مەنٸڭشە, ٶمٸردە دە ٶلەڭدەگٸدەي ەش ٶلشەمگە سىيمايتىن مٸنەز بولادى. دارا مٸنەز. ەربٸر جاس قالامگەر ەلەمدٸ ٶزٸنشە تٷسٸنەدٸ. ەم ٶزٸنە عانا تەن ەلەي ەلەمٸ قالىپتاسادى. كەشە الدىمىزعا اعالاپ كەلگەن ٸنٸشەك «بٸر كٷندە بەس ٶلەڭ جازدىم» دەپ, بۇرقىراتىپ تۇرىپ وقيتىن. بٷگٸن بەرٸ باسقاشا. وسى بٸر ٶمٸردەن تيتتەي عان ادالدىق پەن ٸزگٸلٸكتٸ ٸزدەيدٸ. راس, كٶزدە كٷنە جوق! تەك, جىر پەك بولسا دەيمٸن. ٶمٸر مەن ٶلەڭ بٸر ارناعا توعىسقان جاعدايدا عانا شىنايى. بٸزدٸڭ قاتارىمىزدا «ٶلەڭ دەگەن...», «اقىن دەگەن»... دەپ ەڭگٸمە باستايتىندار جەتەرلٸك. الايدا, تىندىرعان تٷكتەرٸ دە جوق. ەرٸ كەتسە پەلەنشە تٷگەنشەۇلى دەگەن «عالللامات اقىن» دەپ پٸكٸر ايتقان. ال, قوعام سوعان يلانادى. جە, جارار! مەن سەنەمٸن كٷنٸ ەرتەڭ بٸر ٶلەڭمەن بەرٸن ٶرەلەيتٸن بٸر اقىننىڭ كەلەتٸنٸنە. بٸزدٸڭ ٶلكەدە باۋىرجان ٷسەنوۆ دەگەن اقىن ٶتكەن. بٸر جىرىندا «...كٶرسەتەر ەم قىراننىڭ ٶلٸمٸن مەن, جازىلماعان بٸر ٶلەڭ بولماسا ەگەر» دەپ جازادى. سول سەكٸلدٸ جامبىل توپىراعىنان تٷلەگەن قالامگەردٸڭ نە اقىن, نە باتىر بولماۋى مٷمكٸن ەمەس. ال, بۇ جاستىڭ جىرلارىندا كەتٸپ جاتقان كٸشٸگٸرٸم قاتەلٸكتەر ەدەبي سىننىڭ جوقتىعى دەپ بٸلەرسٸزدەر. ٶلەڭ وقىڭىزدار, دوستار!
نۇربولات جولداسبەك
ەسسٸزدٸك
سەن كەتكەلٸ ...
جۇلدىز – ٶلەڭ.
تٷن – ٶلەڭ.
ٸڭٸر – ٶلەڭ.
شاراسىزدان ٶتۋدە كٷنٸم ەرەڭ.
بەلكٸم, بٸزدٸ:
– قوسىلسا, باقىتتى بوپ
كەتەدٸ, – دەپ, قورقادى, بٷكٸل ەلەم.
يمانىمداي سەنۋشٸ ەم,
جٷرەگٸممەن
جىر ەگٸلگەن,
جانىممەن,
جٸگەرٸممەن.
...بٸز اقىماق ەكەنبٸز –
ادالدىقتى,
ٸزگٸلٸكتٸ ٸزدەگەن, مىنا ٶمٸردەن.
جوق!
بار امالى.
بەرٸنە كەلٸستٸم مەن.
بۇلدىر دٷنيە بٸز ٷشٸن تەرٸس مٷلدەم.
قاھارىنا ۇشىراپ حاق تەڭٸردٸڭ,
كەتەيٸكشٸ قۋىلىپ جەر ٷستٸنەن.
مٷمكٸن, سوندا جانىمدى ٶبەسٸڭ كەپ.
(قالۋىمىز شارت ەمەس ەل ەسٸندە)
...سەن قاسىمدا قالا گٶر,
قالساڭ ەگەر
ماعان توزاق –
جۇماق قوي, سەنەسٸڭ بە?
