Menińshe, ómirde de Óleńdegidei esh ólshemge syimaityn minez bolady. Dara minez. Árbir jas qalamger álemdi ózinshe túsinedi. Ám ózine ǵana tán álei álemi qalyptasady. Keshe aldymyzǵa aǵalap kelgen inishek «bir kúnde bes óleń jazdym» dep, burqyratyp turyp oqityn. Búgin bári basqasha. Osy bir ómirden tittei ǵan adaldyq pen izgilikti izdeidi. Ras, kózde kúná joq! Tek, jyr pák bolsa deimin. Ómir men Óleń bir arnaǵa toǵysqan jaǵdaida ǵana shynaiy. Bizdiń qatarymyzda «Óleń degen...», «Aqyn degen»... dep áńgime bastaityndar jeterlik. Alaida, tyndyrǵan túkteri de joq. Ári ketse Pálenshe Túgensheuly degen «Ǵalllamat aqyn» dep pikir aitqan. Al, qoǵam soǵan ilanady. Já, jarar! Men senemin kúni erteń bir óleńmen bárin óreleitin bir aqynnyń keletinine. Bizdiń ólkede Baýyrjan Úsenov degen aqyn ótken. Bir jyrynda «...Kórseter em qyrannyń ólimin men, jazylmaǵan bir óleń bolmasa eger» dep jazady. Sol sekildi Jambyl topyraǵynan túlegen qalamgerdiń ne aqyn, ne batyr bolmaýy múmkin emes. Al, bu jastyń jyrlarynda ketip jatqan kishigirim qatelikter ádebi synnyń joqtyǵy dep bilersizder. Óleń oqyńyzdar, dostar!
Nurbolat Joldasbek
ESSIZDIK
Sen ketkeli ...
Juldyz – Óleń.
Tún – Óleń.
Ińir – Óleń.
Sharasyzdan ótýde kúnim áreń.
Bálkim, bizdi:
– Qosylsa, baqytty bop
ketedi, – dep, qorqady, búkil álem.
Imanymdai senýshi em,
júregimmen
jyr egilgen,
janymmen,
jigerimmen.
...Biz aqymaq ekenbiz –
adaldyqty,
izgilikti izdegen, myna ómirden.
Joq!
Bar amaly.
Bárine kelistim men.
Buldyr dúnie biz úshin teris múldem.
Qaharyna ushyrap Haq Táńirdiń,
Keteiikshi qýylyp Jer ústinen.
Múmkin, sonda Janymdy óbesiń kep.
(Qalýymyz shart emes el esinde)
...Sen qasymda qala gór,
Qalsań eger
Maǵan Tozaq –
Jumaq qoi, senesiń be?
Ǵashyqtardai alǵashqy,
Dúrmekti biz, igere almai qoidyq qoi.
Qurmetti qyz –
...tek ekeýmiz máńgi bir bolý úshin
Qandai kúná jasaýǵa mindettimiz?!
QASIRET
Kókiregin nábi muń tintip ótip,
ókinetin,
bir jigit jyr túletip,
pák janymen.
(bárine senip ótken.)
Kimdi kútken, belgisiz, neni kútken?!
Kókke qarap erinin jybyrlatyp
júrgenine,
mine endi, eki kóktem.
«– Kóp qajyma,
qaiǵyrma,
jassyń áli.
Jalǵyz sen be joǵaltqan óz syńaryn?!»
dep ony jubatqanmen dos–jarany,
qiyn edi aýzynan sóz shyǵarý.
...olar úshin barlyǵy bólek edi.
Bólek nurǵa ekeýi bólenetin.
Bólek - qala.
Bólek - baq.
Bólek - kóshe.
Bólek kóshe kóginde kenet nóser...
« – Meili, aspan – egilsin, eńiresin.
Qyzǵanady deisiń be, tegi nesin?!
Jalqyn ýaiym seni de iektese,
tek jylama,
ótinem,
kerek deseń –
quiyp alam kózime kil jasyńdy, –
deýshim edi ǵoi,
astynda qolshatyrdyń.
Sol shaǵymnyń bári de ǵaiyp bolyp
Ishinde qalǵanym ne munsha muńnyń?!
Jan azaby sorǵalap janarymnan,
Bosat meni, Ómirim, qalaýyńdy al.
Bul kóktemde taǵy da tapqan gúlim
gúldemeidi.
Sharshatty, jattandy kún.
– «Ýaqyt – emshi» umytar, – dep júrgende,
Ýaqyt meni kemirip jatqandyǵyn
sezbedi eshkim.
Sezbedi.
