Foto: aikyn.kz alyndy
Qazaqstan 2006 jyldan beri genderlik saiasatty damytýdy qolǵa alǵan. 2030 jylǵa deiingi genderlik teńdik strategiiasy áielder men erlerdiń teń múmkindikke ie bolýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Genderlik qatynastar eń aldymen otbasynyń berik bolýyna tikelei áser etedi. Genderlik teńdik joǵary bolǵan saiyn, otbasy músheleriniń jaýapkershiligi men turmystyq, ekonomikalyq fýnktsiialary joǵarylaidy.
Otbasydaǵy genderlik teńdik erli-zaiyptylardyń bir-birin qurmetteýine, ózara túsinistikke jáne qoldaýǵa negizdelgen. Ádilettilik pen teńdik saqtalsa, eki jaq ta otbasy úshin jaýapkershilikterdi teń bólisedi, bul otbasy qurylymyn nyǵaitady. Jumysty, balalardy tárbieleýdi jáne úi sharýasyn birge atqarý stressti azaityp, otbasynyń berik bolýyna kómektesedi.
Bul rette 2030 jylǵa deiingi tujyrymdama aiasynda Qazaqstanda jyl saiyn 15 mamyr – Halyqaralyq otbasy kúni atap ótedi. Bul kúnge arnalǵan is-sharalar otbasylyq qundylyqtardy nasihattaý, otbasy músheleriniń ózara syilastyǵy men birligin kúsheitý maqsatynda ótkiziledi. Sonymen qatar, otbasylardy qoldaýǵa baǵyttalǵan túrli festivalder men forýmdar uiymdastyrylady.
Bul mereke 1993 jyly Birikken ulttar uiymynyń bas assambleiasymen bekitilgen. Alaida otbasy týraly zamanýi kózqarastar búginde basqasha sipatta. Mysaly Eýropada dástúrli otbasy uǵymy ózgergenine talaidyń jyly ótti. Sebebi sońǵy 30 jylda azamattyq nekeni tańdaityndar sany artqan. Al jastar 40 jasqa deiin otbasyn qurýǵa asyqpaidy. Olar birinshi óz jeke basynyń qamyn oilaidy. Jaǵdaiyn jasap alýǵa tyrysady. Sebebi ajyrasý úshin memleketke qyrýar aqsha tóleidi eken. Al Qazaqstanda bul úrdis áielderdiń belsendiliginiń artýymen bailanysty.
«Meniń oiymsha, áielderdiń qoǵamda belsendi bolǵany jaqsy. Eger áielder dástúrli qalyptasqan qoǵamda, nemese dini basymdaý eldegi jaǵdaida ómir súrse, qoǵam tolyq damymaidy dep oilaimyn. Al memleket damý úshin ár bir adam eńbek etýi kerek. Ekonomikalyq turǵydan men áielderdiń kásip jasap, bilikke aralasqanyn qoldaimyn. Mysaly «Mazmundama» baspasynda 50-jýyq adam qyzmet etedi. Onyń basym bóligi, aýdarmashylar, shyǵarýshy redaktorlar, korrektorlardyń barlyǵy áielder. Sebebi áielderdiń atqarýshylyq jáne oryndaýshylyq qasietteri er azamattardan joǵary. Alaida, áielderdiń belsendi bolýy – jigitter belsendi emes degendi bildirmeidi. Áielder qazir birtindep ózderiniń tolmai qalǵan vakkýmdaryn toltyryp keledi. Sebebi qoǵam ashyq. Aqparat aǵyny keń», - dedi «Mazmundama» qorynyń negizin qalaýshy Shyńǵys Muqan.
Qoǵam belsendisiniń aitýynsha, bul úrdistiń kem tusy bar. Áielderdiń bilimi artqan saiyn, turmys qurý yqtimaldyǵy tómendeidi. Bul jaǵdai Singapýrda bolǵan. Degenmen, áielderdiń bilim alyp, ózderin damytqany bolashaq urpaq úshin durys deidi qoǵam belsendisi.
«Demografiialyq tolqyn degen túsinik bar. Iaǵni, bilimi tómen, ekonomikalyq jaǵdaiy nashar, kóp oqymaǵan elderde bala týý kórsetkishi joǵary bolady. Al qoǵam oqyǵan saiyn, bilimge umtylǵan saiyn, jumys istegen saiyn bala týý kúrt azaiady. Qazaqstan men Izrail elinde bir uqsastyq bar. Jan basyna salǵandaǵy tabysymyz orta deńgeide. Al mundai deńgeide demografiialyq dúmpý bolmaý kerek. Biraq bizde demografiialyq dúmpý bar. Izrailde de solai», - dedi Shyńǵys Muqan.