عاشىقتارداي العاشقى,
دٷرمەكتٸ بٸز, يگەرە الماي قويدىق قوي.
قۇرمەتتٸ قىز –
...تەك ەكەۋمٸز مەڭگٸ بٸر بولۋ ٷشٸن
قانداي كٷنە جاساۋعا مٸندەتتٸمٸز?!
قاسٸرەت
كٶكٸرەگٸن نەبي مۇڭ تٸنتٸپ ٶتٸپ,
ٶكٸنەتٸن,
بٸر جٸگٸت جىر تٷلەتٸپ,
پەك جانىمەن.
(بەرٸنە سەنٸپ ٶتكەن.)
كٸمدٸ كٷتكەن, بەلگٸسٸز, نەنٸ كٷتكەن?!
كٶككە قاراپ ەرٸنٸن جىبىرلاتىپ
جٷرگەنٸنە,
مٸنە ەندٸ, ەكٸ كٶكتەم.
«– كٶپ قاجىما,
قايعىرما,
جاسسىڭ ەلٸ.
جالعىز سەن بە جوعالتقان ٶز سىڭارىن?!»
دەپ ونى جۇباتقانمەن دوس–جارانى,
قيىن ەدٸ اۋزىنان سٶز شىعارۋ.
...ولار ٷشٸن بارلىعى بٶلەك ەدٸ.
بٶلەك نۇرعا ەكەۋٸ بٶلەنەتٸن.
بٶلەك - قالا.
بٶلەك - باق.
بٶلەك - كٶشە.
بٶلەك كٶشە كٶگٸندە كەنەت نٶسەر...
« – مەيلٸ, اسپان – ەگٸلسٸن, ەڭٸرەسٸن.
قىزعانادى دەيسٸڭ بە, تەگٸ نەسٸن?!
جالقىن ۋايىم سەنٸ دە يەكتەسە,
تەك جىلاما,
ٶتٸنەم,
كەرەك دەسەڭ –
قۇيىپ الام كٶزٸمە كٸل جاسىڭدى, –
دەۋشٸم ەدٸ عوي,
استىندا قولشاتىردىڭ.
سول شاعىمنىڭ بەرٸ دە عايىپ بولىپ
ٸشٸندە قالعانىم نە مۇنشا مۇڭنىڭ?!
جان ازابى سورعالاپ جانارىمنان,
بوسات مەنٸ, ٶمٸرٸم, قالاۋىڭدى ال.
بۇل كٶكتەمدە تاعى دا تاپقان گٷلٸم
گٷلدەمەيدٸ.
شارشاتتى, جاتتاندى كٷن.
– «ۋاقىت – ەمشٸ» ۇمىتار, – دەپ جٷرگەندە,
ۋاقىت مەنٸ كەمٸرٸپ جاتقاندىعىن
سەزبەدٸ ەشكٸم.
سەزبەدٸ.
بٸلمەدٸ دە.
قۇلاعىمدا جاڭعىرىپ كٷلگەنٸ كەپ
تۇرادى ىلعي.
قايتەمٸن, تاعدىر باسقا.
سىڭارىم ەد باق تٸلەپ, تەڭٸر قوسقان.
ەكٸ كٶكتەم – بۇلتتار ساپ سۋرەتٸڭدٸ
ەكٸ كٶكتەم – شىرقادى ەنٸڭدٸ اسپان.
...شاپاعاتىن ەر اتقان كٶرٸپ تاڭنىڭ,
ساعىنىشىم بويىمنان ەرٸكتٸ الدى.
بٸز ەۋ باستان بٸرگە ەدٸك,
بٸرگەمٸز دە...
كەشٸرٸڭدەر», – دەدٸ دە, ٶلٸپ قالدى.
***
...حات جازبايمىن دەپ ەدٸم.
كەشٸر, كٷنٸم.
قۇرمەتتەيمٸن مەن سەنٸڭ شەشٸمٸڭدٸ.
تەرەزەگە دەمٸممەن جان بٸتٸرٸپ,
جابىققاندا جازۋشى ەم ەسٸمٸڭدٸ.
