Biylǵy onlain-formatynda ótetin VII Respýblikalyq «Aibyn-2021» áskeri-patriottyq jastar jiynynyń ashylýy qarsańynda Qazaqstan Respýblikasy Qarýly Qarýly Kúshteri Qurlyq áskerleriniń «Astana» óńirlik qolbasshylyǵy 06708 áskeri bóliminiń «Jas zeńbirekshi» áskeri-patriottyq klýbynyń tárbielenýshileriniń qatysýymen Qaraǵandy oblysy bilim basqarmasynyń Priozersk qalasy bilim bóliminiń «№1 jalpy bilim beretin mektebi» kommýnaldyq memlekettik mekemesinde «Halyq batyry Baýyrjan Momyshulynyń ómiri – patriotizm ónegesi» taqyrybynda dóńgelek stol uiymdastyrylyp ótkizildi. Atalǵan is-sharanyń maqsaty – qazaqstandyq batyrlardyń erlikterin dáripteý, Táýelsiz Qazaqstan elindegi óskeleń urpaqtyń boiynda shynaiy patriotzimdi qalyptastyrý jáne batyrlar erligin maqtan tutatyn Respýblikalyq «Aibyn» áskeri-patriottyq jastar jiynyna qatysatyn tárbielenýshilerdi jigerlendirý bolyp tabylady.
Aldymen, «Jas zeńbirekshi» áskeri-patriottyq klýbynyń kapitany Ásel Shankitbaeva halyq batyry, dańqty qolbasshy Baýyrjan Momyshulynyń ómirbaianyn oqyp shyqty:
Týǵan jerim Myńbulaq, arnaly Aqsai,
Ishsem sýy tatidy sheker, baldai.
Qyzǵaldaq qalyń egis, kók jońyshqa,
Senen artyq jer, shirkin, óter qandai, - dep, batyrdyń ózi óleń joldarymen jyrlaǵandai, Baýyrjan Momyshuly Jambyl oblysynyń Jýaly aýdanyna qarasty Myńbulaq aýylynda dúniege kelgen. Batyr óziniń ómirge kelip, dúnie esigin alǵash ashqany jaiynda «Ushqan uia» atty eńbeginde bylaisha sýretteidi:
«Momysh ákemniń aitýynsha, men myń da toǵyz júz onynshy jyldyń qysynda, eskishe dekabrdiń jiyrma tórtinde týyppyn. Ákem ol kúni Áýlieata shaharynda eken. Men týǵan soń Imash babam jan jaqqa kisi shaptyryp ákeme de habarshy jiberipti.
....Jaryq dúniege kelgenime eki-úsh ai bolǵanda, sheshem meni kún kózine shyǵaryp, Imash atamnyń aldyna ákelipti. Atam erte kóktem aldynda aǵash otyrǵyzyp júr eken.
Atasynyń qolyn uzartyp, qolqabys berýge keldi, - depti, sheshem izetpen iilip.
Atam emirenip meni alaqanyna alypty. Qolyma jas butaq ustatyp:
Quryq dep bersem – qul bolma,
Shybyq dep bersem – shil bolma.
Bárinen de, shyraǵym,
Baiany joq ul bolma, - dep, kelinine meni qaitaryp bergen eken. Atasymen alǵashqy didarlasýynyń qurmetine dep, alǵashqy ósiet ómirlik ónege bolsyn dep, ákem sol kúni keshke mal soiyp, aýyl aqsaqaldarynyń basyn qaita qosypty».
