Óskemen jurty úsh kún boiy kerim ónerdiń keremetine keneldi. Tuńǵysh ret ótken Rústem Esdáýletov atyndaǵy respýblikalyq jastar men stýdentter teatr baiqaýy márege jetti. Saltanatty sharaǵa oblys ákiminiń orynbasary Jaqsylyq Omar, marqumnyń balalary men jary Marjan qatysty.
Asyǵyp ketti aradan
Óskemen jurty jasyndai jarq etip, óner salasyna ózindik qoltańbasyn qaldyrǵan talantty perzentin qatty saǵynsa kerek, baiqaýdyń ashylý-jabylý sátterinde teatrdyń áidik zalynda ineshanshar oryn bolmady. Tipti, keshigip jetken keibir kórermender esikten qaitty. Esikten kirý múmkindigine ie bolǵandar eń áýeli teatr foiesine qoiylǵan Rústem Orazbaiulynyń músinine taǵzym etip, qysqa ǵana ǵumyrda artyna qaldyrǵan mol eńbeginen syr shertetin kórmege kóz súzdi.
Eger Rústem tiri bolsa, bizdiń óńirdiń mádenieti, poeziiasy, teatry budan bir saty joǵary turar ma edi degen ókinishpen áli kúnge barmaǵymyzdy shainaimyz. Bul ótken jyly óńirimizde ótken úlken festival kezinde túigen oi bolatyn. Baiqaýǵa jastar men stýdentterdi shaqyryp otyrǵanymyzdyń da ózindik máni bar. Óitkeni, Rústemniń armanynyń biri – osy qazaqtyń qarakózderin kóterý bolatyn. Bolashaqta bul festivaldiń deńgeiin, geografiiasyn keńeitýge jumys jasaimyz, - dedi Jaqsylyq Omar quttyqtaý sózinde.
Oraiy kelgende aita keteiik, atalmysh sharanyń ideia avtory jáne osyndai aýqymdy túrde ótýine muryndyq bolǵan, Rústemniń ómiriniń sońǵy sátterinde tize qosyp, birge qyzmet atqarǵan dosy – Jaqsylyq Omar.
Baiqaý shymyldyǵy marqumnyń ómirinen syr shertetin «Bórinama» atty derekti filmmen ashyldy. Alty jyldan beri ardaqty ulyn saǵynǵan jurt filmdi erekshe yjdaǵatpen hám mahabbatpen kórdi. Kóńili bos keibir jandardyń janaryna jas ilindi.
Zaisan óńiriniń Qaratal aýylynda pedagogtar áýletinde ómirge kelgen bolashaq rejisser at jalyn sol jerde tartady. Orazbai aqsaqaldyń kenje uly erke bolmady dep aita almaisyń, biraq bilsem, úirensem degen uly muqtajdyq ony qatarlastarynan erte eseitti. Aýyldaǵy, mekteptegi ártúrli sharalar «segiz qyrly, bir syrly» Rústemsiz ótpeitin boldy. Mine, sol kezden-aq ata-anasy men ustazdaryna óziniń tegin adam bolmaitynyn birden ańǵartady.
Saýyrdai kieli tuǵyrdan qanat qaqqan aqúrpek Alataýǵa bet burady. Armany – aldyńǵy aǵa-ápkelerindei qalamdy serik etý, jýrnalist bolý. Biraq teatr deitin siqyrly álem bozbalanyń kóńilin arbap, júregin jaýlaidy. Sonymen T.Júrgenov atyndaǵy qazaq ulttyq óner akademiiasyndaǵy Maman Baiserkeulynyń rejissýra bólimine oqýǵa túsedi. Tekke túspepti, bastapqyda azdap qinalǵanymen, kóp ótpei taǵy da qatarlastarynan qara úzedi, qaǵilezdigin tanytady. Bala kúngi armanyna da qiianat jasamai, «Qazaqstan» ulttyq arnasynda jumys isteidi.
Rústemdi Almatydaǵy jaily jumyspen, úlken ádebi ortanyń qyzyǵynan góri týǵan jerdiń rýhaniiaty kóbirek alańdatsa kerek, kóp keshikpei Óskemenge bet burady. Munda jańadan qurylyp, aiaǵyn apyl-tapyl basyp jatqan jas teatrdyń kóp jumysy kútip turǵan edi ony. Asyǵys jumysqa kiristi, on jylǵa jetpeitin ýaqytta jas teatrdy jasamystardan ozdyrdy, aldyńǵy qatardaǵylardyń sapyna qosty. Óskemende qazaq jastarynyń ádebi-mádeni ortasyn qalyptastyrsam dep zyr júgirdi. Poeziiaǵa da ýaqyt bóldi. Iá, barlyǵyna úlgirsem dep asyǵyp júretin. Asyǵyp attanyp ketti... azǵana ýaqytta asyl azamattyń osynsha isterin kóz aldarynan ótkizgen kórermen tereń bir kúrsinip aldy.