...جالقى كٷندەر – جىلدارعا جالعاستى كەپ.
ارتىق شىعار اقىلدان الجاستى دەۋ.
مەن –
سٷيۋدٸ,
جىلاۋدى,
قايعىرۋدى,
مۇڭايۋدى
سەزٸندٸم العاشقى رەت.
ٶمٸرٸمدٸ قولىڭا بەرمەك تٷگٸل,
ٶلۋگە دە دايار ەم, سەن... دەپ تۇرىپ.
(...مەنٸمەن جاعالاسىپ
كٶرگەنسٸز جەل –
كٶيلەگٸڭنٸڭ ەتەگٸن ەرمەك قىلىپ
ويناۋشى ەدٸ.)
ەسٸمدە.
ەسٸڭدە مە? –
ەسسٸز تٷندەر – تاڭدارعا كٶز ٸلمەگەن.
سەن –
تەڭٸردٸڭ نۇرىسىڭ!
كٶرمەيدٸ ونى,
كٶشكەن بۇلتتىڭ قيسىنسىز كٶشٸندەگٸ ەل.
بٸر سەتكە ۇمىت قىلىپ جان اتاۋىن,
ىمىرت تٷسٸپ,
كٷن باتىپ,
تاڭ اتارىن.
ونى جەنە ٶمٸردٸ سٷيۋ ٷشٸن,
تەك مەنٸڭ كٶزدەرٸممەن قاراعانىڭ
دۇرىس شىعار.
كٸم بٸلسٸن?!
...قۇشاعىنا تىعىلىپ قارا تٷننٸڭ,
قۇسالىقتان قۋارىپ باراتىرمىن.
اق جەيدەمە جاعىلعان دالابىڭدى,
ەرٸنٸمە تيگٸزٸپ الاتىنمىن
ساعىنعاندا.
..مەن بەرٸن كەش ۇعىندىم.
ٶمٸرٸڭە تيگٸزبەي كەسٸرٸمدٸ
ساعان ەندٸ ەشقاشان
ٶلەڭ ارناپ,
حات جازبايمىن دەپ ەدٸم.
كەشٸر.
– كٸمدٸ..?
تۇتقىن. قۇداي.
جازا باستىم.
جاڭىلدىم.
جازالاندىم.
(ٶلمەدٸم).
كٷندەرٸمدٸ بٸلمەيسٸڭ ٶتٸپ جاتقان سەن مەنٸڭ:
تالىقسىعان ٷمٸتٸم –
التى قىردىڭ استىنان شىرىلدايدى كٷنٸ–تٷن.
...جاراتقاننىڭ ٶزٸ بوپ, جەتٸ ەلەمدٸ بيلەگەن,
بٸر مازاسىز كٷيگە ەنەم –
قۇلدارىمدى كٶرگەندە شىنجىرلارىن سٷيرەگەن.
دەرگەيٸمە باس ۇرعان دەرمەنسٸزدٸڭ سٶزٸنەن,
ٶزٸم قۇرعان تٷرمەنٸڭ تۇتقىنى بوپ سەزٸنەم.
ادامدىقتى ٷيرەتەر, مىنا ەلەمگە بٶلەك تىم,
تاعى دا بٸر پايعامبار جٸبەرۋٸم كەرەك-تٸ...
...كٶز الدىما ەلەستەپ, ەلدەبٸرەۋ تٷسٸ اپپاق,
قورقىنىشتان وتىرام, قۋ تٸزەمدٸ قۇشاقتاپ.
سٶز ۇقپاعان بالاداي,
جوق باقىتقا الدانىپ,
جالعىزدىعىم جىلايدى, جەر تەپكٸلەپ دولدانىپ .
ساق-ساق كٷلٸپ,
سٸرەيگەن كٶلەڭكەلەر مازاق قىپ,
ماڭدايىما تاس اتتى.
– مىنالاردان قۇتقار, –دەپ, جانارىمنان جاس اقتى.
قورقىت شالداي بەرٸبٸر قۇتىلماسپىز بٸز بۇدان.
