Adamnyń armany taýsylǵan ba? Biraq sol armannyń júzege asýy qiyn. «Armanyma jetkize gór» dep, adam balasy Jaratqanǵa jalbarynyp, duǵa-tilek tileidi. «Duǵam nege tez qabyl bola qoimady» dep, Táńirge naz aitady. Adam asyqqanmen, Alla asyqpaidy.
Adam kórmegenmen, estimegenmen, ǵalam kez kelgen duǵaǵa jyldam jaýap beredi, adamnyń arman-tilegin jaýapsyz qaldyrmaidy.
Ǵalam adammen qalai sóilesedi, qalai jaýap beredi, qalai eskertedi?
Máselen, adam on jyl boiy bir orynda jumys isteýmen keledi, on jyl boiy alatyny sol jalaqy – ómir birkelki, kóńilsiz, maǵynasyz bolyp barady. Adam tańerteń «Taǵy da jumys pa?» degen oimen uiqydan áreń oianady. Shalbarynyń bir balaǵyn kiip, bir balaǵyn kie almai, uiqyly-oiaý kúide meń-zeń bolyp biraz ýaqyt otyrady. Ýaqyt ótip bara jatqan soń, amalsyzdan kiinip, asyǵys jumysqa attanady. Qoǵamdyq kólikte de dál ózindei tunjyraǵan, esinep, qalǵyp otyrǵan jurtty kóredi (Keshke úige qaitarda tipten sharshap qaitady). Jumysta eshteńe ózgermegen, sol qalpy. Alǵa qarai talpyný, damý joq, adam robotqa ainalǵan. Úi-jumys, úi-jumys…Ildebailap ómir súrý, birdi birge jalǵaý.
Adam sońǵy úsh jylda óziniń súiikti isimen ainalysqysy keledi, jaqsy jalaqy tapqysy bar, «jylyna 2-3 ret demalsam» deidi, «baqytty bolsam» dep armandaidy.
«Osylai júrip armanym nege oryndalmaidy, nege meniń talap-aryzymdy, tilek-duǵamdy Ǵalam estimeidi, qabyl etpeidi» dep tańǵalady, ashýlanady?
Siz qalai oilaisyz, Ǵalam onyń armanyn oryndai ma? Árine, oryndaidy!
Bul adamnyń qateligi nede dep oilaisyz? Qateligi – Ǵalamdy «kerek» pen «kerek emes» degendi ajyrata alady dep oilaǵandyǵynda.
Ǵalam biz oilaǵannan basqasha jumys isteidi. «Kerek» pen «kerek emes» degendi ajyrata almaidy. Bul sózderdiń bári adamnyń tilinde!
Endeshe, ne isteý kerek? Ol úshin Ǵalamnyń tilin úirený kerek. Ǵalamnyń tilin úirenip, onymen saýatty túrde uǵynysa bilseń, óziń tilegen armanyńnyń júzege asqanyn kóresiń. Ǵalam men adam turmaq, er men áiel de túsinispei jatady emes pe. Óitkeni, áieldiń tili basqa da, erkektiń tili bir bólek. Osydan urys-keris shyǵady, otbasynda túsinbestik týyndaidy. Sebebi, qazaqsha bolsa da, sizder ár tilde sóilep jatyrsyzdar.
Sonymen, joly bolmaǵan keiipkerimizge qaita oralaiyq.
Ol adam Ǵalamnyń tili boiynsha óziniń boiy úirengen jumystan ómiri shyqqysy kelmeidi jáne baqytsyz bolǵandy qalaidy. Dál solai! Ǵalam osyny ǵana estip tur! Jáne sol adamnyń arman-tilegin oryndap tur. Nelikten? Sebebi, bul adamnyń seziminiń 80-90 paiyzy baqytsyzdyq seziminen turady. Osyndai sezimi arqyly adam materialdyq shyndyq qalyptastyrady. Ǵalamnyń tiliniń basty printsipi mynada: Ǵalam sózdi emes, sezimdi estidi!
Ekinshiden, Ǵalam is-áreketke «qaraidy»! Álgi adam qanshama ret «aqsham joq», «ýaqytym joq», «jaǵdaiym joq» dep «joqty» aita bergen. Ǵalam muny «iaǵni qajet etpeidi, iaǵni ózine unaidy» dep uǵady.
Sóz de, oi da, is-áreket te aldymen energiiaǵa, energiia materiǵa ainalady.
Álgi adamnyń óziniń súiikti isimen ainalysqysy keletini, jaqsy jalaqy tapqysy, jylyna 2-3 ret demalsam dep armandaityny – úmitsizdikke, qaiǵy-muńǵa, baqytsyzdyqqa toly sezim. Osy sezim – ol adamdy baqytsyzdyqqa ushyratqan! Adam energiiasynń qasynda bul oilar teńizge tamǵan tamshydai ǵana, sondyqtan Ǵalam mundai tilekke nazar aýdarmaidy. Ony ústine, adam armanyn júzege asyrǵysy kelgende, muń onan saiyn arta túsedi. Alamnyń ózi armanyna shyn senbeidi, sondyqtan ol júzege aspaidy. Bolar-bolmas úmit – armannyń júzege asýy úshin tym álsiz emotsiia.
Eger transportpen salystyrsaq, úmit – velosiped, senim – ushaq! Sondyqtan, alys qashyqtyqqa úmit jaramaidy. Tek kúshińdi sarqyǵany bolmasa.
Sondyqtan, ózińdi aldaǵandy jáne Ǵalamdy aiyptaǵanyńdy doǵar! Báleniń bárin Qudaiǵa jappa!
Aldymen ózińe qara! Óziń eshteńe ózgermegenin, bári burynǵysha bolǵanyn qalaisyń. Ózgerýden, ózgeristen qorqasyń! Táýekel ete almaisyń. Qur armandap, qiialdanyp, qol qýsyryp otyrasyń. Ǵalam osyny kórip tur, estip tur. Osylai ómir súre ber deidi. Ǵalam – danyshpan!
Táýekel et! Alla ózine senip, táýekel etkenderdi súiedi! Táýekl túbi –jelqaiyq, ótesiń de ketesiń.
Aldymen ózińdi ózgert, sosyn saǵan Ǵalam basqasha qarai bastaidy. Ózin túzetpegendi, Qudai da túzetpeidi.
Tóreǵali TÁShENOV
"Aiqyn" gazeti
.jpg)