Ekonomikalyq máseleler jónindegi tanymal advokat Jangeldi Súleimanov 4,5 kúndik jumys aptasyn bekitýdi usynyp otyr.
«Men ortaq ymyraǵa kelip, barlyq jumysshylar úshin 8 saǵattyq jumys kúnin 1 saǵatqa qysqartyp, ony 7 saǵattyq jasaýdy usynamyn. Qazir biz aptasyna 5 kún jumys isteimiz, bul 40 saǵat. Al men bolsam, 5 jumys kúnin qaldyra otyryp, ony 7 saǵattyq kestege kóshirýdi usynamyn. Ekinshi usynysym, jynysyna qaramastan barlyq qazaqstandyqtar úshin 4,5 kúndik jumys aptasyn engizý qajet. Bul rette jumadaǵy jumys kúnin qysqartyp, túske as mezgiline deiin ǵana jumys isteý kerek», - dedi Jangeldi Súleimanov QazAqparat tilshisimen áńgimelesý barysynda.
Tanymal advokat mundai usynysyn «halyqtyq kommýnisterdiń» áielder úshin jumys kúnin eki ese qysqartý týraly ideialaryna pikir bildirý barysynda jasady. Onyń aitýynsha, kommýnisterdiń usynysy ónege turǵysynan alyp qaraǵanda jaqsy bolǵanymen quqyqtyq turǵyda júzege asyrylmaityn jait.
«Birinshiden, qazirdiń ózinde Eńbek kodeksinde «tolyq emes jumys ýaqyty» dep atalatyn túsinik qarastyrylǵan. Búginde jumys berýshiler ótinish boiynsha júkti áielderge nemese 3 jasqa tolmaǵan balany tárbielep otyrǵan áielge tolyq emes jumys ýaqytyn bere alady. Biraq, bul rette eńbekaqy da adam qansha jumys istese, soǵan shamalas belgilenedi. Iaǵni, eger jalaqy 100 myń teńge bolsa, al adam túski asqa deiin ǵana jumys istegisi kelse, onda árine ol 50 myń teńge alady. Eger de biz júkti áielder men 3 jasqa tolmaǵan balany tárbielep otyrǵan áielder jaiynda aitar bolsaq, onda jumys berýshi olarǵa tolyq emes jumys ýaqytyn berýge mindetti. Biraq, eresek jastaǵy balalardy tárbielep otyrǵan áielder jaiy qalai bolmaq? Jumys berýshi eger de jumysshynyń jaǵdaiyn túsinip, ymyraǵa keler bolsa, onda eńbekshartyna bul tarmaqty jaza alady. Alaida, bul oraida jalaqynyń bir mólsheri joǵalady. Ekinshiden, meniń túsinýimshe, kommýnister jumys ýaqytynyń jartysyn qysqartyp, al jalaqyny sol kúiinde qaldyrýdy usynyp otyr ǵoi. Bul jerde árine, jynystyq belgisine qarai alalaýshylyq oryn alady. Erkekte 8 saǵat belgili bir jumysty atqaryp 100 myń teńge alsa, onda áielder de dál sondai jumysty eki ese az oryndap, 100 myń teńge jalaqy alatyn bolady. Al jumys berýshiniń mundai qadamǵa eshqashan barmaityndyǵy túsinikti», - dedi Súleimanov.
Onyń paiymynsha, áielder úshin ýaqyt aiyrmashylyǵyn biýdjet tólegenniń ózinde de bul usynystyń júzege asyrylýy qisynsyz bolmaq.
«Oǵan bizdiń biýdjettiń qarjysy jetpeidi. Máselen, bizde 5-6 million jumysshy bar. Onyń shamamen 3 millionyn áielder quraidy. Eger olardyń árqaisysyna 3 myń teńgeden tólese, onda bul soma 9 mlrd, al 10 myń teńgeden bolsa, 30 mlrd teńge bolady. Birde-bir biýdjet oǵan tótep bere almaidy», - dedi ol.
Esterińizge sala ketsek, áielderdiń jumys ýaqytyn eke ese qysqartýdy Qazaqstannyń halyqtyq kommýnistik partiiasy Astana qalalyq komitetiniń birinshi hatshysy Marat Áýbákirov usynǵan bolatyn. Onyń aitýynsha, áielderdiń basym bóligi meditsina men bilim berý salasynda jumys isteidi. Biraq, bul júiedegi jalaqy óte tómen bolyp otyr.
«Sondyqtan áielder aqsha tabý úshin jumyspen kóp ainalysýǵa májbúr. Olarda ósip kele jatqan urpaqty, balalaryn tárbieleýge ýaqyt ta qalmaidy. Keibir bastama kóterýshiler áielderge túski asqa deiin jumys ýaqytyn usyný qajet degendi aitýda. Al tústen keiin olar tek bala tárbielesimen ainalysý qajet dep sanaidy. Múmkin bul durys ta shyǵar. Biraq, áielder, sizder bul taqyrypty tym az kóteresizder, ol Prezidentke, Úkimetke jetpei jatyr. Kim biledi, múmkin shynymen de jumys ýaqytyn osylai qalyptastyrǵan álemdegi birinshi memleketke ainalarmyz. Naqty jumys kúnin saǵat 9-dan 18-ge deiin belgileýdiń múmkin qajeti de joq shyǵar», - degen edi ol.
Aita keterligi, kommýnist bul pikirin «Qazaqstandaǵy teń quqyqtar men teń múmkinshilikter institýty» qoǵamdyq qory júrgizgen genderlik zertteýlerdiń qorytyndysyn tanystyrýǵa arnalǵan sharada bildirdi.
Sol kúni Marat Áýbákirovtiń usynysyna qatysty elimizdiń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý ministrligi pikir bildirip, Qazaqstannyń Eńbek kodeksi bul turǵyda áielderdi de, erkekterdi de alalamaityndyǵyn aitqan bolatyn.
«Árine, bizdiń zańnamamyzda mundai usynys joq jáne ázirshe ózgertýler kózdelmegen. Óitkeni, bizdiń Eńbek kodeksimiz áielderde qatysty da, erkekterge qatysty da eshqandai alalaýshylyq joq. Barlyǵy da teń jaǵdaida. Árine, biz bul usynysty qaraýǵa árýaqytta da daiynbyz. Biraq, ózgertýler engizemiz dep ýáde bere almaimyz. Eger bul usynys zań aiasynda bolsa, biz barlyǵy saralaityn bolamyz», - dedi atalǵan ministrliktiń Eńbek jáne áleýmettik seriktestik departamenti direktorynyń orynbasary Mádina Naýryzbek.
Sonymen qatar ol jumys ýaqyty sanyn qysqartý usynylatyn kásipterdiń tizimi týraly ministrdiń buiryǵy bar ekendigin, biraq, onda jynysyna qarai bólip qaraý kózdelmegendigin aitty.
«Ziiandy, qaýipti eńbek jaǵdaiynda jumys ýaqytyn belgili bir deńgeide qysqartý, eńbek demalysyn kóbirek berý jáne qandai da bir ústemeaqy qosý qarastyrylǵan. Biraq, bul attestatsiia nátijesi boiynsha júrgiziledi», - dedi ol.