قۇلاعىمدى جاۋىپ اپ, بار داۋسىممەن شىڭعىرام:
– قۇتقار, قۇتقار!
قۇتقارا گٶر, ٶتٸنەم.
قۇلى بولىپ قۇلقىننىڭ, قۇدايسىز بوپ كەتٸپ ەم.
امالىم نە...
بەتٸڭە تاستار ەدٸم تٷكٸرٸپ,
ەستيمٸسٸڭ,
الجىعان, ەەەي, قارابەت ٶمٸرٸم?..
...كەنەت,
ماعان ەلدەكٸم,
جەلپ ەتكٸزٸپ بۇرىمىن,
كٶزٸن سٷزٸپ قارايدى, بۋداقتاتىپ شىلىمىن.
جەلٸك قۋعان كەمپٸردەي جاستىق شاعىن قيماعان.
– بۇل كٸم ەكەن?
– ٶمٸرٸڭ, بايانسىزدىق سىيلاعان.
مەنەن باسقا بارا عوي, قۇشاعىندا ٶبسە كٸم?..
ەندٸ ٶزٸڭە جوق سەزٸم, – دەدٸ-داعى,
بۇرقىلداپ
بۇرق-بۇرق ەتٸپ بارادى, بىلق-بىلق ەتٸپ بٶكسەسٸن.
...مەنٸڭ جالعىز بٸلگەنٸم –
بٸز بەرٸمٸز تۇتقىنبىز, ٶمٸر دەگەن تٷرمەنٸڭ.
شىدا, جانىم, شىداي تٷس.
(مەندە دە بار جۇرتتاعى ەل).
مىنا ٶمٸردەن بٸزدەردٸ ٶلٸم عانا قۇتقارار!
...بۇرىشىندا تٷرمەنٸڭ,
(ەز جٷزٸمدە شىراي جوق).
وتىرامىن بٷرٸسٸپ, قييالىمدا قۇداي بوپ:
- جاراتقاننىڭ ٶزٸمٸن
جەتٸ ەلەمدٸ بيلەگەن.
قۇلدارىمدى كٶرگەندە, بٸر مازاسىز كٷيگە ەنەم.
ەي, كٶلەڭكەم جٷرە بەر, جەتەگٸندە شىدامنىڭ,
مٷمكٸن ەرتەڭ پايعامبار جٸبەرەتٸن شىعارمىن..
مٷمكٸن...
كاتارسيس
بەرٸ – بٶتەن.
بەرٸ – جات.
بٸر ٶزگەشە كٷيگە ەنٸپ,
ٶمٸر جازعان ٶلەڭنٸڭ شيمايىنا يلەنٸپ
وتىرامىن –
ادامداي جالعىزدىعىن جەرلەگەن.
قاندى اڭساعان قانجاردىڭ يەسٸ ەدٸم.
مەن دەگەن –
دەرۋٸشپٸن اداسقان.
جول كٶرسەتشٸ اقىق تٷن.
ٶز ٸشٸمنەن ٶزٸمدٸ ٸزدەيمٸن دەپ جالىقتىم.
جالعىز ٷرەي –
مۇڭ تۇنعان جٷرەگٸمنٸڭ ٸشٸنە
بٸر قۇدايدى تاپپايمىن شام جارىعىن تٷسٸرەر.
پاناسى جوق پاقىرداي شاعامىن كەپ ايعا مۇڭ.
تٷبٸ مەنٸ قۇرتادى شٶل مٸنەزدٸ ويلارىم: –
...قۇدٸرەتتٸ سٶزدەردٸڭ تاساسىنا تىعىلعان,
مەنٸڭ اپپاق پەرٸشتە – ەلەمٸمدٸ ۇعىنعان
بٸر جان بولسا,
مەڭگٸلٸك كەتەر ەدٸم سوڭىنان.
سول ارقىلى ٸزدەگەن تەڭٸرٸمە جولىعام:
«–تەڭٸرٸم–اۋ, عايىپتان نۇر دارىتساڭ سەن ەگەر –
اق ەلەمنٸڭ ٶلشەۋسٸز مەيٸرٸمٸنە بٶلەنەم.
