حالىق ەرتٸسٸ ەسكەندٸر حاسانعاليەۆ دٷنيەدەن وزدى

ەسكەندٸر حاسانعاليەۆ 1940 جىلى 13 اقپاندا باتىس قازاقستان وبلىسى قاراتٶبە اۋدانى قالدىعايتى وكرۋگٸ باتپاقكٶل مەكەنٸندە دٷنيەگە كەلگەن.

ماتەماتيكا پەنٸنٸڭ مۇعالٸمٸ بولعان ەكەسٸ قۇباش يبراشەۆ 1918-1942 جىلدارى ٶمٸر سٷرگەن. 24 جاسىندا ٶمٸردەن ٶتكەن. اناسى حاناش ٶتەگەنوۆا 1924-1985 جىلدارى عۇمىر كەشتٸ. ەكەدەن ەرتە جەتٸم قالعان ەسكەندٸر ناعاشى اتاسى ٶتەگەن مەن ەجەسٸ باحييا حاسانعاليەۆتاردىڭ قامقورلىعىندا بولادى.

اۋىل بالاسى العاش رەت نوتامەن ورال قالاسىندا التى اي بايان اسپابىندا وينايتىن مۋزىكانتتار كۋرسىندا تانىسقان. ال فورتەپيانونى العاش رەت 1959 جىلى قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتورييانىڭ دايىندىق بٶلٸمٸنە تٷسكەن كەزدە كٶرگەن. ول كەزدە ەنشٸ 19 جاستا ەدٸ.

1963 جىلى قازاق راديوسىندا مۋزىكا رەداكتورى بولدى. بٸر جىلدان سوڭ قۇرمaنعaزى aتىندaعى Aلمaتى مەملەكەتتiك كونسەرۆaتوريياسىنىڭ ۆوكaلدى-حور فaكۋلتەتiن گالينا ۆينوگرaدوۆا مەن نادييا شەرٸپوۆaنىڭ كلaسىندا بٸتٸرگەن.

قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق قىزدار ينستيتۋتىندا حور ديريجەرٸ, قازاق راديو جەنە تەلەارنا وركەسترٸنٸڭ سوليسٸ قىزمەتٸن اتقاردى.

1978 جىلى ەل-فارابي اتىنداعى شىمكەنت مەدەنيەت ينستيتۋتىن سىرتتاي وقىپ بٸتٸرگەن.

شىعارماشىلىق جولى

ەسكەندٸر حaسaنعaليەۆ ورىندaۋ مەنەرiمەن ەرەكشەلەنٸپ, قازاق ەسترادالىق-سيمفونييالىق تەلەديدار جەنە راديو وركەسترٸنٸڭ سوليسٸ بولدى. حالىق ەندەرٸ مەن قازاقستان كومپوزيتورلارىنىڭ ەندەرٸن ورىنداپ كٶپشٸلٸككە تانىلدى.

العاشقى "اناعا سەلەم" ەنٸن 1961 جىلى شىعاردى. ەن بٸردەن حالىق اراسىندا كەڭ تارالىپ, كومپوزيتور رەتٸندە وسى ەنمەن تانىمال بولدى. تۋىندى 60 جىلدان بەرٸ كٶپشٸلٸك كٶڭٸلٸنەن ورىن الىپ كەلە جاتىر.

كەيٸننەن "اسىل ارمان", "ەدەمٸ-اۋ", "ساعىندىم سەنٸ", "بوزتورعايىم" سەكٸلدٸ تانىمال ەندەر جازىلدى. 50 جىلدان استام ۋاقىتتا 200-گە جۋىق ەن, رومانس, حورعا ارنالعان شىعارمالار, فيلم مەن مۋزىكالىق قويىلىمدارعا ەۋەن جازدى.

بەكٸر تەجٸباەۆتٸڭ سٶزٸنە جازىلعان "ەدەمٸ-اۋ" ەنٸن 70-شٸ جىلدارى قاراعاندىداعى كونتسەرتتەردٸڭ بٸرٸندە كەزدەيسوق كٶرٸپ قالعان قىزعا ارناعان. تٶرت جىلدان كەيٸن ول قىزدى الماتىدا تاعى بٸر كەزدەستٸرٸپ, كەيٸن سول قىزبەن وتباسىن قۇرادى.

