ كەلدٸ. ەلەمدە بۇل وقيعا «Pi Diddy ٸسٸ. بەلىە ۆەچەرينكي» دەگەن قارا اتپەن جازىلىپ قالدى.

«باربي» مەن «وپپەنگەيمەر» اراسىنداعى ٷلكەن بەسەكە جەنە وسكار

فوتو: Universal; Warner Bros

2024 جىلى كينەماتوگرافييا ەلەمٸندە ەرەكشە بەسەكە ورىن الدى. كريستوفەر نولاننىڭ «وپپەنگەيمەر» جەنە گرەتا گەرۆيگتٸڭ «باربي» فيلمدەرٸ بٸر-بٸرٸنە قارسى شىقتى.

«وپپەنگەيمەر» جەتٸ وسكار جەڭٸپ, ونىڭ ٸشٸندە «ەڭ ٷزدٸك فيلم» جەنە «ەڭ ٷزدٸك رەجيسسۋرا» سىيلىقتارىن الدى. ال «باربي» ٶز كەزەگٸندە تەك «ەڭ ٷزدٸك ەن» نوميناتسيياسىندا جەڭٸسكە جەتتٸ. بۇل ەكٸ فيلمنٸڭ اراسىنداعى تارتىس ەلەمدٸك كينويندۋسترييانى ەلەڭ ەتكٸزدٸ, ەرٸ ەكٸ رەجيسسەردٸڭ ستيلدەرٸ مەن شىعارماشىلىق كٶزقاراستارىنىڭ ەرتٷرلٸلٸگٸ مەدەنيەتتەگٸ ٶزگەرٸستەردٸ ايقىن كٶرسەتتٸ. بۇل وقيعا فيلمدەر مەن مەدەنيەتتەگٸ تاقىرىپتىق ايىرماشىلىقتار مەن ٶزارا ەسەرلەر تۋرالى ٷلكەن ەڭگٸمە تۋدىردى.

2024 جىلعى وسكار ماراپاتتارى كەزٸندە بٸرقاتار داۋلار ورىن الدى. كەيبٸر فيلمدەر مەن شىعارماشىلىق ۇجىمدار سىنعا الىندى, ال ەرتٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك جەنە مەدەني كٶزقاراستاردىڭ فيلمدەرگە ىقپالى ارتتى. «بەدنىە-نەسچاستنىە» فيلمٸنٸڭ كٶپشٸلٸكتٸڭ نازارىنا ٸلٸگۋٸ, سونداي-اق تٷرلٸ جانرلار مەن قوعامداستىقتاردىڭ كٶرٸنٸسٸ مەدەنيەت ەلەمٸندە قارقىندى پٸكٸرتالاستارعا الىپ كەلدٸ. وسكاردىڭ كٷردەلەنگەن تاقىرىپتارى مەن سىيلىقتاردىڭ جاي-جاپسارى مەدەنيەتتەگٸ دەستٷر مەن جاڭاشىلدىق اراسىنداعى كٷرەستٸڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ بولدى.

گرەممي 2024: تەيلور سۋيفتتٸڭ رەكوردى

فوتو:Getty Images

تانىمال ەنشٸ تەيلور سۋيفت 2024 جىلى 13-شٸ رەت گرەممي ماراپاتىن جەڭٸپ الدى. ول تٶرتٸنشٸ رەت «جىل البومى» نوميناتسيياسىن جەڭٸپ, جاڭا رەكورد ورناتتى. بۇل جەڭٸس ونىڭ مۋزىكالىق مانسابىنداعى ماڭىزدى سەتتەردٸڭ بٸرٸ بولىپ, مۋزىكالىق يندۋسترييادا ٷستەمدٸگٸن ايعاقتادى.

تەيلور سۋيفتتٸڭ جەتٸستٸگٸ تەك ٶنەر ەلەمٸنە عانا ەمەس, مەدەنيەتتەگٸ ەيەلدەردٸڭ رٶلٸ مەن تەڭدٸگٸنە قاتىستى ٷلكەن سۇراقتار تۋدىردى. ول ٶزٸنٸڭ ەندەرٸمەن ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەرگە دە ٷن قوستى, بۇل ونىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸنە اينالدى.

كانندا تاڭداي قاقتىرعان «انورا»

2024 جىلى كانن فەستيۆالٸندە شون بەيكەردٸڭ «انورا» فيلمٸ «التىن پالما بۇتاعى» سىيلىعىن جەڭٸپ, ەلەمدٸ تاڭقالدىردى. بۇل فيلم جانرلىق تۇرعىدان كٶرەرمەندەر ٷشٸن كٷتپەگەن جاڭالىق بولدى. ونىڭ ارقاسىندا فەستيۆالدٸڭ جيٸ جوعارى باعالاناتىن درامالىق تۋىندىلاردان ٶزگەشە باعىتقا بەت العانىن بايقاۋعا بولادى. فيلمنٸڭ تاقىرىبى مەن رەجيسسۋراسى جاڭا مەدەني كٶزقاراستاردى اشىپ, ەلەمنٸڭ ەر تٷكپٸرٸنەن كەلەتٸن تٷرلٸ مەدەني ەسەرلەردٸ ٶزارا ٷيلەستٸردٸ.