بٸر–اق سەتتە كەۋدەمنەن حاقتى اڭساعان كٶگەرشٸن –
بۇلت سابالاپ ۇشادى تۇڭعيىققا, كٶرەرسٸڭ.
سونسوڭ كەلٸپ قىپ–قىزىل اسپانداعى ەر شىراق –
مٶلت–مٶلت ەتٸپ تۇرادى جانارىمنان تامشىلاپ.»
تەڭٸرٸم –اۋ,
تەڭٸرٸم...
ەكٸجٷزدە–بٸر عۇمىر...
بٸزدٸ قايدا جەتەلەپ اپارادى بۇل دٷبٸر?!
(بٸلمەيدٸ ولار!
بٸلمەيدٸ –
بەيۋاقىتتا قۇلازىپ,
قاي قۇدايعا قۇل بولىپ جٷرگەندٸگٸن مىنا جۇرت.)
مەن جەڭٸلدٸم
اداستىم...
بٶزگە ورانىپ,
جىر ٶلدٸ.
كەتكٸم كەلٸپ سوڭىنان اڭقام كەۋٸپ جٷر ەندٸ.
– ٶمٸر عوي, –دەپ, ارقامنان قاعاتۇعىن كٶپ پە ايلاڭ?!
بەرٸبٸر دە بٸزدٸكٸ – جەڭٸمپازى جوق مايدان!
تەڭٸرٸم –اۋ,
تەڭٸرٸم...
جوعالتۋ
بەلكٸم, ۋاقىت:
– قاتە, –دەپ, تاپقان شىعار ٸسٸمٸزدٸ.
...ۇمىتپايدى بۇل جىلدىڭ كٷزٸ بٸزدٸ –
قوس بٸلەگٸڭ اسىلىپ يىعىما:
- قورقامىن, - دەپ, تۇرۋشى ەڭ
ٶزٸڭٸزدٸ
جوعالتۋدان,
ھەم, اعا, جوعالۋدان.
ويىم كٷپتٸ,
ۋايىمشىل,
جان اۋىرعان.
...مەنٸڭ كٸنەم شىعار-اۋ,
ٶلمەيتۇعىن,
ماحابباتتى ٸزدەگەن ەر ارۋدان.
كەشٸر مەنٸ!
مەن بەيباق-
بەيۋاقىتتا ٷنسٸز قالىپ,
ٶكٸنٸپ ەم.
ٶمٸر عوي...
تىلسىم بەرٸ-
(...موينىڭداعى مٶرٸمدٸ,
بۇرىمىڭمەن,
ەستەلٸك قىپ, جاسىرىپ جٷرسٸڭ بە ەلٸ?!)
سىلقىم گٷلدەر,
جۇلدىزدار,
كٷن,
اي,
ماعان:
ٷنەمٸ جىر وقيتىن مۇڭايماعان.
بٸزدەردٸ باقىتتى ەتەر دٷنيەنٸ,
قۇداي-اۋ, قىزعانشاق دەپ كٸم ويلاعان.
تاۋ-تاسى,
ٶزەن-كٶلٸ,
توعايىنان:
بٸر جىلۋلىق كٷتٸپ ەم تالايىنان.
سەن – كٷن ەدٸڭ...
بۇلتتاردى بٷركەنٸپ اپ,
جوعالىپ كەتكەنٸڭدٸ, قالاي ۇعام?!
قابات-قابات قايعىدان جامالعان ٶڭ.
جاننىڭ مۇڭى ٷيمەلەپ جانارعا كەپ,
بارماعىمدى تٸستەيمٸن.
ودان ٶزگە,
مەندە ەشقانداي ٷمٸت تە, امال دا جوق...
كەشٸر مەنٸ...
فايزۋللا تٶلتاي – جامبىل وبلىسى جاڭاتاس قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. قازٸرگٸ تاڭدا م. ح. دۋلاتي اتىنداعى تارمۋ –دا فيلولوگييا ماماندىعى بويىندا بٸلٸم الۋدا.
ۇلت پورتالى