كومپوزيتور جارى داريكو حاسانعاليەۆاعا (تۇرمىس قۇرعانعا دەيٸن اشلياەۆا) ٶزگە دە ليريكالىق ەندەر ارنادى. سونىڭ ٸشٸندە "گٷل سەزٸم", "ەسٸڭە ال", "ەسكٸرمەگەن ماحاببات" ەندەرٸ بار. 

قادىر مىرزا ەلٸنٸڭ سٶزٸنە جازىلعان پاتريوتتىق "اتامەكەن" ەنٸ 1970 جىلى قازاق سسر-دٸڭ 50 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالىپ جازىلدى. ال 1978 جىلى ۇلى بٸرجاننىڭ دٷنيەگە كەلۋٸنە وراي "كەلشٸ-كەلشٸ, بالاشىم" ەنٸن جازدى.

سونىمەن قاتار "تاقىر", "نان مەن تۇز" فيلمدەرٸنە, "ستۋدەنتتەر" سپەكتاكلٸنە مۋزىكا جازدى. 1968 جىلى سوچيدە ٶتكەن حالىقارالىق جاستار ەنٸ فەستيۆالٸنٸڭ ديپلومانتى اتاندى. حaسaنعaليەۆ گaسترولدiك سaپaرمەن موڭعولييا, بولگaرييا, يۋگوسلaۆييا, Aلجير, سيرييا مەن ليۆaن, شۆەتسييا جەنە فينلياندييادا بولدى.

2010 جىلى ٶتەگەن ورالباەۆتىڭ سٶزٸنە جازىلعان "ازيادا الاۋى" ەنٸ 107 ەننٸڭ ٸشٸنەن ٸرٸكتەلٸپ, قازاقستاندا ٶتكەن ازيادانىڭ ەنۇرانىنا اينالدى.

ماراپاتتارى

ەسكەندٸر حاسانعاليەۆ تٷرلٸ ماراپاتقا يە بولعان. قازاقستان لەنين كومسومولى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاق كسر-نٸڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ارتيسٸ قۇرمەتتٸ اتاعى, قازاق كسر-نٸڭ حالىق ارتيسٸ قۇرمەتتٸ اتاعىنىڭ يەگەرٸ. سونداي-اق, "قۇرمەت" وردەنٸ, "استانا" مەدالٸنٸڭ يەگەرٸ. 2015 جىلى اقوردادا ەلباسى نازارباەۆتىڭ ٶز قولىنان ەڭ جوعارعى مەملەكەتتٸك ماراپات "وتان" وردەنٸن الدى. 

ەنشٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ, "پلاتيندى تارلان" سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. الماتى قالاسى جەنە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى اتاندى.

جيناقتارى

1967 جىلى "اسىل ارمان" جيناعى جارىق كٶردٸ. 1970 جىلى "اتامەكەن", 1978 جىلى "ٶمٸرٸمنٸڭ جازى", 1980 جىلى "بوزتورعايىم", 2006 جىلى "ەسكٸرمەگەن ماحاببات" نوتا جيناقتارى جارىق كٶردٸ.

وتباسى

ەيەلٸ داريكو سوپىجانقىزى حاسانعاليەۆا 1943 جىلى قاراعاندىدا دٷنيەگە كەلگەن. ماماندىعى – دەرٸگەر-فتيزياتر. قازاقستان دەنساۋلىق ساقتاۋ ٸسٸنٸڭ ٷزدٸگٸ ەرٸ "قۇرمەت", "شاپاعات" وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ.

ەكٸ قىز, بٸر ۇلى بار. ۇلى بٸرجان حاسانعاليەۆ – ەسترادا ەنشٸسٸ, كومپوزيتور. 2015 جىلدان باستاپ پەتر چايكوۆسكيي اتىنداعى الماتى مۋزىكالىق كوللەدجدٸڭ ديرەكتورى.