Bas júlde Astanaǵa buiyrdy
Baiqaýda bes teatr óner kórsetti. Beseýi de jas teatr bolatyn. Biraq olar jaspyz degen joq, teatr ónerindegi ózgeshe baǵyttarymen, ózindik qoltańbalarymen halyqty qairan qaldyrdy, qazylardyń oń baǵasyn aldy.
Sharanyń jabylý saltanatyna arnaiy kelgen baiqaý iesiniń aǵasy, aqyn Ulyqbek Esdáýlet inisine degen eldiń iltipatyna, bilik tarapynan kórsetilgen qoldaýǵa alǵysyn aitty. Teatr týraly tyń óleń oqydy. Rústem jaily arman-tilegin aitty.
– Shynyn aitqanda, Rústem qaitys bolǵannan keiin aty atalmai da bara jatyr edi. Búgin onyń atynda úlken festival ótip jatyr. Oralhan Bókei qaitys bolǵan soń da bes jylǵa jýyq eskerýsiz qalǵan. Sol kezde «Oralhan oqýlaryn» ótkizeiik dep jalpy baǵdarlamasyn jasaǵan men edim. Endi Rústemdi de eske alyp jatyr. Bul baiqaý keńge qanat jaia beredi dep úmittenemin. Áleýmettik jelide Rústemniń aty atalsa, onyń tanystary men jankúierleri osy teatrdyń atyn nege Rústemniń atymen atamasqa degen suraqtary men usynystaryn aityp jatady. Men bul máseleni osy jerde otyrǵan Rústemniń dosy Jaqsylyq Omar baýyrymnyń nazaryna usynǵym keledi, – dedi Ulyqbek Esdáýlet.
Baiqaýǵa kelgen qonaqtardyń qurmetine oblystyq teatr ujymy R.Esdáýlettiń «Atymdy adam qoiǵan soń...» spektaklin sahnalady.
Budan keiin baiqaýda erekshe óner kórsetken akterler men aktrisalardyń hám teatr ujymdarynyń juldyzy jarqyrady.
«Eń úzdik er adam róli» atalymyn Táttimbet óner kolledjiniń «Q» stýdentter teatry qoiǵan «Qorqyttyń kóri» qoiylymyndaǵy Qorqyt rólin somdaǵan qaraǵandylyq Ahan Erasyl enshiledi. Bul Iran-Ǵaiyptyń dramasy bolatyn. Al «Eń úzdik áiel adam róli» atalymyn «A.I mýzykalyq teatr ortalyǵy» sahnalaǵan M.Áýezovtiń «Qarakóz» qoiylymyndaǵy Mújan róli úshin Dina Zaitova qanjyǵa bailady. Almatydan kelgen bul óner ujymy sonymen qatar «Eń úzdik akterlik ansambl» atalymyn da enshiledi. Kókshetaýdan R.Muqanovanyń «Máńgilik bala beinesin» ákelgen Aqan seri atyndaǵy mádeniet kolledjiniń «Jas tolqyn» teatr stýdiiasy «Ózekti taqyrypty meńgergeni úshin» atalymymen marapattaldy. Óńirdiń namysyn qorǵaǵan Semeidegi M.Tólebaev atyndaǵy mýzyka ýchilishesiniń «Dáýir» stýdenttik teatry «Eń úzdik poetikalyq spektakl» atalymyna ie boldy. Olar M.Shahanovtyń «Tanagóz» spektaklin qoiǵan bolatyn. «Rústem Esdáýletov atyndaǵy bas júlde» atalymyn I.Saparbaidyń «Shámshi» («Syǵan serenadasy») qoiylymy úshin Qazaq ulttyq óner ýniversitetiniń «Stýdenttik laboratoriiasy» aldy. Astanalyq jastar birinshi ret ótken baiqaýdyń jeńimpazy degen ataqpen qosa 500 myń teńge júldeniń sertifikatyn aldy. Qalǵan marapattanýshylar da aqshalai syilyqqa ie boldy. Bas júldeni Rústemniń sońynda qalǵan tuiaǵy Oljas Orazbai tabystap, kórermen men uiymdastyrýshylarǵa alǵysyn aitty.
Baiqaýdy qorytyndylaǵan qazylar alqasynyń tóraiymy, T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademiiasynyń professory Baqyt Nurpeiis Rústemniń ónegeli ómirine, onyń stýdenttik shaqtary men Jambyl atyndaǵy teatrdy basqarǵan sátterine toqtaldy. Búginde Rústem Esdáýlettiń shyǵarmashylyǵyn zertteýdi jary Marjan qolǵa alyp júrgenin tilge tiek etti. Sondai-aq, bul baiqaýdyń dástúrli túrde ótip turýy jaiynda óziniń pikir-usynystaryn aitty.
Iá, «Óskemenim, qashan senen qazaqy ot kóremin?» dep jyrlaǵan aqyn Rústemdi týǵan jeri osylai eske alyp jatyr. Torqaly toiyna jinalǵan halyqtyń qarasyna qarasaq, aqynnyń bul armany da iske asqan syńaily. Rústem jaqqan Óskemendegi ónerdiń oty eshqashan sónbese eken.
Murathan Kenjehanuly