Endi batyr atamyz Baýyrjan Momyshulynyń osy «Ushqan uia» kitabyndaǵy ónegeli tárbie jaiynda jazylǵanǵa zer salaiyq:
«Taǵy bir jai oiyma oralady.... Kiiz úidiń tórinde bir top aýyl aqsaqaldary jambastai jaiǵasyp bappen qymyz iship otyr eken.... Ákem dastarhan shetinde qymyz quiyp otyr. Ol meni ymdapshaqyrdy da qulaǵyma: «Sen nemene, atalaryńa sálem berýdi umytpa degenim qaida»-dep, sybyrlady. Men qatty qyzaraqtap, úiden shyǵa jóneldim. Syrtta biraz turdym da, nyq basyp úige qaita kirdim. Kópshilikke qol qýsyryp turyp: «Assalam aleikým, atalar»-dep, ár sózdi qadap-qadap aittym. Áitkenmen meni araz etip almaýy úshin bári de bir aýyzdan: «áleikým salam!»-desti. Sonan soń árqaisysym mańdaiymnan sipap maqtaidy. Jaqsy sózge máz bolyp men ákemniń tizesin ala jaiǵasamyn. Ol basymnan sipap otyryp: «Jaraisyń balam! Úige kirgende úlkenderge sálem berýdi umytpa. Ádepti bala súitedi»
Bozbala shaǵynda jeti jyldyq bilim alǵan Baýyrjan atamyz alǵashqy eńbek jolyn oqýshylarǵa ustazdyq etýden bastaidy, keiin eki jyldai qarjy salasynda qyzmet atqarady.
Batyr Baýyrjan Momyshulynyń áskeri ómiri 1932 jyldan bastalady. Sol jyldyń kúzinde ásker qataryna shaqyrylyp, alǵash ret áskeri kiim-keshek kiedi. 1934 jyly zapastaǵy áskeri retinde óziniń týǵan otbasyna oralyp, túrli qyzmette eńbek atqarady. 1936 jyly zapastaǵy B. Momyshuly Qyzyl Armiia qataryna ekinshi ret shaqyrylady.
Kelesi kezekte sóz alǵan klýb tárbielenýshisi Meiirlan Smail batyr Baýyrjan Momyshulynyń 1941-1945 jyldar aralyǵyndaǵy Uly Otan soǵysy kezindegi erlikterin baiandady:
1941 jyldyń 22 maýsymynda Adolf Gitler bastaǵan fashistik Germaniia Keńestik Sotsialistik Respýblikalar Odaǵyna soǵys ashty. Sol kezde Qazaqstan Respýblikasy osy Odaqtyń quramynda sanalatyn edi. «Bári de maidan úshin, bári de jeńis úshin!» uranymen Keńester Odaǵy elinde Uly Otan soǵysy bastalǵan edi. Qatarlarynan qalyspai qazaqstandyqtar da jaýdan qorǵaý úshin maidanǵa attanyp jatty.
Barlyq odaqtas respýblikanyń eńbekshileri alǵashqy lekpen Máskeý qalasyn qorǵaýǵa attandy. Qazaqstan jerinde nemis basqynshylarynan azat etýge áskeri quramalar quryla bastady. Sonyń biri «28 panfilovshylar» degen aipen tarihta qalǵan 316-shy atqyshtar diviziiasy Almaty qalasynda jasaqtaldy. Atalǵan atqyshtar diviziiasynyń 1073-shi polkiniń 1-shi batalony aǵa leitenant Baýyrjan Momyshulynyń qolbasshylyǵymen jasaqtalǵan bolatyn. General-maior I.V, Panfilov basqarǵan 316-shy atqyshtar diviziiasy Máskeý qalasyn qorǵaý jolynda bir aidan astam ýaqyt boiy Volokolam baǵytyn tabandylyqpen ustap turdy.
Shaiqas kezinde 1941 jyldyń qarashasynda aǵa leitenant B.Momyshuly 316-shy atqyshtar diviziiasyna qarasty 19-shy gvardiialyq atqyshtar polkine komandir bolyp taǵaiyndalady.