كانن فەستيۆالٸنٸڭ ٷزدٸك ستسەناريي جٷلدەسٸن كورالي فارجا جەڭٸپ الدى — ول «سۋبستانتسييا» فيلمٸنٸڭ اۆتورى, بۇل فيلم مەڭگٸ جاس بولۋعا ۇمتىلۋ تۋرالى بودي-حوررور جانرىنداعى تۋىندى. كارتينا پروكاتقا شىققاننان كەيٸن, جەلٸدە ونىڭ موتيۆتەرٸمەن كٶپتەگەن مەمدەر پايدا بولدى.

التىن كرەسلوداعى كونتسەرت

ەنشٸ دجوني ميتچەللدٸڭ 2024 جىلى گرەممي سىيلىعىنىڭ ماراپاتتاۋ كەشٸندە التىن كرەسلودا ٶتكەن قويىلىمى ەرەكشە نازارعا ٸلٸكتٸ. بۇل ورىنداۋ شەتەلدٸك مۋزىكالىق ٶنەردٸڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸ دەپ باعالاندى, سونىمەن قاتار باتىس مەدەنيەتٸندە دەستٷر مەن جاڭاشىلدىقتىڭ بٸرٸگۋٸ تۋرالى ماڭىزدى سيمۆول بولدى. ميتچەللدٸڭ ٶنەرٸ ەرٸ كلاسسيكالىق, ەرٸ زاماناۋي مۋزىكانىڭ تەڭدەسسٸز ٷيلەسٸمٸن كٶرسەتٸپ, ٷلكەن ەسەر قالتىردى. ونىڭ ٶنەرٸ مۋزىكالىق ەلەمدە الدىڭعى قاتارعا شىققانىمەن, ونىڭ شىعارماشىلىعىنداعى تەرەڭدٸك پەن مەن ەلٸ دە تالقىلانۋدا.

تەۋەلسٸز ٶنەر مەن جاڭا تەحنولوگييالار

2024 جىلى تەحنولوگييا مەن ٶنەردٸڭ بايلانىسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتٸ. ۆيرتۋالدى شىندىق (VR) جەنە جاساندى ينتەللەكت (AI) كٶمەگٸمەن جاسالعان ٶنەر تۋىندىلارى مەدەنيەتتٸڭ بولاشاعىنا ەسەر ەتە باستادى. بٸرقاتار گالەرەيالار مەن مۇراجايلار VR ارقىلى كٶرمەلەر ۇيىمداستىرىپ, جاڭا تسيفرلىق مەديا ارقىلى ٶنەردٸ كەڭ اۋقىمدا تانىتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. بۇل دامۋ مەدەنيەتتەگٸ دەستٷر مەن يننوۆاتسييانىڭ ٷيلەسٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتٸپ, ەلەمنٸڭ ەر بٶلٸگٸندەگٸ كٶرەرمەنگە قولجەتٸمدٸ بولدى.

مەدەنيەتارالىق ديالوگتاعى داۋلار

2024 جىلى اقش پەن باسقا ەلدەر اراسىندا مەدەنيەتارالىق ديالوگ مەسەلەلەرٸ كٷشەيدٸ. ساياسي ۇستانىمداردىڭ مەدەنيەتكە ەسەرٸ ايقىن سەزٸلدٸ, ەسٸرەسە Black Lives Matter جەنە MeToo قوزعالىستارىنىڭ ىقپالىنا قاتىستى داۋ-دامايلار ارتتى. بۇل كەزەڭ مەدەنيەتتٸڭ تەك ٶنەر مەن ەدەبيەت قانا ەمەس, سونىمەن قاتار ساياسات, ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەر مەن ادام قۇقىقتارىنا قاتىستى جاڭا كٶزقاراستاردىڭ قالىپتاسۋىنا ەسەر ەتتٸ. ەلەۋمەتتٸك تەڭسٸزدٸك پەن ەيەلدەر قۇقىعى مەسەلەلەرٸنٸڭ ەلەمدٸك مەدەنيەتكە ىقپالى كٷشەيدٸ.

