Ǵalymdar terminologiia máselesin Úkimet deńgeiinde sheshý joldaryn izdep jatyr

Ǵalymdar terminologiia máselesin Úkimet deńgeiinde sheshý joldaryn izdep jatyr

Elordada qazaq tili álipbiin latyn grafikasyna kóshirý jónindegi ulttyq komissiia janyndaǵy Terminologiialyq jumys tobynyń otyrysy bolyp ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat".

Sharany Sh.Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy uiymdastyrdy. 

Onlain otyrystyń kózdegen maqsaty - qazaq tili álipbiin latyn grafikasyna kóshirý kezinde terminologiiany birizdendirýdiń ǵylymi-ádistemelik negizderin aiqyndaý bolatyn. Basqosýda Qazaq tili álipbiin latyn grafikasyna kóshirý jónindegi ulttyq komissiia janyndaǵy Terminologiialyq jumys tobyna múshe filologiia ǵylymdarynyń doktory, QR UǴA akademigi Sh.Qurmanbaiuly ázirlegen «Terminologiiany birizdendirýdiń kriteriileri men printsipteri» ádistemelik nusqaýlyq jobasy talqylandy. 

«Namazǵa jyǵylar adamǵa kómek úshin «Muhtasar ǵylymhal» degen juqa kitap bolýshy edi, sol sekildi qoldanbaly terminologiianyń ózegi tárizdi biz talqylap otyrǵan eńbek salaǵa kiriser ár adamnyń ústelinde jatýy tiis dep oilaimyn. Barlyq nárseniń bastaýy bolady. Sol sebepti búgingi basqosýymyzdy budan burynǵy talqylaýlarymyzdyń zańdy sabaqtastyǵy dep qarastyrǵan durys. Bul týraly jaqynda jaryq kórgen maqalamda aittym. Termin - jandy organizm. Sáttisi de, sátsizi de kezdesedi. Sondyqtan, olarǵa árdaiym monitoring júrgizip, halyq qulaǵyna sińbegen terminderden arylyp otyrýymyz kerek. Terminniń tek maquldanyp, bekitilmeýi de batyl ainalysqa engizýge kedergi keltiredi. Bolashaqta bul máseleni Úkimet deńgeiinde sheshý joldaryn qarastyramyz», - dedi Terminologiialyq jumys tobynyń otyrysynda til komitetiniń tóraǵasy Ádilbek Qaba. 

Ádistemelik nusqaýlyq jobasynda ulttyq terminqordy retke keltirip, jetildirilgen terminjúie qalyptastyrý barysynda terminologiiany birizdendirýdiń alatyn orny men júzege asýynyń ret-tártibi kórsetilgen. Sherýbai Qurmanbaiulynyń jazýynsha ókinishke qarai, táýelsizdikke qol jetkizgennen keiin de qazaq tilin ǵylym men jańa tehnologiia, zań shyǵarý men qarjy-ekonomika tiline ainaldyrýǵa baǵyttalǵan batyl qadam, túbegeili betburys jasalmaǵan. 

«Ainalyp kelgende, ult tiliniń ǵylym salasyndaǵy qoldanysy, ult tilindegi terminder qorynyń mol jasalý men qalyptasýy, júielenýi osy mamandarǵa táýeldi», – dep atap kórsetedi ol. 

Eńbekte odan ári terminologiiany birizdendirý barysynda neni eskerip, qandai máselelerge mán berý qajettiligi meilinshe naqty baiandalady, terminologiiany birizdendirý jumysynyń maqsat-mindetteri, saty-saty boiynsha qalai júzege asatyny ǵylymi-ádistemelik turǵydan negizdelip kórsetiledi.