Máskeý qalasyn qorǵaý kezindegi jan alysyp, jan berisken urysta gitlerlik nemis basqynshylaryna qarsy qaitpas qaisarlyq tanytqan Baýyrjan Momyshulynyń erligine kúlli Keńester Odaǵynyń eli súisindi. Orys jazýshysy Aleksandr Bektiń «Volokolam tas joly» atty eńbeginiń «Men Máskeý túbinde bolǵan surapyl soǵys týraly aityp bere alatyn, qanquily urystyń taktikasy men maǵynasyn ashyp kórsete biletin, bar istiń taǵdyryn sheshetin uryspen tiianaqty tanystyra alatyn adamdy kóp izdedim. Ol – Baýyrjan Momyshuly» - degen tebirenispen bastalatyndyǵyn, kitap betin ashqanda anyq ańǵarýǵa bolady.
Uly Otan soǵysynyń qanshama aiqasyna qatysyp, 27 ret jaý shebin buzyp shyqqan batalon komandirinen bastap, diviziiany da basqaryp, qolbasshy bolǵan Baýyrjan Momyshulyn naǵyz erjúrek batyr retinde tani alamyz.
Dóńgelek stoldy ótkizý barysynda zamanaýi interaktivtik taqta arqyly halyq batyry, dańqty qolbasshy Baýyrjan Momyshulynyń ómiri men erlik jolyna arnalǵan derekti filmder kórsetildi. Batyr Baýyrjan Momyshulynyń Uly Otan soǵysy jyldaryndaǵy erligine asa qyzyǵýshylyq tanytqan klýb tárbielenýshileriniń qatarynan 9 «b» synyp oqýshysy Áli Asqaruly, 9 «v» synyp oqýshysy Jalǵas Áshirbek, 10 «á» synyp oqýshysy Balaýsa Erǵalieva jáne 11 «á» synyp oqýshysy Milana Júsipova is-sharanyń ótýi barsynyda kókeidegi oilaryn ortaǵa salyp, belsendilik tanytqandaryn aita ketken jón.
Joǵarǵy uiymshyldyqpen ótken «Halyq batyry Baýyrjan Momyshulynyń ómiri – patriotizm ónegesi» taqyrybyndaǵy dóńgelek stoldy qorytyndylaǵan «Jas zeńbirekshi» áskeri-patriottyq klýbynyń jetekshisi, Qazaqstan Respýblikasy Qarýly Kúshteriniń azamattyq personaly Tilek Alshymbekuly Kenjebekov óz sózin: «Qazaq halqynyń uly perzenti, dańqty qolbasshy Baýyrjan Momyshuly – HH ǵasyrdyń biiginde turǵan dara tulǵa. Búgingi kúnde batyr Baýyrjan atamyzdyń ómiri men erlik jolyn egemendi elimizdegi óskeleń urpaqty patriottyq rýhta tárbieleýdiń taptyrmas quraly dep bilemin. Árbir jetkinshektiń boiyna ulttyq rýh pen patriottyq ushqynnyń jalynyn darytý úshin jáne biylǵy Respýblikalyq «Aibyn-2021» áskeri-patriottyq jastar jiynyna qatysýǵa niet bildirgen sizder úshin de aty ańyzǵa ainalǵan dańqty qolbasshy, ári qarymdy qalamger, Halyq Qaharmany, Keńester Odaǵynyń Batyry, gvardiia polkovnigi Baýyrjan Momyshulynyń ómiri men erlik joly ónege bolatyny sózsiz» - dep, klýb tárbielenýshilerin jigerlendirdi.
Is-sharaǵa Qaraǵandy oblysy bilim basqarmasynyń Priozersk qalasy bilim bóliminiń «№1 jalpy bilim beretin mektebi» KMM direktorynyń tárbie isi jónindegi orynbasary Medetov Nurjan Qasqyrbaiuly qatysty.
Shuǵyla Ábdimútálip
«Jas zeńbirekshi»
áskeri-patriottyq klýbynyń tárbielenýshisi
Dýman Qurmanǵaliev
Priozersk garnizonynyń baspasóz hatshysy
