Halyq ártisi Eskendir Hasanǵaliev dúnieden ozdy

Halyq ártisi Eskendir Hasanǵaliev dúnieden ozdy


Qazaq rýhaniiaty orny tolmas qaiǵyǵa dýshar boldy. 81 jasynda áigili ánshi, kompozitor, Halyq ártisi, Qazaqstan Memlekettiń syilyǵynyń iegeri Eskendir Ótegenuly Hasanǵaliev baqiǵa attandy. Qaraly habardy óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda Mádeniet jáne sport vitse-ministri Nurǵisa Dáýeshev jetkizdi.

"Ardaqty aǵamyz, asyl aǵamyz, áigili kompozitor, QR Memlekettik syilyǵynyń iegeri, Qazaqstan KSR halyq artisi Eskendir Ótegenuly Hasanǵaliev ómirden ozypty. Marqumnyń jaqyndaryna qaiǵyryp kóńil aitamyn. Imany salamat bolsyn", - dep jazdy ol. 

Eske sala keteiik, ánshi-kompozitor Eskendir Hasanǵaliev pen jubaiy Dariko Hasanǵalievanyń koronavirýs juqtyryp, jansaqtaý bóliminde jatqanyn buda buryn jazǵan edik. Keiin ánshiniń aýyr halde jatqany belgili boldy.

Eskendir Hasanǵaliev 1940 jyly 13 aqpanda Batys Qazaqstan oblysy Qaratóbe aýdany Qaldyǵaity okrýgi Batpaqkól mekeninde dúniege kelgen.


Matematika pániniń muǵalimi bolǵan ákesi Qubash Ibrashev 1918-1942 jyldary ómir súrgen. 24 jasynda ómirden ótken. Anasy Hanash Ótegenova 1924-1985 jyldary ǵumyr keshti. Ákeden erte jetim qalǵan Eskendir naǵashy atasy Ótegen men ájesi Bahiia Hasanǵalievtardyń qamqorlyǵynda bolady.


Aýyl balasy alǵash ret notamen Oral qalasynda alty ai baian aspabynda oinaityn mýzykanttar kýrsynda tanysqan. Al fortepianony alǵash ret 1959 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy konservatoriianyń daiyndyq bólimine túsken kezde kórgen. Ol kezde ánshi 19 jasta edi.


1963 jyly Qazaq radiosynda mýzyka redaktory boldy. Bir jyldan soń Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty memlekettik konservatoriiasynyń vokaldy-hor fakýltetin Galina Vinogradova men Nadiia Sháripovanyń klasynda bitirgen.


Qazaq ulttyq pedagogikalyq qyzdar institýtynda hor dirijeri, Qazaq radio jáne telearna orkestriniń solisi qyzmetin atqardy.


1978 jyly ál-Farabi atyndaǵy Shymkent mádeniet institýtyn syrttai oqyp bitirgen.


Shyǵarmashylyq joly


Eskendir Hasanǵaliev oryndaý mánerimen erekshelenip, qazaq estradalyq-simfoniialyq teledidar jáne radio orkestriniń solisi boldy. Halyq ánderi men Qazaqstan kompozitorlarynyń ánderin oryndap kópshilikke tanyldy.


Alǵashqy "Anaǵa sálem" ánin 1961 jyly shyǵardy. Án birden halyq arasynda keń taralyp, kompozitor retinde osy ánmen tanymal boldy. Týyndy 60 jyldan beri kópshilik kóńilinen oryn alyp kele jatyr.


Keiinnen "Asyl arman", "Ádemi-aý", "Saǵyndym seni", "Boztorǵaiym" sekildi tanymal ánder jazyldy. 50 jyldan astam ýaqytta 200-ge jýyq án, romans, horǵa arnalǵan shyǵarmalar, film men mýzykalyq qoiylymdarǵa áýen jazdy.


Bákir Tájibaevtiń sózine jazylǵan "Ádemi-aý" ánin 70-shi jyldary Qaraǵandydaǵy kontsertterdiń birinde kezdeisoq kórip qalǵan qyzǵa arnaǵan. Tórt jyldan keiin ol qyzdy Almatyda taǵy bir kezdestirip, keiin sol qyzben otbasyn qurady.


Kompozitor jary Dariko Hasanǵalievaǵa (turmys qurǵanǵa deiin Ashliaeva) ózge de lirikalyq ánder arnady. Sonyń ishinde "Gúl sezim", "Esińe al", "Eskirmegen mahabbat" ánderi bar. 


Qadyr Myrza Áliniń sózine jazylǵan patriottyq "Atameken" áni 1970 jyly Qazaq SSR-diń 50 jyldyq mereitoiyna arnalyp jazyldy. Al 1978 jyly uly Birjannyń dúniege kelýine orai "Kelshi-kelshi, balashym" ánin jazdy.


Sonymen qatar "Taqyr", "Nan men tuz" filmderine, "Stýdentter" spektakline mýzyka jazdy. 1968 jyly Sochide ótken halyqaralyq jastar áni festivaliniń diplomanty atandy. Hasanǵaliev gastroldik saparmen Mońǵoliia, Bolgariia, Iýgoslaviia, Aljir, Siriia men Livan, Shvetsiia jáne Finliandiiada boldy.


2010 jyly Ótegen Oralbaevtyń sózine jazylǵan "Aziada alaýy" áni 107 ánniń ishinen iriktelip, Qazaqstanda ótken Aziadanyń ánuranyna ainaldy.


Marapattary


Eskendir Hasanǵaliev túrli marapatqa ie bolǵan. Qazaqstan Lenin komsomoly syilyǵynyń laýreaty, Qazaq KSR-niń Eńbek sińirgen artisi qurmetti ataǵy, Qazaq KSR-niń Halyq artisi qurmetti ataǵynyń iegeri. Sondai-aq, "Qurmet" ordeni, "Astana" medaliniń iegeri. 2015 jyly Aqordada Elbasy Nazarbaevtyń óz qolynan eń joǵarǵy memlekettik marapat "Otan" ordenin aldy. 


Ánshi Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik syilyǵynyń iegeri, "Platindy Tarlan" syilyǵynyń laýreaty. Almaty qalasy jáne Batys Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty atandy.


Jinaqtary


1967 jyly "Asyl arman" jinaǵy jaryq kórdi. 1970 jyly "Atameken", 1978 jyly "Ómirimniń jazy", 1980 jyly "Boztorǵaiym", 2006 jyly "Eskirmegen mahabbat" nota jinaqtary jaryq kórdi.


Otbasy


Áieli Dariko Sopyjanqyzy Hasanǵalieva 1943 jyly Qaraǵandyda dúniege kelgen. Mamandyǵy – dáriger-ftiziatr. Qazaqstan densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi ári "Qurmet", "Shapaǵat" ordeniniń iegeri.


Eki qyz, bir uly bar. Uly Birjan Hasanǵaliev – estrada ánshisi, kompozitor. 2015 jyldan bastap Petr Chaikovskii atyndaǵy Almaty mýzykalyq kolledjdiń direktory.


Ult portalynyń ujymy qazaq halqyna qadirli bolǵan kompozitordyń mezgilsiz dúnieden ozýyna bailanysty onyń otbasy men týǵan-týystaryna qaiǵyryp kóńil aitady.

Marqumnyń jatqan jeri jaily, topyraǵy torqa bolsyn. Peiishte nury shalqyp, Jaratqan artyndaǵy urpaǵyna uzaq ǵumyr bersin!