ادامنىڭ ارمانى تاۋسىلعان با? بٸراق سول ارماننىڭ جٷزەگە اسۋى قيىن. «ارمانىما جەتكٸزە گٶر» دەپ, ادام بالاسى جاراتقانعا جالبارىنىپ, دۇعا-تٸلەك تٸلەيدٸ. «دۇعام نەگە تەز قابىل بولا قويمادى» دەپ, تەڭٸرگە ناز ايتادى. ادام اسىققانمەن, اللا اسىقپايدى.
ادام كٶرمەگەنمەن, ەستٸمەگەنمەن, عالام كەز كەلگەن دۇعاعا جىلدام جاۋاپ بەرەدٸ, ادامنىڭ ارمان-تٸلەگٸن جاۋاپسىز قالدىرمايدى.
عالام اداممەن قالاي سٶيلەسەدٸ, قالاي جاۋاپ بەرەدٸ, قالاي ەسكەرتەدٸ?
مەسەلەن, ادام ون جىل بويى بٸر ورىندا جۇمىس ٸستەۋمەن كەلەدٸ, ون جىل بويى الاتىنى سول جالاقى – ٶمٸر بٸركەلكٸ, كٶڭٸلسٸز, ماعىناسىز بولىپ بارادى. ادام تاڭەرتەڭ «تاعى دا جۇمىس پا?» دەگەن ويمەن ۇيقىدان ەرەڭ ويانادى. شالبارىنىڭ بٸر بالاعىن كيٸپ, بٸر بالاعىن كيە الماي, ۇيقىلى-وياۋ كٷيدە مەڭ-زەڭ بولىپ بٸراز ۋاقىت وتىرادى. ۋاقىت ٶتٸپ بارا جاتقان سوڭ, امالسىزدان كيٸنٸپ, اسىعىس جۇمىسقا اتتانادى. قوعامدىق كٶلٸكتە دە دەل ٶزٸندەي تۇنجىراعان, ەسٸنەپ, قالعىپ وتىرعان جۇرتتى كٶرەدٸ (كەشكە ٷيگە قايتاردا تٸپتەن شارشاپ قايتادى). جۇمىستا ەشتەڭە ٶزگەرمەگەن, سول قالپى. العا قاراي تالپىنۋ, دامۋ جوق, ادام روبوتقا اينالعان. ٷي-جۇمىس, ٷي-جۇمىس…ٸلدەبايلاپ ٶمٸر سٷرۋ, بٸردٸ بٸرگە جالعاۋ.
ادام سوڭعى ٷش جىلدا ٶزٸنٸڭ سٷيٸكتٸ ٸسٸمەن اينالىسقىسى كەلەدٸ, جاقسى جالاقى تاپقىسى بار, «جىلىنا 2-3 رەت دەمالسام» دەيدٸ, «باقىتتى بولسام» دەپ ارماندايدى.
«وسىلاي جٷرٸپ ارمانىم نەگە ورىندالمايدى, نەگە مەنٸڭ تالاپ-ارىزىمدى, تٸلەك-دۇعامدى عالام ەستٸمەيدٸ, قابىل ەتپەيدٸ» دەپ تاڭعالادى, اشۋلانادى?
سٸز قالاي ويلايسىز, عالام ونىڭ ارمانىن ورىنداي ما? ەرينە, ورىندايدى!
بۇل ادامنىڭ قاتەلٸگٸ نەدە دەپ ويلايسىز? قاتەلٸگٸ – عالامدى «كەرەك» پەن «كەرەك ەمەس» دەگەندٸ اجىراتا الادى دەپ ويلاعاندىعىندا.
عالام بٸز ويلاعاننان باسقاشا جۇمىس ٸستەيدٸ. «كەرەك» پەن «كەرەك ەمەس» دەگەندٸ اجىراتا المايدى. بۇل سٶزدەردٸڭ بەرٸ ادامنىڭ تٸلٸندە!
ەندەشە, نە ٸستەۋ كەرەك? ول ٷشٸن عالامنىڭ تٸلٸن ٷيرەنۋ كەرەك. عالامنىڭ تٸلٸن ٷيرەنٸپ, ونىمەن ساۋاتتى تٷردە ۇعىنىسا بٸلسەڭ, ٶزٸڭ تٸلەگەن ارمانىڭنىڭ جٷزەگە اسقانىن كٶرەسٸڭ. عالام مەن ادام تۇرماق, ەر مەن ەيەل دە تٷسٸنٸسپەي جاتادى ەمەس پە. ٶيتكەنٸ, ەيەلدٸڭ تٸلٸ باسقا دا, ەركەكتٸڭ تٸلٸ بٸر بٶلەك. وسىدان ۇرىس-كەرٸس شىعادى, وتباسىندا تٷسٸنبەستٸك تۋىندايدى. سەبەبٸ, قازاقشا بولسا دا, سٸزدەر ەر تٸلدە سٶيلەپ جاتىرسىزدار.
