Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýty 2026 jylǵy 21 shilde men 4 tamyz aralyǵynda azamattardyń elektoraldy tańdaýyn anyqtaý maqsatynda respýblikanyń barlyq óńirlerinde (Astana, Almaty, Shymkent qalalary jáne 17 oblys) 1200 respondenttiń qatysýymen telefon arqyly ekinshi saýalnama júrgizdi.
Anyqtalǵan derekter azamattardyń aldaǵy sailaý naýqanyna qazirgi ýaqyttaǵy kózqarasyn baǵalaýǵa múmkindik berdi.
«Siz 2026 jyldyń 23 tamyzynda ótetin Quryltai depýtattarynyń sailaýyna qatysýdy josparlap otyrsyz ba?» degen suraqqa respondentterdiń 73,8%-y sailaý ýchaskelerine barýǵa nietti ekenin aitty, 8,1%-y daýys berýge qatyspaidy, al 18,1%-y áli sheshim qabyldamaǵan.
Shildeniń 8-i men 20-sy aralyǵynda júrgizilgen alǵashqy zertteý derekterimen salystarǵanda, azamattardyń sailaýǵa qatysýynyń yqtimal belsendigi 2,5%-ǵa artqan, daýys berýden bas tartatyndardyń úlesi 15,2%-ǵa azaiǵan, al áli sheshim qabyldamaǵandar qatary kerisinshe 1,7%-ǵa ulǵaidy.
Sailaýda daýys berý jospary týraly qala turǵyndaryna qaraǵanda aýyldyq jerde turatyndar 5,3%-ǵa jiirek «Iá» dep jaýap bergen.
Azamattardyń sailaýǵa qatysý belsendiliginde respondentterdiń jasyna bailanysty aiyrmashylyq joq. Eresek jastaǵy sailaýshylardyń «46 jastan joǵary» sailaýǵa qatysýǵa belsendiligi 18-28 jas aralyǵyndaǵy jastarmen bir deńgeide.
Áielder erlerge qaraǵanda sailaýǵa qatysatynyn 6,2%-ǵa jiirek rastaidy. Joǵary bilimi bar respondentter arasynda sailaý belsendiligi kóbirek tirkeldi.
Sondai-aq zertteýge qatysýshylar aldaǵy sailaýda qai partiiaǵa daýys bergisi keletinin kórsetti. Respondentterge «Quryltai sailaýynda Siz qandai saiasi partiiaǵa daýys beresiz?» degen suraq qoiyldy.
Sailaý reitinginde óziniń kóshbasshylyq pozitsiiasyn odan ári kúsheitken «Ádilet» partiiasy aldyńǵy orynda tur, oǵan respondentterdiń 70,2%-y daýys berýge daiyn. Partiia jynysy, jasy, turǵylyqty jeri, bilimi jáne etnostyq ereksheligi boiynsha anyqtalǵan barlyq negizgi áleýmettik-demografiialyq toptarda básekelesterdi basyp ozady.
Ekinshi topta salystyrmaly túrde uqsas kórsetkishteri bar partiialar tur, olardyń reitingidegi aiyrmashylyq statistikalyq dálsizdik sheginen aspaidy:
- «Aýyl» – 5,6%,
- «Aq jol» – 4,9%,
- Respublica – 4,7%,
- Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiiasy (JSDP) – 4,5%,
- Qazaqstan halyqtyq partiiasy (QKP) – 3,3%,
- «Baitaq» jasyldar partiiasy – 0,8%.
Aldyńǵy zertteý nátijelerimen salystyrǵanda, JSDP-dan basqa partiialardyń kórsetkishteri azdap ózgeriske ushyraǵan.
Osy rette olardyń yqtimal jaqtastary quramy ártúrli.
«Aýyl» partiiasyna qalaǵa qaraǵanda aýyldyq jerlerde 1,6 ese jii daýys beredi, bul partiianyń sailaý naýqanynda agrarlyq jáne territoriialyq damý máselelerine basymdyq berýimen túsindiriledi.
«Aq jol» partiiasyn kerisinshe, qalalyqtar, sondai-aq 61 jastan asqan respondentter jii qoldaidy.
«Respublica» partiiasy 18-28 jastaǵy qala jastary men joǵary bilimdi respondentter arasynda eń joǵary kórsetkishke ie. Bul partiialardy qoldaýshylar quramynda erler men áielderdiń sany shamalas.
Aýmaqtyq-demografiialyq bólinis boiynsha JSDP-ǵa daýys berýshiler quramy birkelki ekeni baiqaldy.
Qazaqstan halyq partiiasyna áli de birinshi kezekte aǵa býyn ókilderi qoldaý kórsetedi.
«Baitaq» partiiasyn kóbinese aýyl turǵyndary men 61 jastan asqan respondentter tańdaidy.
Respondentterdiń 1,5%-y ǵana «bárine qarsymyn» nusqasyn tańdaýǵa nietti.
Respondentterdiń taǵy 1,3%-y óz tańdaýyn áli jasamaǵan nemese naqty jaýap berýge qinaldy.
Saiasi oqiǵalar týraly aqparattyń negizgi kózi áleýmettik platformalar bolyp qalyp otyr, saýalnamaǵa qatysqandardyń 65,4%-y osy nusqany tańdady. Odan keiin – teledidar (22,4%) jáne jańalyq taratýshy internet-saittar (14,9%). (jaýaptardyń jiyntyǵy 100%-dan asady, sebebi respondentter jaýaptardyń 2 nusqasyn tańdai aldy)
Sailaý naýqany bastalǵannan beri teledidardyń róli aldyńǵy zertteýmen salystyrǵanda 10%-ǵa artty. Aýditoriianyń qyzyǵýshylyǵyn arttyrǵan faktorlardyń biri teledebattar men jańa taqyryptyq baǵdarlamalardy iske qosý bolýy múmkin.
Aqparat taratý arnalaryn tańdaý aýditoriianyń jasyna bailanysty ártúrli: 18-28 jastaǵy respondentterdiń 77,5%-y áleýmettik platformalardy, 12,9%-y teledidardy atap kórsetken, al 61 jáne odan joǵary toptaǵy azamattardyń 51,3%-y áleýmettik platformalardy, 37,8%-y teledidardy ataidy. Aýyldyq jerlerde teledidardyń róli qalaǵa qaraǵanda joǵary – sáikesinshe, 26,6% jáne 19,9%.
Zertteý nátijeleri sailaý naýqany bastalǵannan beri azamattardyń elektoraldy tańdaýy qalyptasyp kele jatqanyn jáne ózgeriske ushyraýǵa beiim ekenin kórsetti. Azamattardyń sailaýǵa kózqarasyn jáne olardyń sońǵy tańdaýyn aiqyndaityn faktorlardyń biri – partiialardyń aqparattyq jáne jumyldyrý belsendiligi.
Zertteý Qazaqstannyń 18 jastan asqan eresek halqynyń jynysy, jasy, eldimeken túri jáne turatyn aimaǵy boiynsha qurylymyn kórsetetin ulttyq irikteme boiynsha uiymdastyryldy. Saýalnama QR OSK-nyń resmi habarlamasyna sáikes uialy, statsionarlyq telefon nómirleri boiynsha júrgizildi.
Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýty derekterdi Ortalyq sailaý komissiiasynyń 2026 jylǵy 8 shildedegi №OSK-11-07/1290 jazbasha habarlamasy boiynsha jariialaidy.