Bilmedi de.
Qulaǵymda jańǵyryp kúlgeni kep
turady ylǵi.
Qaitemin, taǵdyr basqa.
Syńarym ed baq tilep, Táńir qosqan.
Eki kóktem – bulttar sap sýretińdi
Eki kóktem – shyrqady ánińdi aspan.
...Shapaǵatyn ár atqan kórip tańnyń,
saǵynyshym boiymnan erikti aldy.
Biz áý bastan birge edik,
Birgemiz de...
Keshirińder», – dedi de, ólip qaldy.
***
...hat jazbaimyn dep edim.
Keshir, kúnim.
Qurmetteimin men seniń sheshimińdi.
Terezege demimmen jan bitirip,
Jabyqqanda jazýshy em esimińdi.
...jalqy kúnder – jyldarǵa jalǵasty kep.
Artyq shyǵar aqyldan aljasty deý.
Men –
Súiýdi,
jylaýdy,
qaiǵyrýdy,
muńaiýdy
sezindim alǵashqy ret.
Ómirimdi qolyńa bermek túgil,
ólýge de daiar em, Sen... dep turyp.
(...menimen jaǵalasyp
Kórgensiz jel –
kóilegińniń etegin ermek qylyp
oinaýshy edi.)
Esimde.
Esińde me? –
Essiz túnder – tańdarǵa kóz ilmegen.
Sen –
Táńirdiń nurysyń!
Kórmeidi ony,
kóshken bulttyń qisynsyz kóshindegi el.
Bir sátke umyt qylyp Jan ataýyn,
Ymyrt túsip,
kún batyp,
tań ataryn.
Ony jáne Ómirdi súiý úshin,
Tek meniń kózderimmen qaraǵanyń
durys shyǵar.
Kim bilsin?!
...qushaǵyna tyǵylyp qara túnniń,
Qusalyqtan qýaryp baratyrmyn.
Aq jeideme jaǵylǵan dalabyńdy,
Erinime tigizip alatynmyn
saǵynǵanda.
..men bárin kesh uǵyndym.
Ómirińe tigizbei kesirimdi
saǵan endi eshqashan
óleń arnap,
hat jazbaimyn dep edim.
Keshir.
– Kimdi..?
TUTQYN. QUDAI.
Jaza bastym.
Jańyldym.
Jazalandym.
(Ólmedim).
Kúnderimdi bilmeisiń ótip jatqan sen meniń:
Talyqsyǵan Úmitim –
Alty qyrdyń astynan shyryldaidy kúni–tún.
...Jaratqannyń ózi bop, jeti álemdi bilegen,
Bir mazasyz kúige enem –
Quldarymdy kórgende shynjyrlaryn súiregen.
Dárgeiime bas urǵan dármensizdiń sózinen,
Ózim qurǵan túrmeniń tutqyny bop sezinem.
Adamdyqty úireter, myna álemge bólek tym,
Taǵy da bir paiǵambar jiberýim kerek-ti...
...Kóz aldyma elestep, áldebireý túsi appaq,
Qorqynyshtan otyram, qý tizemdi qushaqtap.
Sóz uqpaǵan baladai,
joq baqytqa aldanyp,
Jalǵyzdyǵym jylaidy, jer tepkilep doldanyp .
Saq-saq kúlip,
Sireigen kóleńkeler mazaq qyp,
Mańdaiyma tas atty.
– Mynalardan qutqar, –dep, janarymnan jas aqty.
Qorqyt shaldai báribir qutylmaspyz biz budan.
Qulaǵymdy jaýyp ap, bar daýsymmen shyńǵyram:
– Qutqar, qutqar!
Qutqara gór, ótinem.
Quly bolyp qulqynnyń, qudaisyz bop ketip em.
Amalym ne...
Betińe tastar edim túkirip,
Estimisiń,
aljyǵan, eeei, qarabet ómirim?..
...Kenet,
Maǵan áldekim,
jelp etkizip burymyn,
Kózin súzip qaraidy, býdaqtatyp shylymyn.
Jelik qýǵan kempirdei jastyq shaǵyn qimaǵan.
– Bul kim eken?
– Ómiriń, baiansyzdyq syilaǵan.
Menen basqa bara ǵoi, qushaǵynda óbse kim?..
Endi ózińe joq sezim, – dedi-daǵy,
burqyldap
Burq-burq etip barady, bylq-bylq etip bóksesin.
...Meniń jalǵyz bilgenim –
Biz bárimiz tutqynbyz, ómir degen túrmeniń.
Shyda, janym, shydai tús.