 $6,24 ميلليوندىق «بانان»

فوتو: www.sothebys.com

يتالييانىڭ تانىمال سۋرەتشٸسٸ ماۋريتسيو كاتتەلاننىڭ بانانمەن جاساعان ينستاللياتسيياسى 2024 جىلى ەلەم مەدەنيەتٸندە ٷلكەن تالقىعا تٷستٸ. ونىڭ شىعارماسى Sotheby’s اۋكتسيونىندا $6,24 ميلليونعا ساتىلدى. بۇل جۇمىس شىن مەنٸندە بانانمەن قويىلعان جەنە ونى ساتىپ العان بيزنەسمەنگە, كەيٸن باناننىڭ بٸر بٶلٸگٸن جەۋگە دەيٸن بارىپ, ٶنەرگە دەگەن جاڭا كٶزقاراس تۋعىزدى. كاتتەلاننىڭ بۇل جۇمىسى كٶبٸنەسە كونتسەپتۋالدىق ٶنەردٸڭ جاڭا دەڭگەيٸ رەتٸندە باعالاندى, ەرٸ بۇل وقيعا ٶنەر مەن كاپيتالدىڭ توعىسۋىنىڭ ماڭىزدى سيمۆولىنا اينالدى.

پاريج وليمپياداسى

فوتو: ريا نوۆوستي 

پاريجدەگٸ جازعى وليمپيادا ويىندارى بۇعان دەيٸن 1900 جەنە 1924 جىلدارى ەكٸ رەت ٶتكٸزٸلگەن. ال ٷشٸنشٸ رەت فرانتسۋز استاناسى سپورتسٷيەر قاۋىمعا ەرەكشە جاڭالىق ۇسىندى.
پاريجدە ٶتكەن وليمپيادا ويىندارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى مەدەنيەت پەن سپورتتىڭ ٷيلەسٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتٸپ, ەلەمدٸ تاڭ قالدىردى. لۋۆر مۇراجايىنان سەنا ٶزەنٸ ارقىلى ٶتەتٸن سالتاناتقا قاتىسۋشىلار مەن كٶرەرمەندەر تاڭ تاماشا بولعان ەدٸ. وليمپيادا ويىندارى ٶز كەزەگٸندە حالىقارالىق مەدەنيەت الماسۋىنا دا ىقپال ەتتٸ, ٶيتكەنٸ سپورتشىلار مەن ٶنەر ادامدارى اراسىنداعى ٶزارا بايلانىس كٷشەيدٸ. سپورتتىڭ مەدەنيەتكە ىقپالى تەك وقيعالارمەن شەكتەلمەي, كٶرەرمەندەر مەن قاتىسۋشىلار اراسىنداعى ەموتسيونالدى بايلانىستاردى دا تەرەڭدەتتٸ. بٸراق بۇل سالتاناتتى اشىلۋ كٶرەرمەندەردٸڭ ٶتكٸر سىنىنا دا تاپ بولدى.

باتىستان شىعىسقا: نوبەل سىيلىعىن حان گاڭ الدى

فوتو: حان گان Anthony Devlin/ PA Images

نوبەل سىيلىعىنىڭ ەدەبيەت سالاسىنداعى لاۋرەاتى بولىپ وسى جولى وڭتٷستٸك كورەيالىق جازۋشى-ەيەل حان گاڭ اتاندى.

ونىڭ شىعارمالارى قوعامداعى داۋلاردى تەرەڭ ەرٸ نەزٸك قوزعاي وتىرىپ, وقىرمانداردى شىندىقتى ٸزدەۋعا يتەرمەلەيدٸ. ەلەم ەدەبيەتٸندەگٸ وسىنداي ماڭىزدى وقيعا جاڭا ەدەبي باعىتتاردىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتتٸ.
حان گاڭ بۇل سىيلىقتى «ادام ٶمٸرٸنٸڭ نەزٸك قىرلارىن اشۋ ارقىلى تاريحي جاراقاتتارعا قارسى تۇرۋعا ٷندەيتٸن قانىق تا پوەتيكالىق پروزاسى ٷشٸن» جەڭٸپ الدى.

حان گاڭنىڭ ەڭ تانىمال شىعارمالارىنىڭ بٸرٸ — «قىزىل پينگۆيننٸڭ ٶلٸمٸ» (The Death of a Red Penguin). بۇل رومان ادام مەن تابيعات اراسىنداعى تەرەڭ بايلانىس پەن ەكزيستەنتسيالدىق ٸزدەنٸستەردٸ زەرتتەيدٸ, ەرٸ جازۋشىنىڭ ەرەكشە ليريكالىق ستيلٸن ايقىن كٶرسەتەدٸ.