سونىمەن, جولى بولماعان كەيٸپكەرٸمٸزگە قايتا ورالايىق.
ول ادام عالامنىڭ تٸلٸ بويىنشا ٶزٸنٸڭ بويى ٷيرەنگەن جۇمىستان ٶمٸرٸ شىققىسى كەلمەيدٸ جەنە باقىتسىز بولعاندى قالايدى. دەل سولاي! عالام وسىنى عانا ەستٸپ تۇر! جەنە سول ادامنىڭ ارمان-تٸلەگٸن ورىنداپ تۇر. نەلٸكتەن? سەبەبٸ, بۇل ادامنىڭ سەزٸمٸنٸڭ 80-90 پايىزى باقىتسىزدىق سەزٸمٸنەن تۇرادى. وسىنداي سەزٸمٸ ارقىلى ادام ماتەريالدىق شىندىق قالىپتاستىرادى. عالامنىڭ تٸلٸنٸڭ باستى پرينتسيپٸ مىنادا: عالام سٶزدٸ ەمەس, سەزٸمدٸ ەستيدٸ!
ەكٸنشٸدەن, عالام ٸس-ەرەكەتكە «قارايدى»! ەلگٸ ادام قانشاما رەت «اقشام جوق», «ۋاقىتىم جوق», «جاعدايىم جوق» دەپ «جوقتى» ايتا بەرگەن. عالام مۇنى «ياعني قاجەت ەتپەيدٸ, ياعني ٶزٸنە ۇنايدى» دەپ ۇعادى.
سٶز دە, وي دا, ٸس-ەرەكەت تە الدىمەن ەنەرگيياعا, ەنەرگييا ماتەريعا اينالادى.
ەلگٸ ادامنىڭ ٶزٸنٸڭ سٷيٸكتٸ ٸسٸمەن اينالىسقىسى كەلەتٸنٸ, جاقسى جالاقى تاپقىسى, جىلىنا 2-3 رەت دەمالسام دەپ ارماندايتىنى – ٷمٸتسٸزدٸككە, قايعى-مۇڭعا, باقىتسىزدىققا تولى سەزٸم. وسى سەزٸم – ول ادامدى باقىتسىزدىققا ۇشىراتقان! ادام ەنەرگيياسىنڭ قاسىندا بۇل ويلار تەڭٸزگە تامعان تامشىداي عانا, سوندىقتان عالام مۇنداي تٸلەككە نازار اۋدارمايدى. ونى ٷستٸنە, ادام ارمانىن جٷزەگە اسىرعىسى كەلگەندە, مۇڭ ونان سايىن ارتا تٷسەدٸ. الامنىڭ ٶزٸ ارمانىنا شىن سەنبەيدٸ, سوندىقتان ول جٷزەگە اسپايدى. بولار-بولماس ٷمٸت – ارماننىڭ جٷزەگە اسۋى ٷشٸن تىم ەلسٸز ەموتسييا.
ەگەر ترانسپورتپەن سالىستىرساق, ٷمٸت – ۆەلوسيپەد, سەنٸم – ۇشاق! سوندىقتان, الىس قاشىقتىققا ٷمٸت جارامايدى. تەك كٷشٸڭدٸ سارقىعانى بولماسا.
سوندىقتان, ٶزٸڭدٸ الداعاندى جەنە عالامدى ايىپتاعانىڭدى دوعار! بەلەنٸڭ بەرٸن قۇدايعا جاپپا!
الدىمەن ٶزٸڭە قارا! ٶزٸڭ ەشتەڭە ٶزگەرمەگەنٸن, بەرٸ بۇرىنعىشا بولعانىن قالايسىڭ. ٶزگەرۋدەن, ٶزگەرٸستەن قورقاسىڭ! تەۋەكەل ەتە المايسىڭ. قۇر ارمانداپ, قييالدانىپ, قول قۋسىرىپ وتىراسىڭ. عالام وسىنى كٶرٸپ تۇر, ەستٸپ تۇر. وسىلاي ٶمٸر سٷرە بەر دەيدٸ. عالام – دانىشپان!
تەۋەكەل ەت! اللا ٶزٸنە سەنٸپ, تەۋەكەل ەتكەندەردٸ سٷيەدٸ! تەۋەكل تٷبٸ –جەلقايىق, ٶتەسٸڭ دە كەتەسٸڭ.
الدىمەن ٶزٸڭدٸ ٶزگەرت, سوسىن ساعان عالام باسقاشا قاراي باستايدى. ٶزٸن تٷزەتپەگەندٸ, قۇداي دا تٷزەتپەيدٸ.
تٶرەعالي تەشەنوۆ
"ايقىن" گازەتٸ
.jpg)