(Mende de bar jurttaǵy ál).
Myna Ómirden bizderdi Ólim ǵana qutqarar!
...Buryshynda túrmeniń,
(Áz júzimde shyrai joq).
Otyramyn búrisip, qiialymda Qudai bop:
- Jaratqannyń ózimin
jeti álemdi bilegen.
Quldarymdy kórgende, bir mazasyz kúige enem.
Ei, kóleńkem júre ber, jeteginde shydamnyń,
Múmkin erteń paiǵambar jiberetin shyǵarmyn..
Múmkin...
KATARSIS
Bári – bóten.
Bári – jat.
bir ózgeshe kúige enip,
Ómir jazǵan Óleńniń shimaiyna ilenip
otyramyn –
adamdai Jalǵyzdyǵyn jerlegen.
Qandy ańsaǵan qanjardyń iesi edim.
Men degen –
Dárýishpin adasqan.
Jol kórsetshi aqyq tún.
Óz ishimnen Ózimdi izdeimin dep jalyqtym.
Jalǵyz Úrei –
muń tunǵan júregimniń ishine
bir qudaidy tappaimyn Sham jaryǵyn túsirer.
Panasy joq paqyrdai shaǵamyn kep Aiǵa muń.
Túbi meni qurtady shól minezdi Oilarym: –
...qudiretti Sózderdiń tasasyna tyǵylǵan,
meniń appaq perishte – álemimdi uǵynǵan
bir Jan bolsa,
máńgilik keter edim sońynan.
Sol arqyly izdegen Táńirime jolyǵam:
«–Táńirim–aý, Ǵaiyptan Nur darytsań sen eger –
Aq álemniń ólsheýsiz meiirimine bólenem.
Bir–aq sátte keýdemnen Haqty ańsaǵan kógershin –
Bult sabalap ushady tuńǵiyqqa, kórersiń.
Sonsoń kelip qyp–qyzyl aspandaǵy ár shyraq –
Mólt–mólt etip turady janarymnan tamshylap.»
Táńirim –aý,
Táńirim...
Ekijúzde–bir ǵumyr...
Bizdi qaida jetelep aparady bul dúbir?!
(Bilmeidi olar!
Bilmeidi –
beiýaqytta qulazyp,
qai qudaiǵa Qul bolyp júrgendigin myna jurt.)
Men jeńildim
Adastym...
Bózge oranyp,
Jyr óldi.
ketkim kelip sońynan ańqam keýip júr endi.
– Ómir ǵoi, –dep, arqamnan qaǵatuǵyn kóp pe ailań?!
Báribir de bizdiki – jeńimpazy joq maidan!
Táńirim –aý,
Táńirim...
JOǴALTÝ
Bálkim, ýaqyt:
– Qate, –dep, tapqan shyǵar isimizdi.
...Umytpaidy bul jyldyń Kúzi bizdi –
Qos bilegiń asylyp iyǵyma:
- Qorqamyn, - dep, turýshy eń
ózińizdi
joǵaltýdan,
hám, aǵa, joǵalýdan.
Oiym kúpti,
Ýaiymshyl,
Jan aýyrǵan.
...Meniń kinám shyǵar-aý,
ólmeituǵyn,
Mahabbatty izdegen ár arýdan.
Keshir meni!
Men beibaq-
beiýaqytta únsiz qalyp,
ókinip em.
Ómir ǵoi...
Tylsym bári-
(...moinyńdaǵy mórimdi,
Burymyńmen,
Estelik qyp, jasyryp júrsiń be áli?!)
Sylqym gúlder,
Juldyzdar,
Kún,
Ai,
maǵan:
Únemi jyr oqityn muńaimaǵan.
Bizderdi baqytty eter Dúnieni,
Qudai-aý, qyzǵanshaq dep kim oilaǵan.
Taý-tasy,
Ózen-kóli,
Toǵaiynan:
Bir jylýlyq kútip em talaiynan.
Sen – Kún ediń...
Bulttardy búrkenip ap,
Joǵalyp ketkenińdi, qalai uǵam?!
Qabat-qabat qaiǵydan jamalǵan óń.
Jannyń muńy úimelep janarǵa kep,
barmaǵymdy tisteimin.
Odan ózge,
Mende eshqandai úmit te, amal da joq...
Keshir meni...
Faizýlla TÓLTAI – Jambyl oblysy Jańatas qalasynda dúniege kelgen. Qazirgi tańda M. H. Dýlati atyndaǵy TarMÝ –da filologiia mamandyǵy boiynda bilim alýda.
Ult portaly