ەكولوگييا جەنە سەن ەلەمٸ

ەكولوگييالىق قوزعالىس سەن يندۋستريياسىن دا قامتىدى. جاڭا زاماناۋي ديزاينەرلەر تابيعاتقا زييان كەلتٸرمەي كيٸمدەر جاساۋعا كٷش سالۋدا, ەرٸ بۇل ترەندتٸڭ ارتۋى سەن ەلەمٸندەگٸ باستى تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸنە اينالدى. ەكو-ديزاينەرلەر ەلەمنٸڭ ەڭ ٸرٸ سەن اپتالىقتارىندا ٶزدەرٸنٸڭ جاڭاشىل شىعارماشىلىعىن ۇسىندى. ەلەمدٸك سەن يندۋستريياسى تابيعاتتى قورعاۋ مەن ەكولوگييالىق مەسەلەلەرگە كٶبٸرەك مەن بەرە باستادى, بۇل ٶز كەزەگٸندە مەدەنيەتتە ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ارتۋىن كٶرسەتتٸ.

«ترامپتىڭ كٶتەرٸلۋٸ»

فوتو: Realestate: Facebook

اقش بولاشاق پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپتىڭ 2024 جىلعى سايلاۋداعى جەڭٸسٸ تەك ساياساتتىڭ عانا ەمەس, مەدەنيەتتٸڭ دە ٶزگەرٸستەرٸنە ەسەر ەتتٸ. ونىڭ جەڭٸسٸن مەدەنيەتپەن بايلانىستىرۋدىڭ بٸرنەشە ماڭىزدى اسپەكتٸلەرٸ بار:

پوپۋليزم جەنە مەدەني تولقۋلار: ترامپتىڭ جەڭٸسٸ پوپۋليستٸك قوزعالىستاردىڭ كٷشەيۋٸن كٶرسەتەدٸ. بۇل باتىس قوعامىنداعى مەدەني تولقۋلار مەن يدەولوگييالىق قاراما-قايشىلىقتارمەن تىعىز بايلانىستى. سوڭعى ونجىلدىقتا باتىستا سولشىل قوزعالىستاردىڭ (MeToo, BLM, ەرتٷرلٸلٸك) جەڭٸسٸ بايقالدى, الايدا ترامپتىڭ قايتادان جەڭۋٸ وڭشىل ساياساتتىڭ جەنە مەدەنيەتٸنٸڭ قايتا ٶرلەۋٸن بٸلدٸرەدٸ. بۇل, ٶز كەزەگٸندە, ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك جەنە ينكليۋزيۆتٸلٸك مەسەلەلەرٸمەن كٷرەسۋدٸ جاڭا كٶزقاراسپەن قاراۋدى تالاپ ەتتٸ.

مەديانىڭ رٶلٸ: گولليۆۋد پەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ترامپتى تٷرلٸ فيلمدەر مەن دەرەكتٸ كارتينالاردا تەرەڭ سىنعا الدى. مىسالى, «وقۋشى. ترامپتىڭ كٶتەرٸلۋٸ» سيياقتى فيلمدەر ونىڭ ساياسي تۇلعاسىن ٶتكٸر سىنعا الدى, بٸراق ولار سايلاۋشىلاردىڭ كٶڭٸلٸن اۋدارۋدا ەلسٸز بولدى. ترامپتىڭ جەڭٸسٸ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن مەدەنيەتتٸڭ ونىڭ ساياساتىنا ەسەر ەتۋ قابٸلەتٸن شەكتەدٸ.

مەدەني بٶلٸنۋشٸلٸك: ترامپتىڭ جەڭٸسٸ مەدەني بٶلٸنۋشٸلٸكتٸڭ ارتۋىن بٸلدٸرەدٸ. جاقتاستارى ونىڭ «امەريكا بٸرٸنشٸ» يدەولوگيياسىن قولداي وتىرىپ, گلوباليزم مەن ليبەرالدى قۇندىلىقتارعا قارسى شىقتى. بۇل ٷردٸس باتىس مەدەنيەتٸندە وڭشىل يدەولوگييالاردىڭ ٶسٸپ, ليبەرالدى جەنە پروگرەسسيۆتٸ باعىتتاعى مەدەنيەتتٸڭ كەرٸ كەتۋٸنە سەبەپ بولدى.

يدەولوگييالاردىڭ شيەلەنٸسٸ: ترامپتىڭ جەڭٸسٸ مەدەنيەتكە قارسى كٷرەستٸڭ بٸر بەلگٸسٸ بولىپ تابىلادى. ەسٸرەسە, سوڭعى جىلدارى ەرتٷرلٸلٸك, ينكليۋزيۆتٸلٸك جەنە گەندەرلٸك تەڭدٸك سيياقتى مەسەلەلەر باتىس قوعامىندا ماڭىزدى ورىن الا باستاسا دا, ترامپتىڭ جەڭٸسٸ وسى يدەولوگييالاردىڭ وڭشىل قارسىلاستارى تاراپىنان قارسىلىققا ۇشىراۋىن كٶرسەتەدٸ. بۇل جاعداي مەدەنيەتكە قاتىستى جاڭا ساياسي ويلار مەن قۇندىلىقتاردىڭ پايدا بولۋىنا ەكەلدٸ.

بەكبولات مۇحتار